II SA/Ka 2305/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Kaznowska NSA Małgorzata Korycińska Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2004 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie wywłaszczenia nieruchomości o d d a l a s k a r g ę Zaskarżonym, wydanym na podstawie art. 134 kpa z upoważnienia Wojewody [...] postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzono niedopuszczalność odwołania wniesionego przez A. D. od decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w D. z dnia [...] r. Nr [...], którą orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w D. oznaczonej nr [...] nr rej. [...] o pow. 1860 m2 stanowiącej współwłasność A. S. w ½ części i M. S. w ½ części – jako wniesionego przez osobę nie będącą stroną postępowania. W uzasadnieniu tego postanowienia organ orzekający stwierdził, że w odwołaniu A. D. wniosła o "uznanie jej skargi na postępowanie wywłaszczeniowe" zakończone w/w decyzją z dnia [...] r. i "wznowienie wywłaszczenia z udziałem pominiętych właścicieli lub o wypłacenie należytego odszkodowania za zajęte grunty". Podała, że przedmiotową decyzją wywłaszczeniową objęto również działkę, której jest współwłaścicielką, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia jej prawa własności bez przyznania należnego w takiej sytuacji "godziwego odszkodowania". Dalej organ orzekający powołując się na treść art. 127 Kpa podał, że odwołanie przysługuje stronie postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, czyli podmiotowi, którego interesu prawnego lub obowiązku postępowanie to dotyczy. Gdy podmiot wnoszący odwołanie przymiotu strony nie wykaże to wniesione przez niego odwołanie należy uznać za niedopuszczalne, która to sytuacja zachodzi zdaniem Wojewody [...] w rozpatrywanej sprawie. A. D. nie wykazała bowiem by jej interes prawny lub obowiązek związany z kwestionowaną decyzją o wywłaszczeniu wynikał z prawa materialnego – z przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Nadto organ odwoławczy wskazał, że nie został dochowany określony w art. 129 § 2 kpa termin do wniesienia odwołania oraz, iż podważana odwołaniem decyzja jest ostateczna i prawomocna, co zostało stwierdzone w dniu [...] r. W skardze na to postanowienie wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach A. D. wniosła o jego "unieważnienie". Zarzuciła, że wbrew stanowisku Wojewody [...] powinien przysługiwać jej przymiot strony postępowania wywłaszczeniowego jako współwłaścicielce wywłaszczonego gruntu. Kwestionowaną odwołaniem decyzją wywłaszczeniową objęto bowiem jej zdaniem nie tylko działkę nr [...] wymienioną w jej osnowie ale także sąsiednią działkę nr [...], której jest współwłaścicielką w 1/3 części. O wywłaszczeniu tej działki świadczy jej zajęcie i wybudowanie na niej budynku mieszkalnego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", na rzecz której dokonano wywłaszczenia. Fakt nieprawidłowego dokonania wywłaszczenia przez objęcie nim również działki nr [...], został przy tym wielokrotnie potwierdzony w późniejszych postępowaniach wszczętych na jej wniosek. W tym względzie skarżąca powołała się m.in. na treść wyroku NSA z dnia 7 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 197/00, którego wydając zaskarżone postanowienie Wojewoda nie uwzględnił. Zdaniem skarżącej nietrafny jest też pogląd aby uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, a to w sytuacji gdy nie brała w postępowaniu wywłaszczeniowym udziału i nie doręczono jej wydanej w tym postępowaniu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn zbieżnych z powołanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem obowiązującego prawa a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ). Na wstępie należy stwierdzić, że dokonując kwalifikacji środka prawnego jakim było pismo A. D. z dnia [...] r., skierowane do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w W., a potraktowane ostatecznie jako odwołanie od decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] r. należało wziąć pod uwagę przedmiot wcześniejszych toczących się w sprawie kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej postępowań oraz treść zapadłych w tych postępowaniach rozstrzygnięć. Gdy zważy się, że prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 2 października 1995 r. sygn. akt SA/Ka 1853/94 rozstrzygnięto żądanie A. D. i H. J. o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego a prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA/97/00 zostało zakończone postępowanie z ich wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, to należy uznać za prawidłowe zakwalifikowanie w/w pisma skarżącej z dnia [...] r. jako odwołania. Tak też zostało ono określone przez samą A. D. Należy nadto zauważyć, że zgodnie z treścią art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 – zwanej dalej ustawą P.w.u.p.) ocena prawna wyrażona w/w wyrokach NSA wiążę Sąd rozpoznający niniejszą skargę, zaś same wyroki są wiążące zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej P.p.s.a.) Skoro pierwszym z tych wyroków została oddalona skarga m.in. A. D. na decyzję o umorzeniu postępowania wznowionego m.in. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa to oznacza to, że nie przyznano skarżącej przymiotu strony postępowania wywłaszczeniowego ( do umorzenia nie doszło bowiem w związku z cofnięciem wniosku o wznowienie). W związku z treścią w/w przepisów ustawy P.w.u.p. i ustawy P.p.s.a. oznacza to, że nie można zakwestionować stanowiska które legło u podstaw zaskarżonego postanowienia, że odwołanie nie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. Nawet gdyby przyjąć w niniejszym postępowaniu możliwość innej oceny statusu prawnego skarżącej to skarga nie mogłaby odnieść skutku z tego względu, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione od decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 16 Kpa. Od takiej decyzji odwołanie natomiast nie przysługuje, co powinno skutkować wydaniem postanowienia o jego niedopuszczalności ( art. 134 kpa a właśnie takie wyrzeczenie zostało zawarte w zaskarżonym postanowieniu ). W tym względzie należy stwierdzić, że strony, które brały udział w postępowaniu wywłaszczeniowym tj. M.S. i A. S. w ustawowym terminie nie wniosły od niego odwołania. Kwestionowana decyzja wywłaszczeniowa została przy tym doręczona M. S. (działającemu również w imieniu siostry A. S. ), który w dniu jej wydania złożył oświadczenie, że nie będzie wnosił od niej odwołania. Decyzja ta uprawomocniła się zatem po upływie 14 dni od tej daty ( a nie jak to błędnie wynika z umieszczonego na niej wpisu dnia [...] r.) Po uzyskaniu przez tą decyzję przymiotu ostateczności stronom które nie brały udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym odwołanie już nie przysługiwało. W przypadku gdyby przysługiwał im w tym postępowaniu przymiot strony podmioty te mogły ewentualnie wnosić o jego wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Z takim też wnioskiem skarżąca wystąpiła i postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone w/w wyrokiem NSA z dnia 2.10.1995 r. Nie można podzielić także stanowiska skarżącej, że wydając zaskarżone postanowienie nie uwzględnił Wojewoda [...] wyroku NSA z dnia 7 stycznia sygn. akt I SA/97/00, wydanego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Wyrokiem tym rozstrzygnięto bowiem inną sprawę i nie zawarto w nim żadnej oceny prawnej z której wynikał obowiązek merytorycznego rozpatrzenia późnej wniesionego odwołania. Z powyższych względów należało zdaniem Sądu przyjąć, że zaskarżone postanowienie pomimo częściowo błędnego uzasadnienia ( zobacz bowiem treść uchwały NSA z dnia 5 lipca 1999 r. OPS 16/98 – ONSA 1999/4/119 ) odpowiada co do zasady obowiązującemu prawu (przedmiotowe uchybienie proceduralne nie mogło bowiem mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy P.p.s.a). Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy P. w.u.p. su.