II SA/Ka 232/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium dla bezrobotnego absolwenta o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] Starosta Powiatu Ż. uznał H. M. za bezrobotnego absolwenta od dnia [...] stwierdzając w uzasadnieniu, iż w dniu [...] został on zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, w dniu [...] ukończył studia wyższe w związku z czym w dniu [...] złożył wniosek o uznanie go za absolwenta. Zatem organ ten uznał spełnienie wymaganych przesłanek. Jednocześnie wskazał, iż w okresie posiadania statusu bezrobotnego absolwenta przysługuje mu prawo skierowania na szkolenie lub staż, w ciągu których absolwentowi zarejestrowanemu po raz pierwszy przysługuje stypendium. Jako podstawę prawną organ przytoczył przepisy art.2 ust.1 pkt 1, art.13 ust. 2, art.6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U.z 2001 r. Nr 6,poz.56). Decyzją z dnia [...] Starosta Powiatu Ż., na zasadzie art.2 ust.1 pkt 2 w związku z art.6 pkt 6 lit a cytowanej powyżej ustawy o zatrudnieniu..., orzekł o utracie przez H. M. statusu bezrobotnego absolwenta z dniem [...] z powodu podjęcia pracy sezonowej. Po jej zakończeniu organ ten decyzją z dnia [...] ponownie uznał go za bezrobotnego absolwenta. W wyniku skierowania przez urząd pracy w okresie od [...] do [...] odbywał on staż w Urzędzie Miejskim w Ż. Decyzją z dnia [...] Starosta Powiatu Ż., na zasadzie art.37b ust.5 i art.6 pkt 6 lit. b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, odmówił przyznania H. M. prawa do stypendium od dnia [...] W jej uzasadnieniu podał, iż po myśli art.2 ust.1 pkt 21b cytowanej ustawy stypendium przysługuje absolwentom zarejestrowanym po raz pierwszy w okresie m.in. odbywania stażu. Tymczasem wymieniony w dniu [...] zarejestrował się w urzędzie pracy po raz kolejny. Dlatego przedmiotowe świadczenie mu nie przysługuje. W odwołaniu H. M. domagał się uchylenia powyższego rozstrzygnięcia, wyrażając swe niezadowolenie z zajętego przez organ stanowiska, będącego wyrazem niezrozumiałej zmiany interpretacji przepisów. Wskazał na konieczność wyczerpania drogi instancji przed wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.37b ust.5 oraz art.2 ust.1 pkt 21b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i art.138(1 pkt 1 k.p.a., utrzymano powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił bowiem ustalenia i rozważania poczynione przez organ pierwszej instancji. W motywach decyzji podał, iż odwołujący się zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. po raz pierwszy w dniu [...] spełniając warunki do uznania za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie po ukończeniu studiów decyzją z dnia [...] został uznany za bezrobotnego absolwenta z dniem [...] . Status ten utracił z dniem [...] wobec podjęcia pracy zarobkowej. Uzyskał go ponownie w dniu [...] Odbywał staż absolwencki w okresie od dnia [...] do dnia [...] W ocenie tego organu ustalony stan faktyczny nie pozwalał na przyznanie bezrobotnemu prawa do stypendium, albowiem w okresie odbywania stażu nie był on zarejestrowanym absolwentem po raz pierwszy. Tymczasem taki wymóg zastrzega wyraźnie przepis art.2 ust.1 pkt 21b cytowanej ustawy. Stanowisko to jest prezentowane obecnie przez urzędy pracy na skutek zmiany interpretacji przywołanego przepisu. Dlatego odwołania nie uwzględniono. Decyzją z dnia [...] Wojewoda Ś. odmówił uzupełnienia tej decyzji. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przesądzając tym samym zachowanie terminu do jej złożenia. W skardze tej skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, akcentując wadliwość stanowiska organów wypowiadających się w sprawie, zasadzającą się na nieuzasadnionej zmianie interpretacji przepisów prawa materialnego, uzależniając prawo do stypendium od pierwszej (jedynej) rejestracji. Wskazał, że poprzednio ustnie informowano go o braku negatywnych skutków w razie podjęcia krótkotrwałego zatrudnienia w okresie służącego mu statusu absolwenta. Pozostając w takim przekonaniu podjął obowiązki rachmistrza spisowego w tym okresie. Zatem w jego ocenie, niezależnie od błędnego wnioskowania, w sprawie doszło do pokrzywdzenia go zapewnieniami urzędników. Okoliczności te, jego zdaniem, winny doprowadzić do wzruszenia zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wedle treści art.1 cytowanej ustawy o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem poddanych ich kognicji aktów administracyjnych. W toku właściwego postępowania badają więc czy owe akty nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (p. art.145 §1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontrolują również, czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 §1 pkt 2 tej ustawy). Przy czym, w myśl art.134 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w tych ramach niepodobna było dopatrzyć się wskazanych uchybień, stąd rozpoznawana skarga nie podlegała uwzględnieniu. Rozstrzygnięcie to wydano w wyniku zgromadzenia wszelkich dowodów potrzebnych do załatwienia sprawy, trafnej ich oceny oraz poprawnych ustaleń faktycznych. Dały one podstawę dla poczynienia zasadnych rozważań prawnych dokonanych pod kątem przesłanek prawidłowo zastosowanej normy prawa materialnego. W istocie przyznanie skarżącemu prawa do stypendium w okolicznościach sprawy nie mogło nastąpić, gdyż skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych w tej materii. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że skarżący istotnie w okresie odbywania stażu został zarejestrowany po raz kolejny w urzędzie pracy. Tymczasem, jakkolwiek przepis art.37b ust.5 ustawy o zatrudnieniu... stanowi, iż stypendium może być wypłacone absolwentowi w tym okresie, to jednak przepis art.2 ust.2 pkt 21b tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ) wyjaśniając pojęcie stypendium zastrzega możliwość jego wypłaty tylko bezrobotnemu absolwentowi zarejestrowanemu po raz pierwszy. W przekonaniu obecnego składu Sądu treść tego przepisu jest jednoznaczna i oczywista, toteż nie powinna budzić wątpliwości. Zatem w sytuacji, w której absolwent traci ów status (status bezrobotnego w ogólności), nabywając go ponownie dokonuje kolejnej rejestracji. Nie jest to więc już rejestracja pierwsza, stąd nie sposób traktować go jako absolwenta rejestrującego się po raz pierwszy. Odmienna interpretacja przepisu, zasadzająca się zapewne na trwaniu okresu, w jakim bezrobotny ma przymiot absolwenta i w którym dokonuje kilku rejestracji, nie ma oparcia prawnego, jest więc nieuprawniona i jako taka zasługuje na miano wykładni contra legem. Z tego też powodu niepodobna się na nią powoływać, nawet wówczas gdyby o niej pouczały organy. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż – jakkolwiek obowiązkiem organów jest m.in. pogłębianie zaufania do organów Państwa, przestrzeganie zasady praworządności – to jednak pouczenie pracownika organu, gdy okaże się błędne, nie może skutkować wydaniem orzeczenia sprzecznego z prawem. A tak byłoby gdyby zastosować wykładnię prawa prezentowaną przez skarżącego. Nawet gdyby przyjąć, iż został on pouczony ustnie w tym kierunku, co mimo niewykazania jest wielce prawdopodobne z uwagi na zalegające w aktach administracyjnych pisma b. Krajowego Urzędu Pracy, nie może ono odnieść skutku wywodzonego w skardze, także z tej przyczyny, iż odmienna interpretacja została zamieszczona w treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] Nie jest przy tym uprawniona koncepcja, wedle której krótkotrwałe zatrudnienie nie ma wpływu na prawo do stypendium. Ustawa bowiem nie zna takiego pojęcia, zaś nowa rejestracja nie jest uzależniona od okresu i charakteru wykonywania pracy zarobkowej przez absolwenta. Na koniec godzi się wskazać, że nie ma również znaczenia dla wyniku sprawy okoliczność, iż przepis art.2 ust.2 pkt 21b ustawy o zatrudnieniu ... uległ w trakcie odbywania stażu przez skarżącego zmianie w kierunku jego wersji. Mianowicie wyeliminowano z niego wyrzeczenie o przesłance rejestracji po raz pierwszy. Nastąpiło to mocą art.1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65). Jednakowoż stosownie do brzmienia art.4 ust.7 tej noweli do spraw zawisłych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa ta weszła w życie z dniem [...] zaś sprawa niniejsza wpłynęła do Sądu w dniu [...] Zatem niedopuszczalne byłoby zastosowanie nowego brzmienia przepisu w stosunku do skarżącego i przyjęcie możliwości wypłacenia stypendium za okres od [...] do [...] a tym bardziej uwzględnienie jej za okres od dnia [...]. Konkludując, zarzuty skargi, poparte rzeczowymi ustnymi wywodami, nie mogły odnieść skutku, w konsekwencji czego zaskarżona decyzja – jako odpowiadająca prawu – nie podlegała wzruszeniu. Co mając na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.