II SA/Ka 2320/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA .Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2004r. sprawy ze skargi W.U. - O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. ), §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. ) stwierdził, że u p. W.U - O. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu - wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] rozpoznała u p. U. - O. obustronne niesymetryczne odbiorcze uszkodzenie słuchu o obniżonej ostrości słuchu nie dające podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Następnie stronę skierowano do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Ta placówka diagnostyczna w orzeczeniu z dnia [...] także nie znalazła podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dalej organ orzekający ustalił, iż p. U.- O. podczas zatrudnienia w latach [...] - [...] w A nie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniosła p. W.U. - O.. Nie zgadzała się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. W jej ocenie warunki w jakich pracowała na stanowisku telefonistki w systemie zmianowym, w którym zmiana trwała 12 godzin, charakter pracy były jedyną przyczyną pogorszenia się jej słuchu, zwłaszcza w lewym uchu. Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy odwołującej się i zajmowanych przez nią stanowisk pracy. Uznał, że pracowała ona w warunkach, w których hałas nie był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, a równoważny poziom dźwięku nie przekraczał norm higienicznych. Zatem nie pracowała ona warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej stwierdzono, iż p. U.- O. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., oraz w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Obie placówki wykluczyły istnienie u badanej choroby zawodowej. Zdaniem placówki diagnostycznej II stopnia obustronne obniżenie ostrości słuchu nie powodowało upośledzenia sprawności narządu słuchu i nie dawało podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto znaczna asymetria tego niedosłuchu nie była charakterystyczna dla uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż z lekarskiego punktu widzenia obniżenie ostrości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, będącym odchyleniem od normy nie skutkującym istotnym zaburzeniem funkcji narządu słuchu. Nie rozpoznanie przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych choroby zawodowej wykluczało jej stwierdzenie, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję decyzje organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. W.U. - O. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagała się uchylenia jego decyzji. Zarzuciła mu błąd w ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie faktu, że na działanie hałasu była narażona w ciągu 12 godzin zmiany roboczej oraz poprzez pominięcie hałasu emitowanego przez część techniczną centrali znajdującą się w sąsiednim pomieszczeniu oddzielonym od pokoju telefonistek jedynie cienką ścianą. Dalej zarzuciła orzeczeniu placówki diagnostycznej II stopnia błąd w ocenie stwierdzonego u niej ubytku słuchu poprzez przyjęcie, iż wystąpiło u niej obniżenie ostrości słuchu w uchu prawym i całkowite pominiecie zmian w uchu lewym oraz przyczyn tych zmian. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych uniemożliwiały wydanie innej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 / , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 / . Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2004r. zostały zniesione ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w ich miejsce w oparciu o art. 85 cytowanej ustawy utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których siedziby miały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne. Dla obszaru województwa śląskiego powstał, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (. Dz. U. nr 72, poz. 652 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Ten sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. "Choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Materialno - prawne przesłanki jej stwierdzania wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W pozycji [...] obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Zatem dla ustalenia, czy ujawniony u skarżącej ubytek słuchu, potwierdzony wynikami badań przeprowadzonych w warunkach szpitalnych przez Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, został spowodowany działaniem czynnika szkodliwego jakim był hałas o poziomie przekraczającym normę 82 dB należało przeprowadzić dokładne dochodzenie epidemiologiczne. Z materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego wynikało, że słuchawka, której w miejscu pracy na stanowisku telefonistki używała skarżąca emitowała hałas o równoważnym poziomie w odniesieniu do 8 godzin pracy 73dB. Tymczasem zarówno zakład pracy jak i skarżąca potwierdzali fakt wykonywania przez nią obowiązków na zmianach trwających 12 godzin. Zatem pomiar poziomu hałasu winien być odniesiony do zmiany 12 - godzinnej, a nie 8 - godzinnej. Nadto skarżąca podnosiła w toku postępowania, iż źródłem dodatkowego hałasu była część techniczna centrali telefonicznej ( wybieraki), która znajdowała się w sąsiednim pomieszczeniu, oddzielonym od pomieszczenia telefonistek cienką ścianką. Nie dokonano żadnych ustaleń faktycznych zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności. W tej sytuacji nie można było jednoznacznie stwierdzić, czy skarżąca pracowała w warunkach narażenia jej na działanie czynnika szkodliwego, czy też nie. Nie można się także zgodzić z argumentacją organów sanitarnych, ze ujawniona u skarżącej asymetria niedosłuchu nie jest charakterystycznym następstwem działania ponadnormatywnego hałasu. W sytuacji, gdy źródło hałasu emituje go kierunkowo w jedno ucho, tak jak w przypadku skarżącej przykładającej słuchawkę do lewego ucha asymetria nie może być negatywną przesłanką stwierdzenia choroby zawodowej. Choroba zawodowa może być stwierdzana również w przypadku uszkodzenia słuchu tylko w jednym uchu. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 powołanej ustawy Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Uwzględni również fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. akt III RN 36 / 98 / publikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999r. / wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje ten pogląd. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. nr 132, poz. 1115 /, obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.