II SA/Ka 2353/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M.N. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. su. Zaskarżonym postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ( ŚWINB) stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...], mocą której nakazano skarżącemu rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części budynku masarni. Kontrolowane postanowienie zostało wydane w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wstępnego, mającego na celu zbadanie przeszkód formalnych do merytorycznego rozpoznania wniesionego przez skarżącego w dniu [...] odwołania od decyzji organu I instancji, bowiem poprzednie rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie zostało uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę ŚWINB przesłuchał w toku rozprawy administracyjnej zarówno doręczyciela jak i skarżącego. Doręczyciel J.H. podał, że przesyłkę poleconą doręczył z całą pewnością w dniu [...] pod wskazanym w niej adresem. Nie wykluczył jednak, że mógł ją doręczyć innej niż skarżący osobie, w tym córce skarżącego. Stwierdził także, że bywają takie sytuacje kiedy przesyłkę doręcza adresatowi poza miejscem zamieszkania. Doręczyciel też wyjaśnił, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wpisał imię skarżącego, datę doręczenia i skrót własnego nazwiska. Wreszcie poinformował organ, że skarżący M.N. nakłaniał go do zmiany daty doręczenia przesyłki. Skarżący zeznający jako drugi w toku omawianej rozprawy, oświadczył, że figurujący na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpis, nie jest jego podpisem, ani też nie jest podpisem jego domowników. Przesyłkę listonosz doręczył jego córce E. w dniu [...] na ulicy, gdy wracała ona ze szkoły do domu. Zaprzeczył też, że nakłaniał doręczyciela do zmiany daty doręczenia przesyłki. Podał, że był w urzędzie pocztowym jedynie w celu ustalenia daty odbioru przesyłki. Wreszcie podał, że córka E.N. urodziła się [...]. Organ przeprowadził także ekspertyzę grafologiczną potwierdzenia doręczenia przesyłki. Ze sporządzonej opinii specjalisty badań dokumentów wynika, że wszystkie zapisy figurujące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w tym podpis osoby odbierającej przesyłkę zostały prawdopodobnie skreślone tą samą ręką. W aktach sprawy znajduje się także odebrane przed sporządzeniem opisanej ekspertyzy oświadczenie doręczyciela pocztowego z dnia [...] z którego wynika, że przesyłka została doręczona w dniu [...], pokwitowanie przesyłki mogło mieć miejsce przed drzwiami mieszkania skarżącego, a zwrotne potwierdzenie odbioru, "aby uprościć sprawę " doręczyciel mógł sam wypełnić. W oparciu o zebrane dowody ŚWINB ponownie wydał postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W jego uzasadnieniu organ ten podniósł m.in., że należało uznać, że doręczenie decyzji I instancji nastąpiło w dniu [...]. Ustalono także, że przesyłkę mogła odebrać córka skarżącego E.N. Nieprawdziwa okazała się jednak informacja, na co powoływał się skarżący w poprzednim postępowaniu i czym wprowadził organ w błąd, że jego córka w dacie doręczenia przesyłki była niepełnoletnia. W skardze złożonej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domaga się uchylenia powyższegopostanowienia. Kwestionuje dokonaną przez organ ocenę zebranych w sprawie dowodów. Stwierdza, że wskazują one na doręczenie przesyłki w sposób sprzeczny z obowiązującymi przepisami. W tej sytuacji walor wiarygodności musi stracić twierdzenie doręczyciela o doręczeniu przesyłki w dniu [...]. Zeznania doręczyciela świadczą, iż miał on świadomość złamania przepisów w zakresie doręczeń i próbował się nieudolnie bronić przed zarzutem sfałszowania podpisu odbiorcy. Podniósł, że skoro doręczyciel podawał inne nieprawdziwe informacje, to dlaczego przyjęto, iż wpisana przez niego data [...] jest datą doręczenia przesyłki. Na marginesie podał także, że na początku [...] miał miejsce atak surowej zimy, która utrudniła prawidłowe funkcjonowanie wielu służb. Skarżący zarzucił też, że doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 40 § 2 kpa, bowiem nie zostało ono doręczone jego pełnomocnikowi mimo, że w aktach sprawy takie pełnomocnictwo się znajdowało. Wreszcie wskazał on na naruszenie w toku postępowania art. 79 § 1 kpa, bowiem ani on, ani jego pełnomocnik nie zostali powiadomieni o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z grafologicznego badania potwierdzenia doręczenia przesyłki mimo, że dowód ten został przeprowadzony na ich wyraźny wniosek, a skarżący zobowiązał się pokryć koszty jego przeprowadzenia. Kwestionuje w tym miejscu również ograniczenie przeprowadzenia dowodu tylko do zwrotnego potwierdzenia dowodu doręczenia przesyłki i pominięcie badania pocztowej karty doręczeń. W odpowiedzi na skargę organ powtórzył, obszernie już zreferowane uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do naruszenia przepisu art. 40 § 2 kpa wskazał, że udzielone pełnomocnictwo dotyczyło tylko udziału pełnomocnika w postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym ustalenia daty doręczenia przesyłki poleconej, a nie całego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej zwanej Poppsa. Skarga musiała odnieść skutek. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził bowiem naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. Dodać tutaj należy, iż stosownie do przepisu art. 134 § 1 Poppsa sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z tych też względów, skład orzekający w niniejszej sprawie wziął pod uwagę także nie podnoszone przez skarżącego, a dostrzeżone braki postępowania. Opisane postępowanie zostało po raz wtóry poddane kontroli Sądu. Ponieważ ocena prawna zawarta w poprzednio zapadłym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego stosownie do art. 99 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające (...) wiązała organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a obecnie wiąże Sąd, rozważania nad legalnością zaskarżonego postanowienia należy rozpocząć od przypomnienia motywów wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 17 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 589/02. Przywołanym wyrokiem Sąd nakazał ponowne przeprowadzenie postępowania wstępnego mającego na celu ustalenie kiedy i komu została doręczona decyzja z dnia [...]. Sąd wskazał także jakie dowody winien przeprowadzić w tym postępowaniu organ odwoławczy, a mianowicie dowody z przesłuchania skarżącego i doręczyciela oraz inne, które uzna za potrzebne, w tym ekspertyzę grafologiczną. Sąd zobowiązał organ do oceny wiarygodności zebranych dowodów i dokonania koniecznych ustaleń faktycznych. Wreszcie NSA stwierdził, że w przypadku ustalenia przez organ odwoławczy wadliwości dokonanego doręczenia decydujące znaczenie będzie miała data faktycznego doręczenia decyzji skarżącemu i jeśli okaże się, że skarżący otrzymał decyzję [...] organ ten rozpozna merytorycznie wniesione odwołanie. Organ przeprowadził dowody wskazane przez NSA w opisanym wyroku. Na ich podstawie uznał on, na podstawie oświadczenia doręczyciela, że decyzja organu I instancji została doręczona w dniu [...], a nie jak podnosił skarżący [...]. W świetle zebranych dowodów nie udało się natomiast ustalić komu doręczono przedmiotową przesyłkę, a mianowicie czy skarżący odebrał ją osobiście czy też odebrała ją inna osoba. Według twierdzeń skarżącego odebrała ją jego córka w drodze ze szkoły. Odbioru przesyłki przez E.N. nie wykluczył również doręczyciel. Dodatkowo natomiast ustalono, że E.N., wbrew wcześniejszym twierdzeniom skarżącego, była w tym czasie już osobą pełnoletnią. Z uwagi na okoliczność, że dowód doręczenia przesyłki wraz z umieszczoną na nim datą doręczenia, jak wynika z opinii grafologicznej, został prawdopodobnie wypełniony tą samą ręką , należy stwierdzić, że doręczenie to było wadliwe nie spełniało bowiem wymogów § 49 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 marca 1996 r. w sprawie warunków korzystania z usług pocztowych o charakterze powszechnym (Dz. U. nr 40, poz. 173). Zgodnie z wymienionym przepisem przesyłkę rejestrowaną doręcza się lub wydaje, za pokwitowaniem. Dając wiarę oświadczeniu doręczyciela w kwestii daty doręczenia przesyłki, organ winien jednak podać w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przyczyny z powodu których tak uczynił, odmawiając wiarygodności i mocy dowodowej twierdzeniom skarżącego. Powyższe wynika bowiem z dyspozycji zawartej w art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 tej ustawy Jednocześnie wskazać przyjdzie, że skoro brak było dowodu na okoliczność, osobistego odebrania przesyłki przez skarżącego, organ winien uznać, iż w sprawie mogło mieć miejsce doręczenie zastępcze, o jakim jest mowa w art. 43 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w jego ówczesnym brzmieniu, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w skrzynce na korespondencję lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Warunkiem jednak zastosowania zacytowanego przepisu było ustalenie czy w dniu [...] adresat przesyłki był obecny w swoim mieszkaniu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ nie wypełnił kierowanego do niego zalecenia Sądu, bowiem nie ustalono ponad wszelką wątpliwość kiedy i komu doręczono przedmiotową przesyłkę. Z tych też względów zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, ŚWINB winien przesłuchać w toku postępowania wstępnego ponownie skarżącego aby ustalić, czy w dniu [...] był on obecny w miejscu zamieszkania, a także córkę skarżącego E.N. w celu ustalenia czy odebrała ona przedmiotową przesyłkę, a także jeśli potwierdzi ona tę okoliczność, kiedy i gdzie to nastąpiło. W przypadku gdy okaże się, że przesyłka została odebrana przez córkę skarżącego pod nieobecność skarżącego w dniu [...] należy przyjąć, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jeśli jednak córka odebrała przesyłkę w dniu [...] należy uznać, że odwołanie zostało wniesione w terminie i winno zostać rozpoznane merytorycznie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 Poppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na mocy art. 200 Poppsa.