II SA/Ka 237/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Asesor WSA Rafał Wolnik, , Protokolant apl. radc. Teresa Śliwka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004r., sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją nr[...] , wydaną w dniu [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działając z upoważnienia Rady Miejskiej w B., odmówił przyznania R. L. zasiłku celowego na wyżywienie, opał i leki. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy art. 43 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny powołał się na okoliczność, iż dochód rzeczywisty rodziny skarżącej, uzyskiwany w wysokości [...] zł przekracza wartość kryterium warunkującego przyznanie zawnioskowanego świadczenia, ustaloną według zasad określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na 1.300,00zł. Nadto Dyrektor MOPR w B. wskazał, iż z uwagi na szczupłość środków finansowych pozostających w dyspozycji tego Ośrodka stronie nie przyznano bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego jak również nie zaproponowano zasiłku celowego zwrotnego. W odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. R. L. wyraziła niezadowolenie z decyzji organu I instancji wskazując na krzywdzący charakter zawartego w niej rozstrzygnięcia. Skarżąca powołała się na okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji materialnej wywodząc, iż dochód osiągany przez jej rodzinę w postaci emerytury niepełnosprawnej i schorowanej matki oraz z tytułu alimentów otrzymywanych na syna nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych gospodarstwa domowego i pokrycie związanych z tymi potrzebami kosztów bieżącego utrzymania oraz leczenia. Strona wskazała także na bezzasadność zaliczenia swej matki do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W treści podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w decyzji Dyrektora MOPR w B. podnosząc, iż skarżąca nie spełnia wymogów określonych w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990, koniecznych do otrzymania świadczenia pieniężnego, ponieważ w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku dochód jej gospodarstwa domowego był wyższy od kryterium przewidzianego dla tego typu rodziny. Kolegium wskazało jednocześnie, iż w przypadku rodziny strony występują okoliczności wymienione w art. 3 pkt 2-11 ustawy o pomocy społecznej, to jest bezrobocie, niepełnosprawność i długotrwała choroba, co uprawniało ją do ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego zwrotnego lub zasiłku celowego specjalnego. W tym miejscu organ odwoławczy powołał się jednak na art. 2 ust. 4 cytowanej ustawy z dnia 29 listopada 1990r., wskazując, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej winny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. SKO w K. przyznało, że strona ubiega się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z definicją celu, sformułowaną w art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zwróciło jednak uwagę, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem o charakterze publicznego prawa podmiotowego, lecz przyznawany jest w granicach przysługującego organom uznania administracyjnego. W konsekwencji, sytuacja braku środków dla wszystkich potrzebujących upoważniała organ I instancji do ograniczenia udzielanej pomocy jedynie do zaspokajania potrzeb osób spełniających ustawowe wymogi warunkujące otrzymanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe Kolegium uznało, że decyzja, będąca przedmiotem odwołania wydana została w granicach uznania administracyjnego oraz w wyniku przeprowadzonego zgodnie z obowiązującym prawem postępowania. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. L. zakwestionowała rostrzygnięcie wydane przez organ odwoławczy. Skarżąca ponownie powołała się na okoliczności zwiazane ze złym stanem zdrowia matki oraz z pozostawaniem w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Nadto strona ponownie oświadczyła, iż jej matka ze względu na liczne dolegliwości i podeszły wiek “absolutnie nie godzi się do wspólnego gospodarowania" ze skarżącą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie wywodząc, że nie zawiera ona zarzutów wobec zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy ponownie oparł się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu swej decyzji. Podniósł nadto, iż nie podziela twierdzeń strony o prowadzeniu przez jej matkę oddzielnego gospodarstwa domowego bowiem od momentu zamieszkania matki z rodziną skarżącej, to jest od [...] strona nigdy nie deklarowała prowadzenia przez tę osobę oddzielnego gospodarstwa. Wyżej wymieniona osoba zaliczona została do rodziny R. L. także w treści decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego wydanej w dniu [...]., przez Prezydenta Miasta B. Ponadto stan zdrowia matki strony powoduje, iż wymaga ona stałej opieki drugiej osoby, która sprawowana jest przez skarżącą wraz z rodziną. Zważywszy przedstawiony stan rzeczy Kolegium stwierdziło, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r., o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r., utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przewidywały różne formy i rodzaje pomocy udzielanej przez gminy osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. Zasadniczy cel pomocy społecznej zdefiniowany został jako zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych uprawnionych, przy jednoczesnym umożliwieniu osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji, których nie są w stanie same pokonać. Postanowienia cytowanej ustawy o pomocy społecznej określały także zasady, w oparciu o które pomoc ta była przyznawana. Stosownie zatem do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej było zachowanie określonego w rzeczonym przepisie kryterium dochodowego. Fakt, iż w przypadku rodziny skarżącej przedstawiona wyżej przesłanka nie została spełniona wynika jednoznacznie z akt sprawy. Równocześnie w aktach tych nie znajduje potwierdzenia podnoszona przez stronę okoliczność, jakoby jej matka prowadziła odrębne gospodarstwo domowe. Tym samym w ocenie Sądu należało przychylić się do stanowiska organów obydwu instancji, zgodnie z którym w skład rodziny skarżącej wchodziły cztery osoby. W tym miejscu godzi się dodać, iż zgodnie z art. 31a ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 tej ustawy mógł być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek okresowy lub celowy. Stosownie jednak do treści art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Należy tu zaakcentować, iż z brzmienia przywołanych norm prawnych wynika, że decyzja w zakresie przyznania pomocy w omawianej formie podejmowana była w ramach uznania administracyjnego, uwarunkowanego oceną zgłoszonych potrzeb a także wielkością środków finansowych przyznanych z budżetu państwa na pomoc społeczną oraz liczbą ubiegających się osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy. Tak ukształtowany pogląd znalazł oparcie w utrwalonym stanowisku orzecznictwa sądowego (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2001r., sygn. akt: I SA 2694/00 oraz z dnia 5 marca 1998r., sygn. akt: I SA 984/97). Trzeba zatem podkreślić, że niezależnie od oceny stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony, świadczenia z pomocy społecznej muszą odpowiadać nie tylko jej celom ale limitowane są w znacznym stopniu możliwościami pomocy społecznej. Zależą bowiem w dużej mierze od zasobu środków pieniężnych jakimi pomoc ta dysponuje. Tym samym podnoszone przez stronę argumenty dotyczące pozostawania w trudnej sytuacji materialnej i życiowej nie mogły odnieść skutku. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło także naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Dlatego, działając na podstawie art. 151 oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1271), skargę oddalono.