II SA/Ka 2374/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. przez Zastępcę Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy, na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b i art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 roku, nr 6, poz. 56 z późn. zmianami) przyznano A. T. z dniem [...] r. prawo do świadczenia przedemerytalnego w wysokości [...] zł. miesięcznie. Organ administracyjny ustalił, że w dniu rejestracji tj. [...] r. A. T. miał ukończone [...] lata życia, udokumentował okres uprawniający do emerytury wynoszący ogółem [...] lat [...] miesiące [...] dni, a stosunek pracy z jego ostatnim pracodawcą ustał z dniem [...] r. z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i z tego tytułu ma on prawo do emerytury w wysokości miesięcznie [...] zł. Spełnia zatem warunki określone w art. 37k ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które uprawniają do pobierania świadczenia przedemerytalnego w wysokości 200% zasiłku dla bezrobotnych, czyli miesięcznie brutto [...]- zł. We wniosku z dnia [...] r., złożonym w dniu następnym do Powiatowego Urzędu Pracy w C., A. T. domagał się zmiany wysokości przyznanego świadczenia przedemerytalnego i przyznania tego świadczenia na korzystniejszych zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. (w wysokości 90% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego) oraz wypłatę różnicy tego świadczenia za okres od miesiąca [...]r. do dnia złożenia wniosku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. przez Zastępcę Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b w związku z art. 37 k ust. 2 i art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odmówiono A. T. zmiany wysokości świadczenia przedemerytalnego od następnego dnia po dniu złożenia wniosku. W uzasadnieniu tej decyzji powołano się na wskazane powyżej okoliczności faktyczne sprawy wynikające z decyzji z dnia [...] r. nr [...] . Odnosząc się do złożonego wniosku i do treści przepisu art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zaznaczono, iż prawidłowo zostało mu przyznane prawo do świadczenia przedemerytalnego, od dnia następnego po dacie rejestracji tj. od dnia [...] r. Tym samym w dniu [...] r. A. T. nie spełniał warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego, gdyż był to ostatni dzień jego pracy i wówczas nie mógł być uznany za osobę bezrobotną. Podkreślono, iż art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dotyczy tylko tych osób, które pomiędzy okresem od dnia [...] do [...] r. były zarejestrowane w urzędzie pracy jako bezrobotne i spełniały prawo do nabycia zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego na "starych zasadach", a więc do dnia 31 grudnia 2001 r. Tym samym nie ma podstaw prawnych do zmiany wysokości przyznanego świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu A. T. stwierdził, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. nr 6, poz. 65) należy mu się świadczenie przedemerytalne w wyższej wysokości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Ś., po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37 k ust. 2 i art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył argumentację przytoczoną w odwołaniu i wniósł o jej uchylenie. Podniósł, iż dokonana przez organy obu instancji interpretacja powołanych w podstawie prawnej przepisów prawa nie jest prawidłowa. Dodał, iż ich stosowanie budzi wiele kontrowersji i jest przedmiotem wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie ich zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje: Skarga jest w pełni uzasadniona. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm./, to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: " ustawą p.p.s.a."/. Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm./, który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W drugiej kolejności należy stwierdzić, iż stosownie do art. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej rozstrzygnięć. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wtedy, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli w aspekcie zgodności z prawem podlegała zaskarżona decyzja i postępowanie, które ją poprzedziło w zakresie objętym zarzutami skargi oraz w ramach, wynikającego z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. obowiązku kontroli zaskarżonego aktu z urzędu. Przedmiotowa sprawa została wszczęta na podstawie wniosku skarżącego o podwyższenie świadczenia przedemerytalnego, złożonego do Powiatowego Urzędu Pracy w C. w dniu [...] r. Była więc rozpatrywana po dniu 1 stycznia 2002 r., czyli po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. nr 154, poz. 1793, zwanej dalej w skrócie: "ustawą nowelizującą"), która dokonała m.in. nowelizacji ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, to jest, przed dniem 1 stycznia 2002 r., zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Jednakże na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt K 19/02 (druk 28/A/2005, na dzień wydania wyroku nie ma jeszcze ogólnie dostępnej jego publikacji) stwierdzony został brak zgodności z art. 2 Konstytucji części przepisu art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej, w zakresie, w jakim zawiera zwrot: "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i". Zatem dopuszczalne jest nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem 31 grudnia 2001 r. spełniały warunki do nabycia prawa do tego świadczenia, lecz z różnych przyczyn nie zarejestrowały się do tego dnia w powiatowym urzędzie pracy. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, zwanej dalej w skrócie: "ustawą zmieniającą") prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy, o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia [...]r. spełnili warunki do ich nabycia. Cytowany przepis rozszerzył zakres ochrony praw nabytych osób objętych regulacją art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej. Określił jednak w art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej, iż nastąpić to może "nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy" (ustawy zmieniającej), czyli od dnia [...]r. Uwzględnił zatem sytuację tych osób, które do dnia [...]r. zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniły wszystkie warunki do nabycia świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. oraz złożyły wniosek o ich przyznanie. Wówczas nabywają one prawo do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego nie wcześniej niż od dnia [...]r. i nie później niż od następnego dnia po dniu złożenia w tej sprawie wniosku. Brak regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony tych osób powoduje konieczność badania sprawy z każdorazowym uwzględnieniem indywidualnych jej okoliczności. W rozpatrywanej sprawie skarżący jako osoba rejestrująca się przed datą [...]r. i spełniająca w dacie rejestracji ([...]r.) warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego może je otrzymać na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. pomimo, iż w tym dniu był jeszcze pracownikiem u ostatniego pracodawcy. Bowiem na dzień rejestracji posiadał status bezrobotnego i spełniał warunki do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Jednakże wypłata świadczenia nastąpić mogłaby tylko za okres od dnia [...]r., czyli od następnego dnia po dniu złożenia wniosku przez skarżącego. W tym stanie rzeczy za chybiony należy uznać pogląd organów orzekających w sprawie, iż skarżący nie jest uprawniony do świadczenia przedemerytalnego w wysokości innej niż ustalona w decyzji z dnia [...]r. nr [...]. Zaznaczyć trzeba, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przedstawiono jakichkolwiek powodów, które wykluczałyby skarżącego z kręgu osób spełniających warunki wymagane wówczas do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Nie znajduje także uzasadnienia w świetle powołanych przepisów prawa pogląd organów orzekających, iż skarżący już w dniu 31 grudnia 2001 r. winien być zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. jako osoba bezrobotna. Nawet zaprzecza temu treść przepisu art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej. Reasumując przedstawione rozważania stwierdzić należy, iż błędna interpretacja art. 3 ustawy zmieniającej w związku z treścią przepisu art. 37k ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 roku, nr 6, poz. 56 z późn. zm.) miała wpływ na wynik rozstrzygnięć podjętych w rozpatrywanej sprawie. Z wyżej przytoczonych względów należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazania co do dalszego biegu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił te orzeczenia i nie dopatrzył się podstaw do zastosowania w sprawie art. 152 ustawy p.p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu oraz nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 200 w związku z art. 210 ustawy p.p.s.a., bowiem skarżący przed zamknięciem rozprawy nie zgłosił wniosku o przyznanie zwrotu należnych kosztów postępowania.