II SA/Ka 2388/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2004 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Prorektora do spraw Kształcenia Uniwersytetu Ś w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu Ś. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] Uniwersytetu Ś., na podstawie art.141 ust.1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz.385 ze zm.) oraz § § 4, 7 i 9 uchwały nr 82 Senatu tej uczelni z dnia 4 grudnia 2001 r., odmówiła przyjęcia A.B. na pierwszy rok studiów na kierunku [...] w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu wskazała, iż kandydatka w wyniku egzaminu wstępnego uzyskała [...] punktów, podczas gdy zakwalifikowano [...] osób, które uzyskały co najmniej [...] punktów. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia A.B. domagała się jego uchylenia, naprowadzając na możliwość przyjęcia na studia w razie rezygnacji części spośród zakwalifikowanych osób albo w razie obniżenia limitu punktów. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.138 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art.141 ust.5 ustawy o szkolnictwie wyższym, Prorektor Uniwersytetu Ś. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W motywach wskazał, iż wedle przepisów uchwały Senatu Uniwersytetu Ś. z dnia 4 grudnia 2001 r. określających tryb postępowania kwalifikacyjnego na studia w roku akademickim [...], na kierunku [...] obowiązywał egzamin testowy obejmujący historię i wiedzę o społeczeństwie, z którego odwołująca się otrzymała [...] punktów. Tymczasem limit punktowy określony został na [...] punktów, gdyż z taką ilością przyjęto liczbę [...] kandydatów na [...] miejsc. Dlatego odwołania nie uwzględnił. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, oraz w dalszym piśmie procesowym, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, powołując się na zarzuty braku pouczenia o trybie odwołania się od wyniku testu oraz braku umożliwienia wglądu w pracę. Podniosła, iż uczelnia przyjęła na pierwszy rok studiów prawniczych kilka osób, które uzyskały z egzaminu [...] punktów. Zatem eksponowała, mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie zasady równości. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i dodając, że w istocie skarżąca nie zakwestionowała sposobu oceny testu, ani nie zaczepiła osiągniętej ilości punktów. Zaprzeczono, aby przyjęto na studia prawnicze osoby, które uzyskały mniej niż [...] punktów i podniesiono, iż istniała możliwość wglądu kandydatów do prac egzaminacyjnych. Nadto organ poddał pod ocenę pogląd, wedle którego postępowanie niniejsze jest bezprzedmiotowe, wobec rozpoczęcia przez skarżącą studiów na uczelni wyższej w K. Na tę ostatnią okoliczność skarżąca odpowiedziała, że w wypadku uwzględnienia skargi podejmie indywidualny tok nauki umożliwiający studia na dwóch uczelniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga musiała odnieść skutek aczkolwiek zasadniczo z powodu branego pod rozwagę z urzędu. Na początek godzi się wszak wyjaśnić, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy Przepisy wprowadzające... i art.13 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów tej ostatniej ustawy. W drugim rzędzie należy wyjaśnić, że wedle treści art.1 cytowanej ustawy o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są m.in. do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tych ramach, jak głosi przepis art.145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy te badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje administracyjne nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wówczas władne są uchylić takie rozstrzygnięcie. Badają także czy poddane ich osądowi decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a.. Przy czym, w myśl art.134 §1 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem kontrolują legalność także z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w tych ramach niepodobna było nie dostrzec rażącego naruszenia prawa procesowego, jakim jest ona dotknięta. Ogólnie rzecz ujmując decyzja administracyjna winna być wydana przez organ administracyjny właściwy rzeczowo i miejscowo, mieć oparcie w przepisach prawa materialnego i procesowego, być skierowana do strony postępowania i nadawać się do wykonania. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana przez nieuprawniony podmiot, bo przez Prorektora Uniwersytetu Ś. bez upoważnienia Rektora, który był w sprawie organem właściwym. Jak powiada przepis art.46 ust.2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym jednoosobowymi organami wyższej uczelni są rektor oraz dziekani. W zakresie przyjęcia na studia art.141 cytowanej ustawy wprowadził system dwuinstancyjny nawiązujący do tego ukształtowania organów wyższych uczelni. Jego ust.1 upoważnia senat uczelni do uchwalenia warunków i trybu rekrutacji na studia oraz zakres egzaminu wstępnego. Stosownie do brzmienia ust.3 art.141 ustawy o szkolnictwie wyższym rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne, przy czym w myśl ust.5 tego przepisu od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, wszak decyzję ostateczną podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem tej komisji. Utrwalone jest stanowisko, wedle którego skarga do sądu administracyjnego przysługuje na decyzję rektora w tym przedmiocie, gdyż uchwała komisji rekrutacyjnej jest jedynie wyrażeniem stanowiska tego podmiotu (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 1996 r., sygn. akt I SA 1308/95, Palestra z 1996 r., nr 9-10, poz.198 oraz niepublikowane wyroki z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 2313/02 i z dnia 12 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 2521/02). W konsekwencji czego przyjąć należy, iż uprawnienie rektora do wydawania decyzji w zakresie przyjęć na studia jest uprawnieniem wyłącznym. Przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym nie zawierają uregulowania, z którego można byłoby wywieść upoważnienie do wydawania decyzji przez inny podmiot albo prawo do upoważnienia innego podmiotu do wydawania rozstrzygnięć w tej materii. Przeto ewentualnego uprawnienia w tym kierunku można byłoby co najwyżej poszukiwać w treści przepisu art.268a k.p.a.. Jak wynika z pisma Rektora Uniwersytetu Ś. z dnia [...]r. udzielił on upoważnienia Prorektorowi do spraw Kształcenia prof. W. Ś. w zakresie m.in. wydawania decyzji dotyczących naboru na studia. Jednakowoż nadesłane przy cytowanym piśmie upoważnienie zostało wydane dnia [...]r. i obowiązuje w czasie pełnienia funkcji prorektora, nie dalej niż do dnia [...]r.. Tymczasem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane przez tegoż prorektora w dniu [...]r., a więc w dacie, gdy nie był on uprawniony do działania w imieniu organu administracyjnego, na rzecz którego zastrzeżono kompetencję do wydawania decyzji ostatecznych w omawianym zakresie. Na marginesie zaskarżona decyzja nie powoływała się na żadne upoważnienie, lecz tę okoliczność Sąd zbadał z urzędu. Negatywny wynik tegoż badania prowadzi do konstatacji o nie nadającej się do usunięcia rażącej wadliwości zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji oczywistym być powinno, iż nie mogła ona się ostać, bowiem działanie pracownika organu nie legitymującego się właściwym upoważnieniem skutkuje wynikającą z art.156 §1 pkt 2 k.p.a. nieważnością dokonanej czynności prawnej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 1998.r., sygn. akt I SA 1019/98, ONSA z 1990 r., nr 1, poz.4 i w motywach przywołanych powyżej niepublikowanych orzeczeń). W toku ponownego rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji z dnia [...]r. właściwy organ wyjaśni sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie, zwłaszcza w kierunkach naprowadzonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, a bardziej sądowoadministracyjnego, w szczególności odnośnie spełnienia przez wszystkie przyjęte osoby na studia [...] w roku akademickim [...] kryteriów ustalonych przez właściwe przepisy i uchwałę senatu uczelni. Przyjęcie osób z ilością punktów taką samą, jaką uzyskała skarżąca, winno uzasadniać uwzględnienie jej żądania. Pełne ustalenia faktyczne pozwolą na dokonanie wnikliwych rozważań prawnych umożliwiających wydanie merytorycznej decyzji, którą umotywuje organ zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. Oceni przy tym zasadność pozostałych zarzutów skarżącej. Mając przytoczone okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na zasadzie art.145 §1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Natomiast na mocy art.152 tej ustawy orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, zaś na podstawie art.200 tej ustawy rozstrzygnął o kosztach postępowania.