II SA/Ka 2407/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Szczepan Prax, Protokolant st. sek. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta G. przyznał J. P. dodatek mieszkaniowy na okres od [...] do [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r., o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591), zaś jej materialnoprawną podstawę stanowił art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001r., Nr 71, poz. 734) a nadto przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r., w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r., w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828). W uzasadnieniu organ administracyjny powołał się na okoliczność, że skarżąca spełniła przesłanki warunkujące otrzymanie dodatku mieszkaniowego. Wywiódł także, iż wysokość przyznanego stronie świadczenia, ustalona została jako różnica pomiędzy 90% wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu, a wydatkami na ten lokal w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego. Miesięczny dochód przypadający na osobę w gospodarstwie domowym strony wynosił bowiem [...] zł natomiast wydatki na lokal mieszkalny poniesione zostały w kwocie [...]zł. W odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. J. P. wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji kwestionując wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego. Skarżąca podkreśliła, iż rozmiar rzeczonego świadczenia obliczony został w oparciu o nieprawidłowo ustaloną kwotę wydatków mieszkaniowych, która powinna wynosić nie [...]zł, lecz [...]zł (w tym opłata za wodę w kwocie[...] zł). Skarżąca powołała się nadto na okoliczności związane z pozostawaniem w trudnej sytuacji materialnej oraz zaakcentowała, iż jest inwalidką I grupy, uskarżającą się na poważne kłopoty zdrowotne związane z koniecznością ponoszenia znacznych kosztów leczenia. Decyzją nr [...] z dnia [...]., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. Organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., o dodatkach mieszkaniowych, wysokość świadczenia stanowiącego przedmiot sprawy stanowi różnicę pomiędzy wydatkami, o których mowa w art. 6 ust. 3 – 6 tej ustawy, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek, w wysokości 15% dochodów w jednoosobowym gospodarstwie domowym. Zgodnie przy tym z §2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r., w sprawie dodatków mieszkaniowych, do podstawy obliczenia dodatku przyjmuje się wydatki w gospodarstwach domowych, w wysokości 90% naliczonych i poniesionych kosztów. Mając na uwadze powyższe Kolegium zaakcentowało, iż rozstrzygnięcie organu I instancji nie narusza obowiązującego prawa. Wyliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego jest bowiem prawidłowe i dokonane zostało zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, na podstawie danych liczbowych wykazanych we wniosku strony oraz w złożonej przez nią deklaracji o dochodach. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P. oświadczyła, iż nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego ponownie kwestionując wysokość przyjętej przez organy obu instancji kwoty wydatków mieszkaniowych, a w konsekwencji także prawidłowość obliczenia przyznanego dodatku mieszkaniowego. Zdaniem skarżącej zaniżenie wartości otrzymanego świadczenia stanowi także efekt bezzasadnego włączenia do dochodu jej gospodarstwa domowego kwoty otrzymywanego zasiłku pielęgnacyjnego. Strona wyjaśniła, że w złożonej deklaracji o dochodach wykazała kwotę uwzględniającą wartość rzeczonego zasiłku gdyż nie została prawidłowo poinformowana, iż nie podlega on wliczeniu do dochodu w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ponadto skarżąca raz jeszcze powołała się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując, iż kwota wyliczonego dodatku mieszkaniowego ustalona została zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez stronę Kolegium podkreśliło, iż dodatek pielęgnacyjny stanowi składnik dochodu gospodarstwa domowego osoby ubiegającej się o przyznanie dodatku. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych za dochód ten uważa się przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się natomiast dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie może ona pozostać w obrocie prawnym. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r., utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasady przyznawania świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego, obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r., o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Stosownie zatem do treści art. 3 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., dodatek mieszkaniowy przysługiwał osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Należy jednak podkreślić, iż zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 17 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazane wyżej wartości obowiązujące w latach [...] i [...], a więc w okresie, w którym nastąpiło wydanie decyzji organów I i II instancji ustalone zostały odpowiednio: dla gospodarstwa jednoosobowego na poziomie 160% zaś dla gospodarstwa wieloosobowego w wysokości 110% najniższej emerytury. W myśl art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., wysokość przyznanego stronie dodatku mieszkaniowego powinna stanowić różnicę pomiędzy wydatkami ponoszonymi przez nią w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (w rozumieniu art. 6 ust. 3-6 cytowanej ustawy), przypadającymi na normatywną powierzchnię tego mieszkania a kwotą wydatków poniesionych przez wnioskodawcę, która w przypadku gospodarstw jednoosobowych ustalona została jako wartość 15% dochodów uzyskiwanych przez to gospodarstwo. Trzeba tu podkreślić, że definicja dochodu rodziny ubiegającej się o przyznanie dodatku mieszkaniowego określona została w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., zgodnie z którym za dochód ten należy uznać przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu tego nie wlicza się natomiast dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. W tym miejscu godzi się podnieść, że poczynione w toku postępowania administracyjnego ustalenia dotyczące wysokości dochodu gospodarstwa domowego skarżącej dokonane zostały w oparciu o założenie, iż poza rentą otrzymuje ona dodatek pielęgnacyjny, który podlega wliczeniu do dochodu, w rozumieniu cytowanego art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Tymczasem w aktach sprawy brak jest dokumentu źródłowego, który potwierdzałby jednoznacznie charakter świadczenia pobieranego przez stronę w przywołanej przez organ kwocie [...] zł. Do akt tych nie dołączono bowiem decyzji właściwego organu, na mocy której zostało ono nabyte. Równocześnie w treści skargi strona używa zamiennie pojęć "dodatek pielęgnacyjny" oraz "zasiłek pielęgnacyjny" wywodząc, iż należność ta nie podlega zaliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy określaniu wysokości przysługującego dodatku mieszkaniowego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż w sprawie nie jest jednoznaczne czy spornym świadczeniem jest dodatek pielęgnacyjny, przyznawany przez właściwy organ rentowy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998r., o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) czy też zasiłek pielęgnacyjny, którego nabycie mogło nastąpić także w drodze decyzji tego organu, lecz na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), zaś w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji podlegający unormowaniom ustawy z dnia 1 grudnia 1994r., o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Trzeba tu zwrócić uwagę, że skarżąca jako osoba, która ukończyła [...]lat życia, mogła być uprawniona do pobierania każdego z obu wymienionych świadczeń. Jedynym dołączonym do akt sprawy dowodem dokumentującym dochód gospodarstwa domowego J. P. są natomiast "odcinki" renty otrzymanej przez wyżej wymienioną za [...], [...] i [...] Tymczasem rzeczone dowody wypłaty nie zawierają danych pozwalających na określenie rodzaju należności pobieranej przez stronę wraz z tą rentą. Należy bowiem zasygnalizować, że zarówno wysokość dodatku pielęgnacyjnego jak i rozmiar zasiłku pielęgnacyjnego, obowiązujące w okresie od [...]., do [...] ustalone zostały na tym samym poziomie, jako kwota [...]. Zdaniem Sądu brak dokładnych ustaleń w powyższym zakresie stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego. Nieprawidłowość ta ma niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy gdyż jej następstwem mogło być błędne określenie wysokości otrzymanego przez stronę dodatku mieszkaniowego. Należy bowiem zaakcentować, iż treść przywołanego wyżej art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., wyłącza zasiłek pielęgnacyjny z pojęcia dochodu gospodarstwa domowego osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy. Wyłączenie to nie dotyczy natomiast dodatku pielęgnacyjnego, który podlega uwzględnieniu przy obliczaniu wysokości świadczenia stanowiącego przedmiot wniosku skarżącej. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy nieodzowne będzie jednoznaczne ustalenie charakteru świadczenia otrzymywanego przez J. P. Dopiero bowiem wyjaśnienie powyższej okoliczności umożliwi prawidłowe wyliczenie dochodu uzyskiwanego przez skarżącą a w konsekwencji określenie właściwej kwoty przysługującego jej dodatku mieszkaniowego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) oraz art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz.1271), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego, gdyż do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku nie wystąpiła ona z wnioskiem o przyznanie należnych kosztów a tym samym utraciła prawo do zgłoszenia żądania w tej kwestii (art. 210 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).