II SA/Ka 2461/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Z.D. i Z.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. We wniosku z dnia [...] (data wpływu do Starostwa Powiatowego w B.) A.S. zwróciła się o umożliwienie jej wykonania izolacji fundamentów budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. oraz odwodnienia terenu od strony działki sąsiedniej należącej do Z. i Z. małżonków D. Uzasadniając wniosek podała, że wykonanie tych prac jest możliwe tylko poprzez wejście na teren sąsiedniej działki a małżonkowie D. nie wyrażają na to zgody. Z. i Z.D. sprzeciwili się ewentualnemu zajęciu ich działki celem wykonania prac izolacyjnych przy budynku A.S. Podali, że teren przy budynku sąsiadki mają zagospodarowany m.in. przez posadzone tam kwiaty i krzewy, które przy wykonywaniu prac zostałyby zniszczone. Nadto stwierdzili, że A.S. nie pozwoliła swojemu sąsiadowi na wykonanie podobnych prac z terenu swojej nieruchomości. Po przeprowadzeniu w dniu [...] oględzin budynku wnioskodawczyni i przyległego do niego terenu, wydaną z upoważnienia Starosty [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] orzeczono o niezbędności wejścia na teren działki nr [...] położonej w P. przy ul. [...] stanowiącej własność Z. i Z. małżonków D. celem wykonania prac budowlanych polegających na odkopaniu i zaizolowaniu fundamentów budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego położonych na działce nr [...] przy ul. [...] w P. W decyzji tej określono, że zajęciu będzie podlegał pas terenu o szerokości [...] m przyległy do ścian granicznych budynków na całej ich długości oraz w pasie po [...] metry z obu stron tych budynków. Jako podstawę prawną decyzji wskazał organ orzekający m.in. art.47 ust.2 oraz art.80 do 82 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 ze zm., obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz.2016 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że budynki są usytuowane w granicy działek, ściany fundamentowe są zawilgocone i nie są zaizolowane. W odwołaniu od tej decyzji Z. i Z. małżonkowie D. wnieśli o jej uchylenie akcentując, że działkę przy granicy z budynkiem A.S. mają zagospodarowaną a sąsiadka jako osoba konfliktowa nie doprowadzi jej po zakończeniu prac do poprzedniego stanu, jak również nie pokryje poniesionych przez nich strat. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art.138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art.47 oraz art.82 ust.3 prawa budowlanego. Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdził, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zachodziły podstawy do wydania orzeczenia opartego na treści art.47 ust.2 prawa budowlanego. Ustalono bowiem ("protokołem z wizji lokalnej") potrzebę wykonania objętych pozwoleniem prac na wykonanie których z terenu swojej działki odwołujący się nie wyrazili dobrowolnie zgody. Nadto Wojewoda stwierdził, że zgodnie z treścią art.47 ust.3 prawa budowlanego naprawienia ewentualnej szkody wynikłej w następstwie zajęcia działki odwołujących się, będą oni mogli dochodzić w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. i Z. małżonkowie D. przytoczyli w ogólnym zarysie argumentację prezentowaną w postępowaniu odwoławczym. Dodatkowo podali, iż w następstwie wcześniejszych konfliktów dokonali właściwego odwodnienia swojej działki i dlatego nie ponoszą odpowiedzialności za zawilgocenie budynków A.S. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. W piśmie procesowym z dnia [...] A.S. sprecyzowała zakres robót, które po wejściu na teren działki skarżących chciałaby wykonać. W kolejnym piśmie procesowym (z dnia [...]) zwróciła uwagę na dokonanie przez skarżących na ich działce dalszych nasadzeń, które zwiększają jeszcze, jej zdaniem, zawilgocenie jej budynku. Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] stwierdzili zaś, że izolacja fundamentów w budynku mieszkalnym sąsiadki nie usunie ich zawilgocenia. Zarzucili także, że nie wskazano sposobu odprowadzania wody z drenażu, który A.S. chce wykonać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek zasadniczo z innych względów niż w niej naprowadzono, które Sąd nie będąc związany zarzutami skargi wziął pod roz- wagę z urzędu (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej ustawą P.p.s.a.). Zdaniem Sądu decyzje organów obu instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1c ustawy P.p.s.a. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia sprawy nie można też wykluczyć, że decyzje te zostały wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego tj. treści art.47 prawa budowlanego. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że z decyzji organów obu instancji nie wynika jakie to dokładnie roboty budowlane miałaby wykonać A.S. po wejściu na teren działki skarżących, a kwestia ta ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia podstaw orzekania w oparciu o treść art.47 ust.1 prawa budowlanego. Nie może bowiem ulegać zdaniem Sądu wątpliwości, że dyspozycja tego przepisu obejmuje jedynie takie roboty budowlane, które w ogóle podlegają regulacji prawa budowlanego. W konsekwencji chodzi więc o roboty budowlane, które mogą być wykonane tylko, bądź to po wcześniejszym uzyskaniu pozwolenia na budowę, bądź po wcześniejszym zgłoszeniu ich wykonania. Inne roboty budowlane pozostają bowiem poza sferą regulacji omawianej ustawy i tym samym nie ma do nich zastosowania unormowanie zawarte w jej art.47ust.1. Nad tą podstawową kwestią organy obu instancji przeszły do porządku. W tym przedmiocie należy stwierdzić, iż nie sprecyzowały one bliżej na czym miałoby polegać zaizolowanie fundamentów budynków A.S. Pominięcie tej kwestii nie tylko uniemożliwia zakwalifikowanie tych robót z punktu widzenia treści art.3 pkt 6 i 7 oraz art.28, 29 i 30 prawa budowlanego ale stanowiłoby też przeszkodę w wykonaniu wydanego pozwolenia gdyby wynikał spór co do zakresu objętych nim robót budowlanych. Gdyby np. przyjąć, jak to wynika z pisma inwestorki z dnia [...] (karta 35 akt sądowych), że roboty te miałyby obejmować również wykonanie "drenażu odwadniającego ułożonego na otulinie żwirowej", to na ich wykonanie na działce, a nie z działki skarżących, A.S. musiałaby się wykazać prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawem takim niewątpliwie jednak nie dysponuje. Gdyby zakres robót nie wymagał pozwolenia na budowę lub zgłoszenia to sprawa ich wykonania z terenu działki skarżących nie podlegałaby w ogóle rozstrzygnięciu w postępowaniu administracyjnym. Gdyby roboty wymagały zgłoszenia, to z akt nie wynika aby takie zgłoszenie, spełniające wymogi określone w art.30 ust.2 prawa budowlanego, zostało dokonane. Z decyzji organów obu instancji nie wynika też aby za takie zgłoszenie zostało ewentualnie uznane pismo A.S., które wpłynęło do organu I instancji dnia [...]. Należy też stwierdzić, że pozwolenie objęte zaskarżoną decyzją obejmuje także izolację fundamentów budynków gospodarczych, które nie zostały w jakikolwiek sposób bliżej określone. Nie zbadano też (a w szczególności nie wynika to z akt postępowania administracyjnego) potrzeby wykonania takich prac przy tych budynkach. Niewątpliwie do tych budynków nie odnosi się też pismo inwestorki, które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w B. w dniu [...] (gdyby przyjąć, że stanowiło ono zgłoszenie robót). Z kserokopii aktualnej (według twierdzeń strony) mapy dołączonej do pisma A.S. z dnia [...] (karta 43 akt sądowych) wynika przy tym, że jeden z tych budynków przylega częściowo ścianą do budynku gospodarczego skarżących. Nie byłoby zatem możliwe odkopanie i zaizolowanie całej długości jego fundamentów od strony działki skarżących bez naruszenia budynku skarżących, co też uszło uwadze organów orzekających. Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c oraz art.134 § 2 ustawy P.p.s.a. w zw. z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152 ustawy P.p.s.a. a o zasądzeniu na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.) w zw. z art.97 § 2 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ..... Wytyczne co do postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. W pierwszej kolejności ustali zatem organ orzekający jakie roboty budowlane A.S. ma wykonać oraz czy wymagają one pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Gdyby tego wymagały to ustali organ czy takie pozwolenie otrzymała, względnie czy dokonała stosownego zgłoszenia tych robót (i zgłoszenie takie nie spotkało się ze sprzeciwem organu architektoniczno-budowlanego). Dopiero w dalszej kolejności należałoby ustalić dokładnie zakres wynikającego z art.47 ust.1 prawa budowlanego pozwolenia. Gdyby projektowane roboty nie podlegały w ogóle regulacji prawa budowlanego to postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe należałoby umorzyć.