II SA/Ka 2485/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant Katarzyna Tylkowska - Lipieta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M.S., A.S. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( t.jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał Państwu M. i A.S. rozbiórkę budynku gospodarczego z częścią garażową, zlokalizowaną na parceli nr [...] w M. przy ulicy M. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Państwo A. i M.S. na swojej nieruchomości wybudowali w roku [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę, budynek gospodarczy z częścią garażową. Zgodnie z obowiązującym wówczas prawem budowlanym możliwe jest przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. po wykluczeniu wymienionych tam przesłanek. Jednakże ustalono, że przedmiotowy budynek wybudowany został na terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...], tj. teren autostrady o znaczeniu krajowym i międzynarodowym, czyli terenie przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę. Zatem wyczerpuje to przesłanki art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku, dając podstawę do wydania nakazu rozbiórki. W złożonym wyjaśnieniu Państwo S. tłumaczą, że uzyskali zgodę ( prawdopodobnie ustną ), lecz nie mogą przedłożyć żadnego dokumentu. Wyjaśnienia zainteresowanych dotyczące braku właściwej informacji nie mogą być jednak wzięte pod uwagę, gdyż w roku [...], a więc dwa lata wcześniej, uzyskali oni pozwolenie na budowę budynku gospodarczego, położonego obok obecnie wybudowanego bez pozwolenia przedmiotowego budynku, czyli przebieg procesu inwestycyjnego był im znany. Dodał, że do rozpatrywanego przypadku nie można zastosować art. 49 Prawa budowlanego z 1994 r., gdyż przepis ten odnosi się do przypadków samowoli powstałych po dniu wejścia w życie tych przepisów, czyli od 1 stycznia 1995 r. Od decyzji tej Państwo M. i A.S. w ustawowym terminie wnieśli odwołanie. W odwołaniu tym podnieśli, że nie można zgodzić się z twierdzeniem organu pierwszej instancji, że doszło do samowoli budowlanej, gdyż posiadają na powyższą budowę ustną zgodę urzędników Gminy M. Ponadto dodają, że wprawdzie ich nieruchomość, na której zbudowali budynek gospodarczy leży w planie zagospodarowania przestrzennego w części oznaczonej symbolem [...], czyli teren przeznaczony pod budowę autostrady, ale w planie tym nie było zapisu o zakazie lokalizacji nowych obiektów kubaturowych. Skoro zatem nie było takiego zakazu, to nie naruszyli w żaden sposób zapisów obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Powołując się nadto na treść art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, podnieśli, że nie można orzec rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, jeżeli od dnia zakończenia jego budowy upłynęło 5 lat. Dodatkowo podnieśli, że nie była wymagana zgoda sąsiada na przedmiotową budowę. Dlatego też, wobec faktu, że nie naruszyli zapisów art. 37, ich zdaniem należy skorzystać z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t.jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż właściciele posesji, państwo M. i A.S. wybudowali w [...] budynek gospodarczy z częścią garażową bez pozwolenia na budowę, tj. w warunkach samowoli budowlanej. Budynek ten został wybudowany na terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...] tj. teren autostrady o znaczeniu krajowym i międzynarodowym czyli został przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Fakt ten został potwierdzony odrębnym postanowieniem Wójta Gminy M. Nie ma znaczenia podniesiony w odwołaniu argument, że w planie brak było szczegółowego zapisu o zakazie budowy obiektów kubaturowych, gdyż sam fakt niezgodności samowolnego wybudowanego budynku z wymienionym planem, zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 roku daje podstawę do wydania nakazu rozbiórki. Dodał, że powoływanie się przez odwołujących się na zapis art. 49 Prawa budowlanego z 1994 r. nie może mieć zastosowania, gdyż nastąpiło naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stwierdził ponadto, że Państwo S. złożyli wprawdzie wniosek o legalizację tego budynku, ale następnie go wycofali. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. i A.S. zarzucili, że kwestionowana decyzja nie jest zgodna z prawdą. Zgodzili się z ustaleniem, że budynek gospodarczy wybudowali bez zezwolenia, ale stwierdzili, że stało się tak dlatego, gdyż urzędnicy gminy poinformowali ich, że budowa budynków gospodarczych tej wielkości nie wymaga uzyskania zezwolenia. Dodali, że poprzez fakt pobierania stosownych podatków od nieruchomości Urząd Gminy faktycznie zatwierdził przedmiotową budowę, uznając tym samym jej legalność. Podnieśli również, że nie jest prawdą, że budynek ten wybudowany został na terenie przeznaczonym pod budowę autostrady. Wyjaśnili, że plan ów nie przewidywał zakazu lokalizacji nowych obiektów kubaturowych. Nadto dodali, że teren ich posesji znajduje się poza zasięgiem budowy autostrady, jedynie znajduje się w II strefie oddziaływania. Biorąc powyższe pod uwagę, wnieśli zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji, co umożliwi im legalizację budowy. W piśmie dołączonym do skargi dodatkowo wyjaśnili, że ich budynek garażowy wraz z częścią garażową o powierzchni 30 m2, według oświadczeń pracowników gminy nie wymagał pozwolenia na budowę. Nie posiadając wykształcenia prawniczego zostali wprowadzeni w błąd, ale teraz starają się o legalizację spornego budynku. Podkreślili, że problem w dużej mierze spowodowany został przez złośliwość sąsiadów, którzy posiadając garaż w granicach działki sąsiada, sami otrzymali nakaz rozbiórki. Dodatkowo zauważyli, że plan zagospodarowania przestrzennego będący podstawą działań organów wkrótce ulegnie zmianie i wówczas ich teren nie będzie już przewidywany jak teren pod budowę autostrady. W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podniósł, że nie można zgodzić się z argumentacją skarżących i uznać, że pobieranie podatku od nieruchomości stanowi legalizację obiektu. Nie można także zgodzić się z twierdzeniem, że brak zapisu o zakazie budowy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego umożliwia budowę budynku, podczas gdy teren przeznaczony jest pod budowę autostrady. Na rozprawie w dniu 26 listopada 2004 r. stwierdzono, że skarżący A.S. zmarł w dniu [...]. Skarżąca M.S. podała wówczas, że jedynym spadkobiercą zmarłego, jest ich wspólny syn A.S. Na kolejnej rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 r. zgłaszając swój udział w sprawie podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podając, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego niedługo ulegnie zmianie, a wtedy nie będzie zakazu budowy tego typu inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga została wniesiona w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Stosownie do art. 97 § 1 wymienionej ustawy sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Skarga w niniejszej sprawie nie mogła odnieść skutku, gdyż zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy zaznaczyć, że budowa obiektu budowlanego dla swej legalności wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę względnie zgłoszenia, w zależności od obowiązujących przepisów. Kiedy nie ma wymaganego pozwolenia na budowę, należy stwierdzić, że obiekt został wybudowany nielegalnie, w warunkach samowoli budowlanej. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że budowa budynku gospodarczego wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast skarżący takiego pozwolenia nie uzyskali. Bezsporny jest także w rozpatrywanej sprawie rok budowy, a mianowicie budynek gospodarczy został wybudowany w roku [...] a zatem przed 1 stycznia 1995 r., kiedy weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Dlatego też zgodnie z art. 103 ust. 2 tej wymienionej ustawy do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w stosunku do przedmiotowego budynku gospodarczego powinny być zastosowane przepisy dotychczasowe, czyli przepis art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Z jego treści wynika, że "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę". Rozbiórce podlega zatem obiekt budowlany wzniesiony poza obowiązującym porządkiem prawnym, czyli – jak wynika to z ukształtowanej linii orzecznictwa – bez pozwolenia na budowę, a ponadto, gdy lokalizacji takiego obiektu nie dopuszcza, obowiązujący w dacie budowy, a w razie zmiany planu – w dacie orzekania, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Warunkiem zastosowania przez organ administracji instytucji przymusowej rozbiórki w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. było ponadto równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek : rozpoczęcia budowy lub wybudowania obiektu bez wymaganego pozwolenia oraz naruszenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. Podczas obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. wybudowanie obiektu bez pozwolenia na terenie przeznaczonym pod budowę, zgodnie ze sztuką budowlaną i ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, umożliwiało przystąpienie do legalizacji tejże samowoli. W przedmiotowej sprawie orzekające organy dokonały oceny stwierdzonej samowoli pod kątem treści art. 37. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, dokonując interpretacji a contrario – obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy ( czyli m.in. bez pozwolenia na budowę ) mogą być legalizowane kiedy spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki, a mianowicie nie sprzeciwia się takiej zabudowie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz nie powodują zagrożenia i niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Zatem najistotniejszym zagadnieniem w sprawie było ustalenie, czy wybudowane przez skarżącego obiekty nie naruszały postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organy orzekające w sprawie dokonały sprawdzenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w Gminie M. i w oparciu o analizę treści planu słusznie przyjęły, że zarówno plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w okresie, kiedy wybudowany został przedmiotowy budynek – tj. plan zatwierdzony uchwałą nr [...] z dnia [...], jak i plan obowiązujący w dacie wydawania zaskarżonych decyzji – czyli plan zatwierdzony uchwałą Rady Gminy M. nr [...] z dnia [...] przewidywały inne wykorzystanie terenu zabudowanego przez skarżących, a mianowicie był to teren przeznaczony pod budowę autostrady o znaczeniu krajowym i międzynarodowym. Według planu obowiązującego w czasie budowy – działka skarżących mieściła się w jednostce [...] – czyli : teren autostrady o znaczeniu krajowym i międzynarodowym reakcji G. – Ł. – O. Także według planu obowiązującego w dacie orzekania przez organy administracyjne – działka skarżących znalazła się w tej samej jednostce oznaczonej [...] o podobnym zapisie z dodatkowym zastrzeżeniem : zakaz lokalizacji nowych obiektów kubaturowych. Wynika zatem z tego, że zarówno miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w chwili zabudowy, jak i przede wszystkim plan obowiązujący w chwili orzekania, przewidywały inne wykorzystanie terenu, na którym położona jest działka skarżących, a plan obowiązujący w dacie orzekania przewidywał ponadto zakaz lokalizacji nowych obiektów kubaturowych. Wobec niewykluczenia przesłanek z art. 37 brak było możliwości jego legalizacji. Odnosząc się do innych zarzutów skarżących należy stwierdzić, że nie ma znaczenia w niniejszej sprawie podnoszony przez nich argument opłacania podatku od nieruchomości, który ma być dowodem na legalizację samowoli skarżących. Ten argument nie może w ogóle być brany pod uwagę przez organy nadzoru budowlanego. Nie ma także znaczenia dla wyniku sprawy, że obecnie obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego przestanie być aktualny a projektowany do uchwalenia plan Gminy M. zawiera zapis mówiący o przesunięciu lokalizacji autostrady, w związku z czym, działka skarżących znalazła się poza zasięgiem oddziaływania jej stref ochronnych. Sąd kontrolując legalność wydanej decyzji czyni to w porównaniu ze stanem prawnym obowiązującym w chwili orzekania przez organy administracyjne. Dlatego też zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy nie może wpłynąć na podważenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzywszy się w postępowaniu organów administracyjnych naruszenia prawa, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o stroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oddalił skargę. su.