II SA/Ka 2500/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Szczepan Prax /spr./ Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Starosta C. odmówił S. B. wymiany prawa jazdy do czasu uzupełnienia brakującego badania lekarskiego. W podstawie prawnej decyzji powołano § 7 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami /Dz.U. Nr 150, poz. 1680/, w zw. z art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm./ oraz § 2 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy /Dz.U. Nr 69, poz. 640/. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że zachodzi sprzeczność między bezterminową ważnością wydanego w [...] prawa jazdy, a badaniem lekarskim z dnia [...], które nakazuje powtórną kontrolę stanu zdrowia w okresie do [...] Strona została poproszona o dołączenie nowego, aktualnego badania lekarskiego, ale S.B. odmówił. W odwołaniu wnioskodawca wniósł o uchylenie powyższej decyzji i wydania mu nowego prawa jazdy. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Kolegium powołało się dodatkowo na obowiązujący w czasie wydawania stronie prawa jazdy przepis art. 20 ust. 3 pkt 2a ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych /Dz.U. Nr 53, poz. 295 ze zm./, według którego prawo jazdy należało cofnąć, jeżeli kierowca utracił warunki zdrowia fizycznego lub psychicznego, potrzebne do prowadzenia pojazdu. Przytoczyło także art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, mówiącym o kierowaniu kierowcy na badania lekarskie w przypadkach naruszających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zdaniem Kolegium zastrzeżenia takie mogą wyniknąć w postępowaniu o wymianę prawa jazdy, gdy kierujący przedstawia orzeczenie lekarskie sprzeczne z posiadanym w ewidencji. W niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie z [...] jest zaś niewystarczające. Wydane w [...] prawo jazdy jest natomiast wadliwe, gdyż miało zawierać adnotację o konieczności badań. Obecnie strona przedstawia zaś dokumenty niekompletne, bo bez aktualnych badań. Dokumenty te należy zweryfikować negatywnie. W skardze S. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji podnosząc, że powołane przez organy administracyjne rozporządzenia nie mogą ograniczać przyznanych mu uprawnień. Ponadto posiadane przez niego bezterminowe prawo jazdy jest prawem nabytym i w myśl art. 2 Konstytucji nie może mu być odebrane przez organ administracyjny, zwłaszcza że z art. 150 Prawa o ruchu drogowym taka możliwość nie wynika. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać, aczkolwiek przede wszystkim z innych przyczyn niż podniesione w skardze, które Sąd wziął jednak pod uwagę z urzędu, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami – stosownie do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm./, oznaczonego dalej jako "ppsa". Otóż w art. 150 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym postanowiono, że prawa jazdy wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują ważność do czasu ich wymiany. W ustępie drugim tego artykułu upoważniono właściwego ministra do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków i terminów wymiany praw jazdy. Oznacza to, że ważność "starych" praw jazdy może być zachowana najdłużej do końcowego terminu ich wymiany określonego w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o wymianę prawa jazdy wydanego mu w dniu [...], a więc w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych /Dz.U. Nr 27, poz. 183 ze zm./. Tymczasem według § 6 ust. 1 pkt 1, w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy, termin wymiany dokumentów wydanych na podstawie owego rozporządzenia z 20 lipca 1968 r. ustalony został do dnia 31 marca 2003 r. /już po przedłużeniu tego terminu/. Zgodnie z tym co wyżej wywiedziono prawa jazdy nie wymienione do tego terminu utraciły ważność, co zresztą wprost sformułowano w § 7 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r. Ponieważ prawo jazdy stanowi dokument uprawniający do kierowania pojazdami, a więc decydujący o określonej sferze uprawnień, to skutku w postaci utraty ważności prawa jazdy nie można wiązać z czasem rozpatrywania sprawy o wymianę prawa jazdy przez organ administracyjny, lecz z chwilą złożenia w tym względzie wniosku przez osobę uprawnioną. O ile więc taka osoba złoży wniosek o wymianę prawa jazdy przed upływem terminu określonego w § 6 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r., to nie następuje utrata ważności prawa jazdy, mimo prowadzenia sprawy jeszcze po owym terminie. Tymczasem kwestię terminu wniesienia wniosku przez skarżącego, w kontekście ważności dotychczas posiadanego przez niego prawa jazdy, organy obu instancji całkowicie pominęły z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 Kpa. Organ I instancji wskazał jedynie, że wniosek został złożony w dniu [...] /rzeczywiście taki wniosek zalega w aktach sprawy/, ale nie wyciągnął z tego faktu żadnych wniosków, mimo że taka data złożenia wniosku wykracza poza wskazany wyżej termin 31 marca 2003 r. z § 6 ust. 1 pkt 1 ostatnio powołanego rozporządzenia. W takim razie skarżący przedstawiłby do wymiany nieważne już prawo jazdy, gdy tymczasem nie ulega wątpliwości, że przedmiotem postępowania o wymianę może być wyłącznie prawo jazdy, które nie utraciło ważności. O ile zatem w postępowaniu administracyjnym okaże się, iż nie ma takiego ważnego prawa jazdy, to zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości tego postępowania z przyczyn przedmiotowych, co w myśl art. 105 § 1 Kpa winno prowadzić do umorzenia postępowania administracyjnego. Ponieważ w powyższym zakresie organy administracyjne nie zajęły stanowiska, dlatego sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia. Nie jest bowiem wykluczone, że skarżący wystąpił o wymianę prawa jazdy przed dniem 31 marca 2003 r., a jedynie po tym terminie złożyl wniosek na urzędowym druku. Dlatego też Sąd nie stwierdził nieważności zaskarzonej decyzji, a jedynie ją uchylił uznając, że w istotnej kwestii sprawa nie została należycie wyjaśniona. Jednocześnie przyczyna uchylenia zaskarżonej decyzji czyni drugorzędnym odnoszenie się do innych merytorycznych zagadnień, jakie zostały w niej poruszone oraz będących przedmiotem zarzutów skargi. Tym niemniej należy podnieść, że Sąd nie podziela stanowiska, według ktorego w ramach procedury wymiany prawa jazdy możliwa jest weryfikacja wcześniej uzyskanych uprawnień do kierowania pojazdami. W szczególności art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym upoważniał jedynie właściwego ministra do określenia warunków i terminów wymiany dokumentów, a nie do ingerowania w nabyte upawnienia, co zresztą może należeć jedynie do materii ustawowej. Ponadto organy obu instancji w żaden sposób nie wykazały istnienia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie po stronie skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przeciwwskazań takich nie zawiera w szczególności świadectwo lekarskie z [...], w którym nie wymieniono żadnego schorzenia lub ułomności. Zamieszczona w tym świadectwie adnotacja o konieczności powtórnej kontroli stanu zdrowia w ciągu dwóch lat nie może być uznana za równoznaczną ze stwierdzeniem istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia przez skarżącego pojazdów. Na gruncie Prawa o ruchu drogowym właściwe organy mają przy tym instrumenty prawne zapobiegające możliwości kierowania pojazdami przez osoby o złym stanie zdrowia. Służy temu np. kierowanie na badania lekarskie w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia /art. 122 ust. 1 pkt 4/, czy też cofnięcie uprawnień /art. 140 ust. 1/. Nie ma zatem nawet celowościowych względów, by dotychczasowe upawnienia do kierowania pojazdami były weryfikowane przy okazji wymiany prawa jazdy, które zasadniczo służy innym celom, związanym z ujednoliceniem procedur i dokumentów w wymiarze nawet międzynarodowym. Tą ostatnio przedstawioną ocenę prawną organ administracyjny uwzględni w razie ustalenia, że wniosek o wymianę prawa jazdy został złożony w terminie przewidzianym dla wymiany prawa jazdy posiadanego dotychczas przez skarżącego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających... /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271 ze zm./ orzeczono, jak w sentencji. SJ/