II SA/Ka 2521/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA( del). Szczepan Prax Sędzia NSA ( del.) Wiesław Morys Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Redaktora Naczelnego Tygodnika A w S. na odmowę udzielenia informacji publicznej przez Prokuratora Rejonowego w S. w przedmiocie dostępu prasy do informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia [...] roku redaktor naczelny Tygodnika A zwrócił się do Prokuratora Rejonowego w S. z wnioskiem o udostępnienie informacji dotyczących: liczby prowadzonych postępowań w poszczególnych wydziałach z podziałem na kategorie, liczby wniosków o tymczasowe aresztowanie, w tym liczby uwzględnionych przez sąd średniego czasu trwania postępowań z podziałem na kategorie, ilości postępowań trwających dłużej ni 1 rok, w tym informacji o przyczynach przedłużających się postępowań, najistotniejszych problemów w funkcjonowaniu Prokuratury, ilości skarg na pracę Prokuratury i prokuratorów z podziałem na kategorie, problemów wynagrodzenia i wyszkolenia prokuratorów i pracowników Prokuratury, współpracy z Policją, Sądem i ew. innymi podmiotami, w tym organizacjami pozarządowymi. Pismem z dnia [...] roku Prokurator Rejonowy w S. odmówił udzielenia redakcji tygodnika A współpracy oraz udzielenia wnioskowanych informacji. W dniu [...] roku redaktor naczelny tygodnika A, powołując się na art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku Prawo Prasowe (Dz. U. z 1984 roku, nr 5, poz. 24 ze zmianami) zwrócił się do Prokuratora Rejonowego w S. z żądaniem doręczenia na piśmie odmowy udzielenia wnioskowanych informacji, zakresu odmowy oraz jej powodów. W odpowiedzi na to pismo, datowanej na dzień [...] roku, Prokurator Rejonowy w S., jako powód odmowy współpracy z redakcją tygodnika A podał fakt, iż przeciwko redaktorowi tej gazety, prowadzono w s. prokuraturze postępowanie karne, zakończone [...]. W dniu [...] roku redaktor naczelny tygodnika A zwrócił się ponownie pismem do Prokuratora Rejonowego w S., kwestionując powody odmowy udzielenia informacji oraz wskazując, że odmowa ta nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie, w tym przepisach ustaw: prawo prasowe i o dostępie do informacji publicznej. Złożoną w dniu [...] roku (wpływ do biura podawczego NSA w Warszawie), a datowaną na dzień [...] roku, skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego redaktor naczelny Tygodnika A, powołując się na przepis art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198) i art. 1 i 4 ust 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku Prawo prasowe (Dz. U. nr 5, poz. 242 z późn. zm.), zarzucił "faktyczną odmowę" udostępnienia informacji publicznej przez Prokuratora Rejonowego w S., w przedmiocie wnioskowanym w piśmie skarżącego z dnia [...] roku. Skarżący domagał się, aby Prokurator Rejonowy w S. udostępnił wnioskowane informacje, albowiem nie stanowią one tajemnicy państwowej, służbowej lub inne chronionej ustawą, a tylko takie są objęte ochroną, zgodnie z art. 4 prawa prasowego. W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w S. podał, że w dniu [...] roku pisemnie odmówiła udzielenia odpowiedzi na poszczególne stawiane pytania. Ponadto Prokurator Rejonowy wskazał, że pismem z dnia [...] roku udzielono skarżącemu odpowiedzi na stawiane pytania i wniósł o umorzenie postępowania. Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2004 roku pełnomocnik Prokuratora Okręgowego w K. wniósł o odrzucenie skargi z tego powodu, iż nie został wyczerpany tryb administracyjny w przedmiocie dostępu do informacji publicznej przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art.176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.(Dz. U. nr 78,poz.483,z 2001 r. nr 28,poz.319) zostało wprowadzone dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne i od 1 stycznia 2004 r. nie obowiązuje ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym( Dz. U. nr 74,poz.368 z późn. zmianami). Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy art. 1, 3 § 1, 16 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 3, 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U nr 72, poz. 652) mają zastosowanie do przedmiotowej skargi z uwagi na datę wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego ([...] roku) podlega ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) i art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz orzeka także w sprawach ustaw szczególnych i stosuje środki określone w tych przepisach (sprawy sądowoadministracyjne). Podstawę skargi na odmowę udzielenia informacji w trybie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku Prawo prasowe (Dz. U. nr 5, poz. 24 z późn. zmianami) ustala ust. 4 tegoż przepisu, natomiast w zakresie dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198) stosownie do obowiązującego od dnia 1 stycznia 2002 r. - art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku Prawo prasowe. Oznacza to, że w tym zakresie nie mają zastosowania dalsze przepisy prawa prasowego, w tym i powołany w skardze art. 4 ust.1 i 3 Prawa prasowego. Regulacja zawarta w art. 3a Prawa prasowego jest regulacją szczególną odsyłającą do ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej. Na podstawie tej ustawy udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze czynności materialno-prawnej. Skarżący skorzystał z uprawnienia do uzyskania informacji publicznej na podstawie art. 3, 10 i 14 tej ustawy to jest na wniosek w zakresie przekraczającym dane ogłaszane w dokumentach urzędowych ogólnie dostępnych. Natomiast ograniczenie prawa do informacji publicznej jest zawarte w przepisie art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz.1198). Natomiast odmowa udostępnienia przez organ władzy publicznej informacji publicznej oraz umorzenie postępowania (art.14 ust.2 cyt. ustawy) następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 i 2 tej ustawy). Ustawa nie przewiduje innej formy odmowy udzielenia informacji publicznej, decyzja administracyjna jest bowiem aktem władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu administracji, określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie. Dlatego też, udostępnienie informacji w trybie art.10 ust.1 spełnia te przesłanki i podobnie jak odmowa jej powinno być traktowane ze wszystkimi tego konsekwencjami prawnymi jako decyzja administracyjna. Art. 16 cyt. ustawy sytuuje expressis verbis odmowę udostępnienia informacji i umorzenie postępowania w trybie art. 14 ust.2 jako decyzję administracyjną. Ustęp 2 tegoż artykułu, nakazuje stosowanie postanowień kodeksu postępowania administracyjnego do procedur odmowy udostępnienia informacji i umorzenia postępowania w trybie art. 14 ust. 2 i wprowadza w pkt 1 i 2 szczegółowe unormowania. W postępowaniu administracyjnym będącym przedmiotem oceny w niniejszej sprawie nie wydano decyzji, natomiast udostępniono informacje w piśmie z dnia [...] r. Skarżący podniósł w skardze, że nastąpiła "faktyczna odmowa" udzielenia informacji, jednak wyżej wymieniona ustawa nie zna takiego pojęcia. Bezspornym jest w tej sprawie, że nie ma decyzji, która mogła by podlegać ocenie legalności zgodnie z art. 16 i 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tym miejscu należy dodać, że wniesienie skargi nie zostało poprzedzone pisemnym środkiem zaskarżenia w postaci odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź wezwaniem o usunięcie naruszenia prawa do właściwego organu, tzn. organu wyższego stopnia w stosunku do organu, od którego skarżący nie otrzymał żądanych informacji, które otwiera drogę postępowania sądowoadministracyjnego, w toku którego przedmiotem oceny jest treść omawianej skargi. Warunkiem dopuszczalności skargi przed sądem administracyjnym jest dopełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Jest to tzw. wyczerpanie możliwości działania w drodze administracyjnej. Art. 52 § 2 cyt. ustawy stanowi, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga w przedmiotowej sprawie jest niedopuszczalna. Jak jednoznacznie wskazał skarżący przedmiotem zaskarżenia jest "faktyczna odmowa" udzielenia informacji publicznej przez Prokuratora Rejonowego w S., dlatego też skarga dotyczy udzielenia prasie informacji publicznej. Tymczasem przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie uczyniono pismo Prokuratora Rejonowego w S. z dnia [...] roku, zatem dopiero rozstrzygnięcie wydane na skutek wniesienia na piśmie wezwania do właściwego organu na przykład o usunięcie naruszenia prawa, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie, mogło być przedmiotem zaskarżenia do Sądu. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że skarżący wniósł skargę na odmowę udostępnienia informacji publicznej, mimo nie wydania decyzji w tej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd obowiązany był do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z oznaczonym przedmiotem zaskarżenia. Skarżący nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia, a pismo Prokuratora Rejonowego w S. nie stanowi rozstrzygnięcia poddanego sądowej kontroli. W tej sytuacji skarga jest przedwczesna, a w konsekwencji, jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.), bez badania jej merytorycznej zasadności. Należy nadmienić, że przy potraktowaniu w przedmiotowej skargi jako skargi na bezczynność organu byłaby ona także niedopuszczalna z uwagi na art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), ponieważ nie wyczerpany został tryb przewidziany do tego rodzaju czynności, po którym to trybie można dopiero uruchomić procedurę skargową do Sądu.