II SA/Ka 2525/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie NSA Henryk Wach, NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. Nr [...] orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia M. K. choroby zawodowej –następstwa przewlekłego lub ostrego zatrucia rozpuszczalnikiem wym. w poz. 1 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia. 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Podniesiono, że pomimo istnienia narażenia zawodowego na czynnik szkodliwy (opary rozpuszczalników) , brak jest podstaw do łączenia przyczynowo – skutkowego występującej u M. K. choroby - czerwienicy złośliwej, czynnikami środowiska pracy. W odwołaniu od tej decyzji M. K. podniosła, iż nie zgadza się z decyzją gdyż w dochodzeniu epidemiologicznym nie wykazano, że w środowisku pracy występowały opary benzenu i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych, - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podniesiono, że przeprowadzone w sprawie M. K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że: w/wym. pracując jako laborantka w latach 1955-1973 w Zakładach Chemicznych "A" i w latach 1974-1980 w Instytucie B w G. była narażona na opary rozpuszczalników (ksylen, toulen, aceton, terpentyna, butanol, benzen). Wskazano że po uzupełnieniu materiału dowodowego o opinię Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. (której wynika, że w czasie badań diagnostycznych brano również pod uwagę ewentualny wpływ benzenu na stan zdrowia M. K.) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał stanowisko, że M. K. byłą narażona na opary w/wym. rozpuszczalników, a co za tym idzie przyjął, że w/wym. pracowała więc w warunkach potencjalnego ryzyka powstania choroby zawodowej pod postacią następstw zatrucia rozpuszczalnikami organicznymi. Ponownie zaakcentowano, że M. K. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. ( orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr rej. [...]) i w Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna [...] r. – [...] r., orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr rej. [...]), a lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych ( I i II szczebla ) w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u w/wym. choroby zawodowej wym. w poz. 2 wykazu chorób zawodowych. Według tych orzeczeń zgłaszane przez M. K. dolegliwości jak również rozpoznane schorzenia mają charakter samoistny (pozazawodowy). Nadmieniono, iż zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej nie ma podstaw do łączenia przyczynowego – skutkowego rozpoznania u w/wym. czerwienicy prawdziwej z warunkami środowiska pracy. Podkreślono, że wprawdzie przy rozpoznawaniu chorób zawodowych niezmiernie istotne jest narażenie zawodowe – to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia uniemożliwia rozpocznie choroba zawodowej, a rozpoznana u M. K. czerwienica prawdziwa, a także inne schorzenia nie odpowiadają skutkom biologicznym działania czynników szkodliwych na które była narażona tj. oparów rozpuszczalników organicznych występujących w środowisku pracy w/wym. na stanowisku laborantki w latach 1995-1980. Reasumując wskazano, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej -w rozumieniu § 1 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 w sprawie chorób zawodowych – przez orzeczników kompetentnych placówek i diagnostycznych (Wamp i IMPiZŚ) - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w całości w mocy decyzję pierwszej instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzuciła jej rażące naruszenie Papisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, przez uzależnienie stwierdzenia choroby od pozanormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek. Wskazała, że miejsce pracy było jednym miejscem , gdzie była narażona na czynniki szkodliwe i skoro organ stwierdził istnienie tego narażenia i jednocześnie nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnia pracą w narażeniu na czynnik szkodliwy, to winien był rozpoznać chorobę zawodową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej zaprezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r. Z tą data uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W te sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozparzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny ocenić takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie w niniejszej przeprowadzono w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. poz. 294 ze zm.) Postępowanie to toczy się wydaniem decyzji administracyjnej. Fundamentalna zasada tego postępowania jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w treści art. 7 k.p.a. . Nakazuje ona organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie - zdaniem Sądu - organy procesujące w sprawie kroki takie podjęły. Choroba zawodowa to pojęcie prawne, a nie medyczne. Kompetentne placówki służby zdrowia nie orzekają w kwestii uznania choroby zawodowej, lecz stwierdzają tylko stan chorobowy i jego przyczyny, a kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny uwzględniając faktyczne zagrożenie występujące w miejscu pracy narażające na dane schorzenie. Jak z powyższego wynika pierwszą i niezbędną przesłanką do uznania wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej jest stwierdzenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia, u badanego, jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Dopiero ustalenie takiego schorzenia jest podstawą do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej przez organ I instancji w zależności od ustaleń dochodzenia epidemiologicznego, dającego podstawę do ustalenia, czy schorzenie to zostało wywołań działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Umieszczenie określonego schorzenia w wykazie chorób zawodowych ma ten skutek, iż jeśli u pracownika lekarz stwierdzi chorobę ujętą w wykazie i jeżeli inspektor sanitarny stwierdził, że pracownik był narażony na działania czynnika szkodliwego, to powstałe schorzenie bezwzględnie należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy inspekcji sanitarnej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z trybem uregulowanym przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawi chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) i na tej podstawie prawidłowo orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby z pozycji 1 wykazu chorób zawodowych – "zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć" W toku postępowania bez żadnej wątpliwości potwierdzono, że w toku wykonywania zatrudnienia skarżąca pracowała w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy, a mianowicie opary rozpuszczalników (ksylen, toulen, aceton, terpentyna, butanol, benzen) Rozpoznanie danej jednostki chorobowej wymaga wiadomości specjalistycznych. Ani organy inspekcji sanitarnej, ani też Sąd Administracyjny nie są władni podważyć rozpoznania lekarskiego z punktu widzenia wiedzy medycznej. Kontrola sądowa sprawowana jest w tym zakresie tylko pod kątem dochowania trybu przeprowadzenia badań oraz należytego i logicznego uzasadnienia stanowiska biegłych. Istotne jest przy tym, iż do wydania orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej, powoływane zostały jedynie jednostki organizacyjne, wymienione w § 7 ust. 1 -3 cyt. rozp.. Pracownikowi przysługuje też prawo do ponownego badania lekarskiego przez właściwy instytut naukowo - badawczy ( § 9 ust. 1 cyt. rozp.). W niniejszej sprawie nie uchybiono prawom skarżącego. Wydane w tej sprawie orzeczenia lekarskie obydwu placówek, zgodnie nie rozpoznają u skarżącej choroby zawodowej pod postacią następstw przewlekłego lub ostrego zatrucia rozpuszczalnikami organicznymi, zaś rozpoznały schorzenia – "czerwienicę prawdziwą". Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy po wykonaniu badania przedmiotowego, podmiotowego oraz w oparciu o analizę dostarczonej dokumentacji lekarskiej wskazała, że brak jest zgodnie z aktualnym stanem wiedzy – podstaw do łączenia przyczynowego – skutkowego w/wym. schorzenia z czynnikami środowiska pracy. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu wydanym po przeprowadzeniu ponad 2 tygodniowej obserwacji skarżącej, wskazał, iż w trakcie badań stwierdzono: niewielki wzrost liczby erytrocytów i ilości hemoglobiny (kontynuowane jest leczeni hydroksymocznikiem ), badaniem neurologicznym stwierdzono ograniczenie ruchomości kręgosłupa szyjnego i uogólnione osłabienie przepływów w tętnicach mózgowych, zaburzenia potwierdzono uogólnione zmiany miażdżycowe bez zaburzeń prędkości przepływu i zmian stenotycznych w obrębie uwidocznionych tętnic. Orzeczenie swoje uzasadnił tym, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej nie ma podstaw do łączenia przyczynowo – skutkowego czerwienicy, a także innych stwierdzanych u pacjentki schorzeń, z czynnikami środowiska pracy. W tym stanie jako pozbawione uzasadnionych podstaw jawi się zawarte w skardze twierdzenie, iż w toku postępowanie nie wykluczono jednoznacznie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy skarżące i stwierdzoną u niej chorobą "czerwienica prawdziwą". Skoro więc organy obydwu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśnienia zgodnie z trybem, uregulowanym przepisami powołanego rozporządzenia, zaś orzeczeniami lekarskimi obydwu kompetentnych jednostek, nie rozpoznano i skarżącej choroby zawodowej wymienionej w pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, co jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej, skarga z braku uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).