II SA/Ka 2536/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska WSA Włodzimierz Kubik Protokolant ref. Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2004 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę We wniosku z dnia [...] r. J. P.Ż. działając jako pełnomocnik J. Ż. domagał się m.in. zwrotu stanowiących poprzednio własność J. Ż. działek nr [...],[...],[...],[...] i [...] położonych w K., nabytych przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] r. zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem dla [...] Przedsiębiorstwa Inżynierii Miejskiej w K. pod budowę bazy sprzętowo-transportowej, która nie została jednak zrealizowana. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie tego żądania Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 136, 137, 140, 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm. – zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami/ orzekł o zwrocie na rzecz J. Ż. nieruchomości usytuowanej w K. w rejonie ul. [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. 852 m2, zapisanej w KW nr [...] a stanowiącej własność Gminy K., zobowiązując jednocześnie J. Ż. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] zł, płatnej w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tej decyzji wraz z należnymi odsetkami w razie zwłoki. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że objęta nią działka przeszła na własność Skarbu Państwa na mocy w/w aktu notarialnego z przeznaczeniem pod budowę bazy sprzętowo-transportowej [...] Kombinatu Inżynierii Miejskiej. W trakcie przeprowadzonych w dniu [...] r. i [...] r oględzin stwierdzono, że nie jest ona zagospodarowana, jest porośnięta wysoką trawą i samosiejkami. Ustalono nadto, że stanowi ona obecnie własność Gminy K. oraz że nie jest ona obciążona prawem użytkowania wieczystego. Doszło też do odtworzenia jej znaków granicznych, które zostały przekazane w dniu [...] r. J. P. Ż. przez przedstawiciela firmy geodezyjnej. Aktualna wartość rynkowa tej działki została ustalona w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Ponieważ działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia to zachodzą zdaniem organu I instancji określone w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki do jej zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela z jednoczesnym zwrotem zwaloryzowanego zgodnie z art. 140 tej ustawy odszkodowania otrzymanego w związku z wywłaszczeniem nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość zwaloryzowanego odszkodowania nie może przekraczać przy tym 50 % aktualnej wartości nieruchomości. W konsekwencji organ orzekający ustalił to odszkodowanie na kwotę [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji J. Ż. zakwestionował nałożony na niego obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania żądając jego umorzenia. Podniósł, że działka uległa degradacji gdyż przebiega po niej linia wysokiego napięcia a w części została przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego pod poszerzenie ul. B. Z tego względu wniósł także o przyznanie mu stosownego odszkodowania /z tego względu, że nie mógł korzystać z tej działki przez ponad [...] lat/, o zmianę planu zagospodarowania w części dotyczącej przeznaczenia tej działki lub o jej zamianę na działkę "równie atrakcyjną" o tej samej powierzchni. Nadto wniósł o ponowne okazanie mu przez geodetę kamieni granicznych działki. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się m.in. na treść art. 136, 137, 139, 140, 217 i art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia i w odniesieniu do zarzutów odwołania stwierdził, że zgodnie z art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu. Nie jest to zatem proste przywrócenie stanu sprzed wywłaszczenia, lecz przeniesienie tytułu własności, które następuje z woli poprzedniego właściciela. W tym względzie powołał się organ odwoławczy na uchwałę 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r. sygn. akt III AZP 11/87 /OSN z 1988 z. 11 poz. 149/. Za pozbawione podstaw prawnych uznał także organ odwoławczy żądanie odstąpienia od nałożenia na odwołującego się obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Obowiązek taki wynika bowiem z treści art. 140 omawianej ustawy. Wysokość tego odszkodowania, zwaloryzowanego zgodnie z art. 227 tej ustawy, nie przekracza przy tym 50 % wartości objętej zwrotem działki /a to zgodnie z treścią art. 217 ust. 2 ustawy/, ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Odnośnie znaków granicznych Wojewoda [...] stwierdził, że zostały one przekazane odwołującemu się protokołem z dnia [...] r. i jeżeli później zostały uszkodzone lub zmienione to mogą być wznowione w odrębnym postępowaniu zgodnie z treścią art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Podlegająca zwrotowi działka została przy tym wyodrębniona i oznaczona geodezyjnie co ujawniono w odpowiednich dokumentach geodezyjnych stanowiących podstawę jej ujawnienia i wpisu w księdze wieczystej i w operacie ewidencji gruntów. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wyżej omówioną decyzję Wojewody [...] J. Ż. stwierdził, że nie ustosunkowano się w niej do jego żądań sprecyzowanych w odwołaniu w przedmiocie umorzenia zwaloryzowanego odszkodowania względnie wykupienia objętej zwrotem działki za cenę ustaloną w operacie szacunkowym. Jednocześnie stwierdził jednak, że wartość ustalona tym operatem jest zawyżona gdyż nie można porównywać wartości działki rolnej i działki budowlanej. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący zarzucił nadto, że bezpodstawnie i z naruszeniem zasad konstytucyjnych został pozbawiony prawa własności. Zwrócił też uwagę na nieprawidłowości, które wystąpiły jego zdaniem w działaniu organów administracji publicznej w związku z rozpoznaniem jego wniosków i żądań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/. Na wstępie należy przy tym stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawą P.p.s.a./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271/ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Tymi granicami jest w niniejszej sprawie rozpoznanie żądania w przedmiocie zwrotu działki nr [...]. Poza granicami tej sprawy w rozumieniu wymienionego wyżej przepisu oraz art. 155 ustawy P.p.s.a. pozostaje zatem ocena m.in. legalności dokonanego wywłaszczenia, którego rezultatem było zawarcie [...] r. aktu notarialnego przenoszącego własność działek objętych wnioskiem o zwrot, której to oceny domagał się m.in. skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] r. Co do zaskarżonej decyzji należy natomiast stwierdzić, że wbrew stanowisku skarżącego odpowiada ona zdaniem Sądu obowiązującemu prawu tj. przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy obu instancji wydane w tej sprawie decyzje uzasadniły zgodnie z treścią art. 107 § 3 Kpa i uzasadnienia te należy w pełni podzielić. Skarga nie wskazuje zresztą jakie przepisy decyzje te ewentualnie naruszają. Również z urzędu Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi /art. 143 § 1 ustawy P.p.s.a./ naruszenia przepisów nie stwierdził. W szczególności nie można podzielić zarzutu skarżącego, że organ odwoławczy nie rozpatrzył jego wniosku o umorzenie zwaloryzowanego odszkodowania. Wojewoda [...] miał bowiem obowiązek orzekania w granicach obowiązującego prawa, a zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie w decyzji o zwrocie nieruchomości. Zgodnie z tą ustawą /art. 140 ust. 1/ nie ma również możliwości orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości bez jednoczesnego orzeczenia o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania. Nie ma też możliwości orzeczenia o zwrocie innej działki niż działka wywłaszczona, jeżeli ta nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i spełnione zostały ustawowe podstawy do jej zwrotu. Wbrew stanowisku skarżącego odszkodowanie to zostało ustalone prawidłowo, a z całą pewnością ustalenie to nie narusza interesu skarżącego. Twierdzenie skarżącego, że wartość nieruchomości została zawyżona, nie zostało przez niego w najmniejszym nawet stopniu uprawdopodobnione. Zgłaszane w tym względzie przez skarżącego zastrzeżenia są przy tym bardzo ogólne i jednocześnie niekonsekwentne. Należy bowiem zważyć, że według treści skargi wartość ta nie byłaby przez niego kwestionowana gdyby po ustalonej operatem cenie Gmina K. chciała nabyć od niego przedmiotową działkę. W tym względzie należy też stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w ogóle nie podlega rozpoznaniu ewentualne żądanie poprzedniego właściciela nieruchomości o ponowny wykup tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa czy tez gminy, czego zdaje się domagać skarżący /chociażby tylko z tego względu, że ma ono charakter cywilny/. Należy mieć też na uwadze, że w toku postępowania zostały sporządzone dwa operaty szacunkowe odnośnie wartości tej działki, w których wartość ta została ustalona w zbliżonej kwocie bo w operacie z [...] r. na kwotę [...] zł a w operacie z [...] r. na kwotę [...] zł. Połowy z tych kwot, istotne wobec treści art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przekraczają przy tym ponad 7 razy kwotę zwaloryzowanego odszkodowania, do zwrotu którego skarżący został zobowiązany. Z wykonanych operatów szacunkowych wynikają przy tym w jednoznaczny sposób podstawy ustalonej wartości objętej nimi działki. W nawiązaniu do zarzutu skargi należy przy tym w tym względzie stwierdzić, że o wartości działki niezabudowanej nie decydowało jedynie jej wykorzystanie ale możliwość jej wykorzystania w przyszłości, m. in. pod budownictwo mieszkaniowe i usługi. W odniesieniu do treści odwołania od decyzji organu I instancji należy podzielić też w pełni stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wznowienia znaków granicznych, a to z przyczyn zawartych w uzasadnieniu tej decyzji. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 51 ustawy P.p.s.a.