II SA/Ka 2540/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Beata Kalaga -Gajewska/spr./ Protokolant: stażysta Agnieszka Zygmunt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...]. A.N. wnioskiem z dnia [...] zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. z prośbą o przyznanie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Wniosek ten został uzupełniony w dniu [...] kwestionariuszem wywiadu środowiskowego i złożonymi do niego zaświadczeniami oraz oświadczeniami strony. W toku postępowania wyjaśniającego wszczętego z urzędu organ administracyjny ustalił, iż strona w czasie wcześniejszego pobierania zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem nie poinformowała o nabyciu samochodu osobowego marki [...] i domu w W. Tym samym stwierdził dysproporcję pomiędzy wysokością dochodu udokumentowaną przez stronę, a rzeczywistą jej sytuacją majątkową. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 4, art. 11 pkt 1, art. 27 ust. 1-3 i ust. 5, art. 35a i art. 43 ust. 1, 3 i 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.) Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. w konsekwencji poczynionych ustaleń, po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony, odmówił przyznania jej pomocy w postaci zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od miesiąca [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] uchylona została poprzedzająca ją decyzja Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. z dnia [...] nr [...] orzekająca o odmowie przyznania stronie zasiłku stałego od miesiąca [...]. Podstawą jej uchylenia było pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] nr [...], na podstawie której przyznano stronie zasiłek stały od [...] do [...], czyli także za okres objęty uchyloną decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...] nr [...] tj. od miesiąca [...]. Zatem dopiero po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony została wydana decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] nr [...]. Z dokonanych w niej ustaleń wynikało, iż strona ma syna zaliczonego od urodzenia do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz stałego współudziału w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji tego dziecka. Zgodnie zatem z art. 45 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej spełnia kryteria do przyznania pomocy i kwalifikuje się do przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednakże korzystając już wcześniej z tej pomocy strona nie poinformowała o nabyciu samochodu osobowego marki [...] z [...] r. i domu w W., dlatego organ administracyjny I instancji stwierdził dysproporcję pomiędzy wysokością dochodu udokumentowaną przez stronę, a rzeczywistą jej sytuacją majątkową, co uzasadnia odmowę przyznania jej wnioskowanej pomocy. W odwołaniu od tej decyzji A.N. domagała się powtórnego przeanalizowania jej sprawy i przyznania prawa do zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od miesiąca [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz poparło opisane powyżej ustalenia i wnioski. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.N. zarzuciła, iż nie wyjaśniono wszystkich powodów wskazanych w odwołaniu, które jej zdaniem miały istotny wpływ na wydaną decyzję. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko oraz argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, ale z innych przyczyn niż w niej zawarte. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm./, to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawą p.p.s.a."/. Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm./, który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Na wstępie należy stwierdzić, iż stosownie do art. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej rozstrzygnięć. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wtedy, w zależności od rodzaju naruszenia, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Oznacza to, iż Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania lub bezczynności organu administracyjnego, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze (brak związania podstawami skargi) i wobec tego może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosiła strona (brak związania wnioskami skargi) – por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, W-wa 2005 r., str. 426-437. Dlatego w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli w aspekcie zgodności z prawem podlegała zaskarżona decyzja i postępowanie, które ją poprzedziło w zakresie objętym zarzutami skargi oraz w ramach, wynikającego z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. obowiązku kontroli zaskarżonego aktu z urzędu. Jednakże kontrola ta powinna przebiegać w pewnej kolejności – najpierw z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Ustalenie bowiem którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną (por. Tadeusz Woś "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wydawnictwo Prawnicze PWN, W-wa 1996 r. str. 235). W tym miejscu zaznaczyć trzeba, iż organy orzekające obu instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy skarżącej ograniczyły się jedynie do odmowy przyznania skarżącej pomocy w postaci zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od miesiąca [...]. Tym samym nie uwzględniły wskazań zawartych w decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], jak również, w konsekwencji błędnie dwukrotnie orzekły o tym samym okresie rozliczeniowym obejmującym miesiące od [...] do [...]. Najpierw, po raz pierwszy w dniu [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. decyzją nr [...] odmówił przyznania skarżącej pomocy w postaci zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od miesiąca [...] do [...]. Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, ale została ona utrzymana w mocy na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...]. W rezultacie skarżąca złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tą decyzję, która została oddalona nieprawomocnym wyrokiem z dnia 6 września 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2224/03. Następnie organy orzekające obu instancji zaskarżoną decyzją, jak i poprzedzającą ją decyzją pierwszoinstancyjną ponownie orzekły o odmowie przyznania skarżącej pomocy w postaci zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od miesiąca [...]. Mając na uwadze powołane wcześniej rozstrzygnięcia uznać należy, iż zbędne było ponowne orzekanie o odmowie przyznania skarżącej pomocy w postaci zasiłku stałego za powyższy okres, czyli od miesiąca [...]. Zdaniem składu orzekającego, w tym stanie rzeczy wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej w dniu [...] nr [...] stanowi rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Konsekwencją powyższych rozważań jest ustalenie, że takim samym uchybieniem dotknięta jest decyzja organu odwoławczego, który nie wyeliminował dotkniętego wyżej opisaną wadą rozstrzygnięcia organu I instancji i utrzymał w obrocie prawnym rozstrzygnięcie wydane z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie nie może ograniczyć się tylko do kontroli merytorycznej decyzji organu I instancji, gdyż jego kompetencje obejmują obowiązek dokonania merytorycznej i prawnej oceny tej decyzji. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów poniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji (wyrok NSA z dnia 9 października 1992 r. V SA 137/92 , ONSA 1993/1, poz. 22). Zgodnie z art. 156 pkt 2 K.p.a. jedną z przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Nieważność taka, o ile nie została stwierdzona w postępowaniu administracyjnym to musiała zostać uwzględniona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ administracyjny ustali prawidłowo i rzetelnie stan faktyczny sprawy oraz dokona oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, celem wykazania czy przesłanki materialnoprawne przyznania zasiłku stałego dla skarżącej zostały spełnione oraz dokona stosownych rozważań faktycznych i prawnych w oparciu o powołane wyżej wskazania Sądu z uwzględnieniem przepisów nowej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. nr 64, poz. 593). Reasumując, z wyżej przytoczonych względów, należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, które miało bezpośredni wpływ na wynik podjętych w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięć. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt 2 i art. 135 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.