II SA/Ka 2561/02

Dnia 7 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności: 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...], nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu wniosku G.K. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w B., przy ul. P., obejmującej działkę nr [...] o powierzchni 773 m², stanowiącej według księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. własność Gminy B., w której jako użytkownik wieczysty wpisany jest wnioskodawca. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. nr 113, poz. 1209) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że mająca w sprawie zastosowanie ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. uzależnia nabycie prawa własności nieruchomości od wcześniejszego jej użytkowania wieczystego na podstawie nadania w trybie osadnictwa na ziemiach odzyskanych, natomiast z treści umowy użytkowania wieczystego wynika, że rodzice wnioskodawcy F. i W.K. nie nabyli użytkowania w tym trybie. Zauważono również, że wnioskodawca, jako następca prawny potwierdził, iż w sprawie nie został spełniony warunek nadania nieruchomości w trybie osadnictwa na ziemiach odzyskanych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł G.K. wskazując, iż rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne pozostaje w sprzeczności z ustawą z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu podniesiono, iż z treści mającej w sprawie zastosowanie ustawy nie wynika, że dotyczy ona osób, którym nadano nieruchomość w trybie osadnictwa na podstawie dekretu z 6 września 1951 r.. Przywołany w niej dekret dotyczy zasięgu terytorialnego stosowania ustawy. Wskazano również, że wnioskodawca spełnia pozostałe wymogi ustawy związane z użytkowaniem wieczystym spornej nieruchomości. Zwrócono uwagę na przewlekłość postępowania przed organem pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawo własności nieruchomości ( Dz. U. nr 113, poz. 1209), art. 1, art. 2, art. 17, art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy po dokonaniu interpretacji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. skonstatował, że aby doszło do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawa własności muszą być spełnione kumulatywnie następujące warunki: - wniosek musi być złożony przez osoby fizyczne będące użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, - status ten osoby winny posiadać przed 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie mającej w sprawie zastosowanie ustawy, tj. 24 października 2001 r., - użytkowanie wieczyste obejmuje nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe, stanowiące gospodarstwa rolne nadane na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Następnie po dokonaniu analizy ustalonego stanu faktycznego wskazano, że w sprawie nie został spełniony ostatni z opisanych warunków, bowiem rodzice wnioskodawcy W. i F.K. objęli nieruchomość gruntową w użytkowanie wieczyste na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach – umowa wieczystego użytkowania i sprzedaży budynku sporządzona w formie aktu notarialnego z dnia [...]. W tych okolicznościach stwierdzono, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do uwzględnienia wniosku G.K. o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej. Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez G.K., który wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wyrażono pogląd, że zaskarżona decyzja została oparta na błędnej wykładni art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, bowiem dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych nie przewidywał oddania gospodarstw w użytkowanie wieczyste lecz stanowił podstawę do nabycia prawa własności nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze . zm.). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W rozpatrywanej sprawie spór między stronami postępowania w istocie rzeczy dotyczy tylko jednej kwestii, tj. interpretacji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. nr 113, poz. 1209 ze zm.). Zgodnie z wyżej powołanym przepisem, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie "osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 46, poz. 340, z 1957 r. nr 39, poz. 172, z 1969 r. nr 13, poz. 95 i z 1998 r. nr 106, poz. 668): 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości. Organy obu instancji z przytoczonego przepisu wywiodły, iż jednym z warunków koniecznych do nabycia prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych jest wcześniejsze jej oddanie w użytkowanie wieczyste na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu (...). Zaprezentowany pogląd, w ocenie Sądu, nie może zyskać aprobaty bowiem w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, brak jest jakichkolwiek wzmianek, iż zawarte w nim regulacje stanowią podstawę do korzystania z nieruchomości w ramach użytkowania wieczystego. Wręcz przeciwnie osoby spełniające wymogi w nim określone stały się z mocy prawa właścicielami nieruchomości ( art. 2 ust. 1 ). Zauważyć trzeba, że w roztrząsanym przepisie ustawodawca po wskazaniu osób fizycznych, które w określonych datach były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości określił, że chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, a następnie doprecyzował, iż są nimi obszary wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie (...). Reasumując dotychczasowe rozważania, zdaniem Sądu powołany w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, odnosi się do miejsca położenia nieruchomości – obszar Ziem Odzyskanych – a nie jak to przyjęły organy obu instancji do podstawy prawnej objęcia nieruchomości w użytkowanie wieczyste, która z punktu widzenia analizowanego przepisu nie ma znaczenia w sprawie. W trakcie ponownego postępowania organ pierwszej instancji podejmie rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zaprezentowanej przez Sąd wykładni spornego przepisu, a nadto weźmie pod uwagę treść art. 15 i art. 17 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego ( Dz. U. nr 64, poz. 592), nowelizującej ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Mając na względzie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...], nr [...] i orzekł, że zaskarżana decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania nie orzeczono bowiem wniosek w tym zakresie nie został zgłoszony przed zamknięciem rozprawy.