II SA/Ka 2629/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach Asesor WSA, Małgorzata Walentek (spr), Protokolant sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004r. przy udziale - sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) §§ 1,7,10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/wym. rozporządzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przyjął, że J. K. pracując w latach 1976 – 1999 w KWK "A" jako ślusarz spawacz był narażony na działanie hałasu o poziomie 86 – 101 dBA przy obsłudze urządzeń ujęć wody. Jednakże nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej ponieważ kompetentne placówki medyczne uznały, że zbyt mały ubytek słuchu w uchu prawym oraz stwierdzony charakter niedosłuchu w uchu lewym z lekarskiego punktu widzenia nie kwalifikuje się do uznania schorzenia jako zawodowe. W odwołaniu od tej decyzji J.K. zarzucił, że organ błędnie przyjął iż z uwagi na wielkość ubytku słuchu w uchu prawym brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Wskazał przy tym, że pogląd ten jest sprzeczny z obowiązującą normą prawną oraz utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy odwołującego się oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Przyznał, że J. K. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstawania choroby zawodowej. Dalej wskazał, że w orzeczeniach lekarskich Przychodni Chorób Zawodowych Górnośląskiego Centrum Medycznego w K. z dnia [...] r. oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] r. rozpoznano u J. K. niedosłuch mieszany ( przewodzeniowo – odbiorczy), który nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego pochodzenia zawodowego. Z lekarskiego punktu widzenia tylko stwierdzenie istnienia obustronnych ubytków słuchu typu odbiorczego umożliwia uznanie choroby zawodowej słuchu, gdyż zespół objawów choroby zawodowej powinien odpowiadać skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego (hałasu), a w przypadku odwołującego uszkodzenie słuchu nastąpiło z udziałem czynników pozazawodowych ( zapalnych), o czym świadczy charakter niedosłuchu, jego asymetria i stan po przebytej operacji ucha środkowego. W skardze na powyższą decyzję złożoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie, że do stwierdzenia choroby zawodowej koniecznym jest, aby ubytek słuchu w obu uszach osiągnął próg co najmniej 30 dB. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 932/00 uchylił zaskarżoną decyzję, dochodząc do przekonania, że sprawa nie została wyjaśniona do rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że orzeczenia lekarskie, na podstawie których wydano te decyzje, nie zostały wystarczająco umotywowane, nie noszą więc cech opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Zlecił przy tym organowi aby ten przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełnił materiał dowodowy przez uzyskanie orzeczenia lekarskiego odpowiadającego kryteriom art. 84 § 1 kpa, oraz wydał decyzję w przedmiocie choroby zawodowej w oparciu o to orzeczenie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy tok postępowania, a nadto wskazał, że zwrócił się do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego "wątpliwości i uwagi zawarte w treści wyroku" Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł, iż 28 sierpnia 2002 r. lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. przesłali pisemną odpowiedź wraz z nowym orzeczeniem, w którym stwierdzili stan po operacji ucha środkowego lewego. Niedosłuch mieszany obustronnie. Asymetria niedosłuchu. Średnie obniżenie czułości słuchu z częstotliwości 1,2,4 kz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek wynosi UP-25 dB, UL-60dB. Zarówno stan po operacji ucha środkowego lewego z powodu perlaka, niedosłuch obustronnie o charakterze mieszanym, asymetria niedosłuchu oraz obniżenie czułości słuchu w uchu prawym nie powodują z lekarskiego punktu widzenia skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Wobec tego, że orzecznicy placówki II szczebla nie rozpoznali takiego schorzenia słuchu, które mogłoby zostać zakwalifikowane jako choroba zawodowa określona w poz. 15 wykazu chorób zawodowych nie było podstaw do jej stwierdzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.K. wniósł o uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek. Wskazał przy tym, że skoro organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonego u skarżącego schorzenia słuchu z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego to jego obowiązkiem było stwierdzenie choroby zawodowej narządu słuchu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w K. przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datę uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja ta odpowiada prawu. Stosownie do brzmienia art. 99 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Organ odwoławczy zgodnie z zaleceniami Sądu uzupełnił materiał sprawy o dowód wskazany przez Sąd w postaci orzeczenia placówki medycznej, w oparciu o który wydał zaskarżoną decyzję. Na wstępie stwierdzić należy, że przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem za choroby zawodowe uważa się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. O uznaniu za chorobę zawodową decydują zatem dwa czynniki: zamieszczenia schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych znajduje się schorzenie "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". W takim określeniu choroby zawodowej zawarte zostało pewne ograniczenie poprzez przyjęcie, że tylko uszkodzenie słuchu mające ścisły związek z hałasem stanowi chorobę zawodową. Zatem nie każde uszkodzenie słuchu powstałe w okresie pracy, w warunkach narażenia na hałas ponadnormatywny stanowić będzie chorobę zawodową, jeżeli przyczyną schorzenia jest inny pozazawodowy czynnik ( np. infekcje, stany zapalne). W rozpoznawanej spawie bezsporne jest że skarżący w trakcie zatrudnienia w KWK "A" świadczył pracę w warunkach narażających na utratę słuchu. Przemawia za tym ustalony w dochodzeniu epidemiologicznym tak sposób wykonywania pracy, jak i rodzaj, stopień oraz czas narażenia. Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było rozpoznanie przez wyspecjalizowane jednostki diagnostyczne o których mowa w § 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia, uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Skarżący poddany został specjalistycznym badaniom w dwóch takich jednostkach. tj. Górnośląskim Centrum Medycznym w K. oraz Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Pierwsza z tych placówek rozpoznała u skarżącego obustronny niedosłuch typu odbiorczego ucha prawego, zaś mieszany ucha lewego. Natomiast w uzasadnieniu orzeczenia Instytutu stwierdzono niedosłuch mieszany obustronny, konkludując, iż charakter słuchu obustronnie, jego asymetria oraz wielkość ubytku słuchu po stronie prawej nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2002 r. uznał, iż orzeczenia te nie są wyczerpujące, tym bardziej, że skarżący kwestionował stwierdzony u niego charakter niedosłuchu. Zatem dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej istotne było uzyskanie orzeczenia, które w sposób jednoznaczny określiłoby charakter stwierdzonego już uprzednio uszkodzenia narządu słuchu. Z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z [...] r. wynika, iż u skarżącego stwierdzono "Stan po operacji ucha środkowego lewego. Niedosłuch mieszany obustronnie. Asymetria niedosłuchu. Średnie obniżenie czułości słuchu z częstotliwości 1,2,4 kz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek wynosi UP-25 dB, UL-60dB. Zarówno stan po operacji ucha środkowego lewego z powodu perlaka ( stanu chorobowego nie związanego z działaniem zawodowym hałasu, niedosłuch obustronnie o charakterze mieszanym, asymetria niedosłuchu oraz obniżenie czułości słuchu w uchu prawym". Z uzasadnienia powyższego orzeczenia jednoznacznie wynika, że u skarżącego rozpoznano niedosłuch obustronnie mieszany, a więc wywołany czynnikami pozazawodowymi. Należy podkreślić, że przeszkody do orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej nie mogłoby stanowić jedynie rozpoznanie odbiorczego ubytku słuchu, które może być następstwem oddziaływania na organizm skarżącego czynnika szkodliwego dla zdrowia, tj. hałasu. Takiego zaś rozpoznania nie zawiera orzeczenie Instytutu. Organ sanitarny w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim. Jednakże nie wyłącza to uprawnień tych organów do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem Sądu prawidłowo organ odwoławczy uznał, że skoro u J. K. nie rozpoznano schorzenia określonego w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, to brak było podstaw do jego stwierdzenia. W tej sytuacji sam fakt świadczenia pracy w warunkach narażających na utratę słuchu nie stanowił wystarczającej przesłanki do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Całokształt rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zawarte w skardze zarzuty nie miały prawnego uzasadnienia. Dlatego skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).