II SA/Ka 2634/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Adam Mikusiński po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.M. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu w K. z dnia [...] Nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu [...] H.M. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. Starosta Powiatu w K. decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 6 pkt 6 lit a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał H.M. za osobę bezrobotną z dniem [...] i przyznał mu prawo do zasiłku od dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu [...]. W dniu [...] do Powiatowego Urzędu Pracy w K. wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Inspektorat w K. zawiadamiające, że na podstawie badania Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] przyznano H.M. [...] od dnia [...] do dnia [...]. W związku z powyższym w dniu [...], a więc w terminie otwartym do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...], Starosta Powiatu w K. wydał decyzję Nr [...], w której orzekł o utracie przez H.M. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia powołano art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 13 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 6 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując w uzasadnieniu, że strona nabyła prawo do [...]. H.M. wniósł odwołanie od tej decyzji do Wojewody Ś. wnosząc o jej uchylenie i wypłacenie zasiłku dla bezrobotnych za miesiąc [...]. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...]. Nr [...] działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Ś. stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa. W myśl bowiem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bezrobotny to osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, jeżeli między innymi nie jest uprawniona do [...]. Skoro więc odwołujący jest uprawniony do [...] to brak podstaw prawnych do przyznania mu statusu osoby bezrobotnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H.M. domagał się uchylenia decyzji Wojewody Ś. zarzucając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska. W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ odwoławczy w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z tym sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2005r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jako bezprzedmiotowe i ustanowił adwokata dla skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.s.a. W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do treści art. 3 p.s.a., obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W toku postępowania sądy administracyjne badają czy zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak również czy decyzja taka nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną skutkującą jej nieważnością (art. 145 p.s.a.). Natomiast po myśli art. 134 § 1 p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontroli legalności dokonują również z urzędu badając uchybienia nie podniesione w skardze. Natomiast z mocy przepisu art. 135 p.s.a. sądy są uprawnione do zastosowania przewidzianych ustawą środków także w stosunku do innych aktów wydanych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia. Oceniając zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny, doszedł do wniosku, że oba te rozstrzygnięcia dotknięte są kwalifikowaną wadą prawną rażącego naruszenia prawa procesowego, opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), która skutkuje stwierdzeniem ich nieważności. Decyzja Starosty Powiatu w K. z dnia [...] w przedmiocie przyznania H.M. statusu bezrobotnego z dniem [...] z prawem do zasiłku od dnia [...] została doręczona skarżącemu w dniu [...]. W dniu [...], tj. w terminie otwartym do wniesienia odwołania, organ I instancji został powiadomiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. – Inspektorat w K. o przyznaniu skarżącemu [...] obejmującej okres po dniu rejestracji jako bezrobotnego. Zanim jeszcze stało się ostateczne rozstrzygnięcie z dnia [...], Starosta Powiatu w K. w dniu [...] wydał kolejną decyzję, w której orzekł o utracie przez wyżej wymienionego statusu osoby bezrobotnej. W rozstrzygnięciu tym organ I instancji odniósł się więc do kwestii uregulowanej już decyzją z dnia [...]. Co prawda decyzja w przedmiocie przyznania H.M. statusu osoby bezrobotnej w dniu [...] nie była jeszcze decyzją ostateczną, tym niemniej została już doręczona stronie i wiązała organ. W takiej sytuacji podjęcie decyzji o utracie przez skarżącego statusu bezrobotnego uznać należało za rażące naruszenie prawa procesowego. W myśl bowiem art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Związanie organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją jest doniosłe zarówno w aspekcie zmiany tej decyzji po jej doręczeniu stronie, jak i w aspekcie podejmowania przez ten organ innych decyzji administracyjnych, które są w różnoraki sposób powiązane ze stanem prawnym i faktycznym ustalonym w decyzji wydanej przez ten organ. Nie ulega wątpliwości, że zasada związania organu wydaną przez siebie decyzją ma zastosowanie w jednakowym stopniu do decyzji nieostatecznych, jak i do decyzji ostatecznych. Trudno bowiem przyjąć, że organ administracji publicznej jest związany wydaną przez siebie decyzją nieostateczną w mniejszym stopniu niż własną decyzją ostateczną. Z zasady związania organu wynika nie tylko to, że decyzja może być zmieniona lub uchylona przez organ, który ją wydał, tylko wówczas, gdy przewidują to przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, lecz także to, że organ ten nie może w jakikolwiek inny sposób uchylić się od tego związania. Związanie organu powstaje z chwilą doręczenia decyzji stronie i trwa do czasu uchylenia lub zmiany takiej decyzji w sposób przewidziany w kodeksie postępowania administracyjnego. W przypadku więc, gdy po wydaniu decyzji, ujawnią się nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu jej wydania, które nie były wcześniej znane organowi, winien on, po upływie terminu do wniesienia odwołania, wznowić postępowanie administracyjne z urzędu, a następnie, gdy stwierdzi istnienie podstawy z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchylić dotychczasową decyzję i wydać nowe rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie organy I i II instancji nie podjęły żadnych działań, które zmierzałyby do uchylenia decyzji przyznającej H.M. status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku. Skarżący nie wniósł odwołania od tej decyzji, tak więc uzyskała ona przymiot ostateczności i w dalszym ciągu funkcjonuje w obrocie prawnym. Organ I instancji wydając w dniu [...] decyzję o utracie przez H.M. statusu osoby bezrobotnej, naruszył więc zasadę związania organu wydaną wcześniej decyzją administracyjną i tym samym dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności tego rozstrzygnięcia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda Ś. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty Powiatu w K.. Skoro decyzja organu odwoławczego utrzymała w mocy decyzję nieważną, uznać należało że również jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną skutkującą jej nieważnością. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. i art. 135 p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w punkcie pierwszym wyroku. Rozpatrując ponownie sprawę właściwy organ oceni czy w świetle okoliczności ujawnionych po wydaniu decyzji o przyznaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku, zachodzą podstawy do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania zmierzającego do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...]. W przypadku wznowienia postępowania, podejmując decyzję o uchyleniu rozstrzygnięcia z dnia [...] organ powinien jednocześnie orzec co do istoty sprawy mając na uwadze fakt, że decyzja z dnia [...] zawierała nie tylko rozstrzygnięcie odnośnie statusu bezrobotnego, ale również przyznawała H.M. prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Ponieważ skarga została uwzględniona, a wyrok Sądu jest nieprawomocny, dlatego w oparciu o art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.