II SA/Ka 2658/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie: NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) WSA Włodzimierz Kubik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi C. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] r. Nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa i art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( obecnie Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym z 1994 r.) oraz art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym z 1974 r.) w zw. z art. 103 prawa budowlanego z 1994 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. nałożył na C. G. obowiązek dokonania rozbiórki altany ogrodowej wraz z kominkiem, budynku gospodarczego wraz z dobudówką oraz "daszku" położonego na murku pomiędzy budynkiem gospodarczym a budynkiem mieszkalnym, zlokalizowanych na działce nr ewid. gr. [...] w Ż., oznaczonych i opisanych bliżej w protokole oględzin z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający powołując się na ustalenia dokonane w czasie przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin stwierdził, że na w/w działce C. G. znajduje się budynek gospodarczy oznaczony na szkicu sytuacyjnym w protokole oględzin nr [...] oraz altana ogrodowa oznaczona na tym szkicu nr [...]. Według twierdzeń C.G. przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany przed [...] r., wówczas bowiem kupił przedmiotową działkę zabudowaną już tym budynkiem. Pomiędzy tym budynkiem a własnym budynkiem mieszkalnym C.G. zamontował daszek wsparty z jednej strony na wybudowanym w granicy działek murku o wysokości około 2 m, a z drugiej strony na rurce metalowej. Daszek ten jest nachylony w kierunku działki sąsiadki M.K. Budynek gospodarczy jest wybudowany w granicy działki, posiada ściany murowane, dach jednospadowy pokryty papą nachylony w kierunku działki C. G. Altana została usytuowana w rogu działki i w związku z tym przylega do granic dwóch działek sąsiednich. Ma konstrukcję drewnianą ,na pewnym odcinku ścianki murowane z cegły. W jej rogu wybudowany jest kominek ogrodowy. C. G. nie wykazał aby na postawienie tych obiektów posiadał pozwolenia na budowę, względnie aby dokonał zgłoszenia ich budowy. W przedstawionym stanie faktycznym organ orzekający uznał, że usytuowanie budynku gospodarczego narusza wymagania § 20 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11.06.1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego – wobec jego usytuowania w odległości 2,3 m od budynku mieszkalnego na tej samej działce. Z tego też względu nakaz jego rozbiórki znajduje zdaniem organu orzekającego uzasadnienie w treści art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. Wykonany daszek narusza zaś treść §78 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. Nr 17 poz. 62 – zwanego dalej warunkami technicznymi z 1980 r.) oraz § 126 i 28 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 15 z 1999 r. poz. 140 ze zm.), a to z tego względu, że wody są z niego odprowadzane na działkę sąsiednią. Dalej organ I instancji stwierdził, że altana ogrodowa z kominkiem została wybudowana [...] lat temu bez wymaganego zgłoszenia jako obiektu małej architektury ( art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 4 prawa budowlanego z 1994 r.). Z tego też względu ma do niej zastosowanie treść art. 48 tego prawa. W odwołaniu od tej decyzji C.G. zarzucił, że działkę kupił w [...] r. wraz z budynkiem gospodarczym i dlatego nie do niego powinien być kierowany nakaz jego rozbiórki. Nadto z uwagi na datę wybudowania tego obiektu ma do niego zastosowanie treść art. 49 ust. 1 prawa budowlanego z 1995 r. Stwierdził także, że zmienił już nachylenie spornego "daszku" w kierunku swojej działki. Nadto daszek ten stanowi jedynie prowizoryczną konstrukcję i może być w każdej chwili zdemontowany ("ściągnięty"). Odnośnie altany to jej budowa została zakończona w [...] r., co mogą potwierdzić dwaj wskazani w odwołaniu świadkowie. Od zakończenia jej budowy upłynęło już zatem ponad [...] lat. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 48 i art.103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. oraz w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia potwierdził ustalenia faktyczne organu niższej instancji oraz co do zasady ich ocenę prawną. Stwierdził nadto, że zgodnie z treścią art. 30 § 4 kpa odwołujący się jako nabywca praw majątkowych, przynależnych poprzedniemu właścicielowi działki, ponosi odpowiedzialność za wybudowanie wcześniej na tej działce bez wymaganego pozwolenia, obiekty budowlane. Zasadne jest zatem zdaniem organu II instancji obciążenie odwołującego się obowiązkiem rozbiórki budynku gospodarczego, którego użytkowanie w stosunku do budynku mieszkalnego narusza w drastyczny sposób przepisy przeciwpożarowe. Z tego też względu nakaz rozbiórki tego budynku znajduje uzasadnienie w treści art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. Również pozostałe objęte nakazem rozbiórki obiekty zostały wybudowane z ewidentnym naruszeniem uzasadnionych interesów właścicielki sąsiedniej działki – M. K. Zostały bowiem wybudowane w granicy jej działki co ogranicza jej prawo korzystania ze swojej nieruchomości. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. G. wniósł o uchylenie w/w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. jako opartej jego zdaniem na niewłaściwej podstawie prawnej. Skoro budynek gospodarczy wraz z dobudówką oraz daszek pomiędzy tym budynkiem a budynkiem mieszkalnym został wybudowany przed [...] r. to ma do nich zastosowanie zdaniem skarżącego treść art. 49 prawa budowlanego z 1994 r. Ocena lokalizacji tych obiektów powinna być przy tym dokonana według treści obecnie obowiązujących przepisów a nie według stanu prawnego z 1966 r. Nie została też należycie wyjaśniona data budowy altany z kominkiem i dlatego nie wykluczono możliwości zastosowania do tego obiektu treści art. 49 prawa budowlanego z 1994 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i w ogólnym zarysie jego uzasadnienie. Dodatkowo stwierdził, że treść art. 49 prawa budowlanego z 1994 r. nie ma zastosowania do obiektów których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tego aktu prawnego tj. przed 1 stycznia 1995 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu bez właściwego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygania, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej ustawą P.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy zważyć, że istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie daty wybudowania poszczególnych , objętych nakazem rozbiórki obiektów budowlanych, a to w związku z treścią art. 49 ( według treści tego przepisu obowiązującej w dacie orzekania przez organy obu instancji ) i art. 103 prawa budowlanego z 1994 r. W tym przedmiocie organy orzekające nie dokonały właściwych ustaleń w odniesieniu do altany ogrodowej wraz z kominkiem. Za takie ustalenie, w odniesieniu do obowiązującej wówczas treści art. 49 prawa budowlanego z 1994 r. , nie może być bowiem uznane stwierdzenie, że obiekt ten powstał [...] lat temu. Gdyby bowiem przyjąć, że powstał on 5 lat przed wydaniem decyzji przez organ II instancji to miałby do niego zastosowanie przedmiotowy art. 49, zgodnie z którym nakaz rozbiórki oparty na treści art. 48 mógłby być wydany tylko w sytuacji gdyby skarżący nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie tego obiektu. Nad tą istotną w dacie orzekania kwestią, organy obu instancji przeszły do porządku, w tym organ odwoławczy w sytuacji, gdy C. G. okoliczność tę uwypuklił w swoim odwołaniu. Wobec nie wyjaśnienia tej kwestii nie można więc wykluczyć, że odnośnie tego obiektu decyzje organów obu instancji zapadły także z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 49 prawa budowlanego z 1994 r. W tej materii zgodzić się przy tym trzeba, czego zresztą i skarżący nie kwestionował, że budowa altany ogrodowej z kominkiem wymagała zgłoszenia zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 i w zw. z art. 3 pkt 4 "b" prawa budowlanego z 1994 r. ( jako obiektu małej architektury ), którego skarżący nie dokonał. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnią organy orzekające odnośnie tego obiektu zmianę stanu prawnego w związku z treścią art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80 poz. 718 ) i art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 93 poz. 888). Sprawa nie została też należycie wyjaśniona i rozważona w pozostałym zakresie. Obejmując nakazem rozbiórki "dobudówkę" budynku gospodarczego nie dokonały organy obu instancji praktycznie żadnych ustaleń o jaki to dokładnie budynek chodzi, kiedy został on wybudowany i jakie są przesłanki nakazu jego rozbiórki. Najprawdopodobniej przez "dobudówkę" należy rozumieć obiekt oznaczony na szkicu sytuacyjnym z oględzin w dniu [...] r. jako "wychodek" Orzeczenie odnośnie tego obiektu zostało zatem wydane bez jakiegokolwiek rozpoznania sprawy tj. z oczywistym naruszeniem przepisów postępowania. Zasadnicze zastrzeżenia budzą też orzeczenia organu obu instancji w odniesieniu do "daszku" położonego na murku pomiędzy budynkiem gospodarczym i budynkiem mieszkalnym. Również w tym przypadku nie zostało ustalone kiedy doszło do jego budowy. W protokole z oględzin zawarte jest w tym przedmiocie jedynie oświadczenie stron co do daty wybudowania murku ( według skarżącego miało to być w [...] r. zaś według M.K. w [...] lub [...] r.) Decyzje nie zawierają też żadnych ustaleń i rozważań co do tego czy taki obiekt jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 2 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. Istotne znaczenie z tego punktu widzenia będzie miała także bliższa analiza konstrukcji i zamocowania tego "daszku", której decyzje organów obu instancji z naruszeniem treści art. 107 § 3 kpa, nie zawierają. Gdyby przyjąć, że przedmiotowy "daszek" stanowi obiekt budowlany ( wybudowany bez pozwolenia przed 1 stycznia 1995 r.) to z ustalenia że posiada on spadek na działkę sąsiada nie można wyprowadzić ostatecznego wniosku, że może być orzeczony w stosunku do niego tylko nakaz rozbiórki. W świetle treści art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. ( w zw. z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r.), byłoby tak jedynie w sytuacji gdyby zostało jednocześnie wykazane, że powoduje on niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W przeciwnym wypadku należałoby rozważyć podstawy jego legalizacji zgodnie z treścią art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. np. poprzez zmianę nachylenia jego połaci. Sprawa nie została też należycie wyjaśniona i rozważona w odniesieniu do objętego nakazem rozbiórki budynku gospodarczego. W szczególności nie zostało dostatecznie zdaniem Sądu wykazane, że zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. powoduje on niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Nie jest zdaniem Sądu wystarczające powołanie się w tym względzie jedynie na naruszenie treści § 20 obowiązującego w dacie jego budowy zarządzenia Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego w zw., z § 1 rozporządzenia tego Ministra z dnia 11 czerwca 1966 r. – Dz. U. Nr 26 poz. 157 ). Samo naruszenie przepisów obowiązujących w dacie budowy tego obiektu nie jest bowiem zgodne z brzmieniem art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. wystarczającą przesłanką orzeczenia nakazu rozbiórki bez jednoczesnego wykazania ziszczenia się treści pkt 1 lub 2 tej normy prawnej, czego organy obu instancji nie dokonały. Należy też zwrócić uwagę, że z naruszeniem art. 107 § 3 kpa organy orzekające nie przeprowadziły w zasadzie żadnej analizy treści § 20 w/w zarządzenia w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego i to w sytuacji gdy przepis ten z uwagi na swoją rozbudowaną treść normuje wiele sytuacji faktycznych. W tym względzie dowolne jest też zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie ( w żaden sposób też nie uzasadnione ), że zgodnie z przedmiotowym § 20 najmniejsza odległość w/w budynku od budynku mieszkalnego mogłaby wynosić 12 m. Nie zostało też bliżej wyjaśnione w jaki sposób wybudowanie tego budynku narusza interes prawny M.K. a w szczególności w jaki sposób ogranicza jej warunki korzystania z własnej nieruchomości. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy odnośnie tego budynku uzupełni organ I instancji materiał dowodowy przez ustalenie jego odległości od budynku mieszkalnego M.K., która to okoliczność może mieć ewentualne znaczenie z punktu widzenia treści art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Dokona też właściwej oceny usytuowania tego budynku z punktu widzenia treści § 20 w/w zarządzenia z dnia 29 czerwca 1966 r. Wreszcie dokona szerszej oceny wybudowania i usytuowania tego budynku z punktu widzenia treści art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r., który to akt prawny ( w zw. z treścią art. 103, ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r.) będzie stanowił podstawę rozstrzygnięcia odnośnie tego obiektu. Swoje ustalenia i ich ocenę prawną uzasadni zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c oraz art. 135 ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy P.p.s.a. su.