II SA/Ka 2668/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ochrony przyrody 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy W. G. z dnia [...]r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. SW Decyzją z dnia [...]r. znak: [...]Wójt Gminy W. G. działając w oparciu o art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. nr 99, poz. 1079 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. nr 162, poz. 1138 ze zm.) – bez bliższego wskazania zastosowanych przepisów tego aktu prawnego - wymierzył skarżącemu Z. W. karę pieniężną w wysokości [...] zł za wycięcie bez zezwolenia drzewa (topoli o obwodzie pnia 190 cm). Od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.–B. wniósł skarżący domagając się jej uchylenia i odstąpienia od wymierzenia kary, bądź uchylenia jej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wskazał on na błędne, jego zdaniem, zastosowanie w sprawie art. 47k ustawy o ochronie przyrody, bowiem z uwagi na okoliczność, że przedmiotowa topola zagrażała bezpieczeństwu ludzi, mienia, a nawet ruchu drogowego jej wycięcie było konieczne. Zdaniem odwołującego się w takiej sytuacji winien znaleźć zastosowanie art. 47g ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o ochronie przyrody, na mocy którego nie pobiera się opłat za usunięcie takich drzew. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej swojej decyzji Kolegium przywołało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 47e i art. 47k ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem SKO zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że "bezspornie doszło do naruszenia art. 47k ustawy o ochronie przyrody i w związku z tym nałożenie kary na odwołującego się było zasadne". Kolegium wskazało także, że zgodnie z art. 47e ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza lub prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego. Odwołujący winien, więc przed usunięciem topoli uzyskać opisane zezwolenie, a skoro usunął drzewo bez zezwolenia, to jego czyn wypełnia znamiona określone w art. 47k analizowanej ustawy, co skutkuje wymierzeniem kary w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. Odnosząc się do argumentu podniesionego przez odwołującego się SKO wskazało, że przywołany w odwołaniu art. 47g ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy ochronie przyrody reguluje kwestie zwalniania z pobieranych opłat za usuwanie drzew, ktore to opłaty są ponoszone z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska i wprowadzania w nim zmian. Natomiast kary mają charakter represji za nieprzestrzeganie przepisów. Na poparcie swojego stanowiska Kolegium przywołało też tezę zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1999 r. sygn. akt IV SA 311/97 ( w: LEX nr 48195), iż "nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia (...) żaden jednak przepis nie zwalnia z uzyskania zezwolenia na ścięcie takich drzew". W skardze wniesionej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. W. podtrzymał swoje stanowisko zajęte w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy W. G., iż w sprawie winien znaleźć zastosowanie w miejsce art. 47k ustawy o ochronie przyrody art. 47g ust. 1 pkt 5 i 6 tej ustawy. Z ostrożności zarzucił także naruszenie § 11 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie kar pieniężnych (...) w sprawie winien bowiem zostać zastosowany zamiast niego § 12 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia. Nadto zdaniem skarżącego decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi odnoszących się do niewłaściwego sposobu naliczenia kary za usunięcie drzewa Kolegium podało, że kwestia ta była przedmiotem jego decyzji z dnia [...]r. nr [...], którą z urzędu stwierdzono nieważność wcześniejszej decyzji Wójta Gminy W. G. wydanej w sprawie wycięcia przedmiotowego drzewa. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi SKO podtrzymało argumenty przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej Poppsa. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych, lecz z powodów, jakie Sąd wziął pod uwagę z urzędu (art. 134 § 1 Poppsa). W pierwszym rzędzie należy wskazać, że nie jest zasadny zarzut skarżącego iż winien on być zwolniony w oparciu o przepisy art. art. 47g ust. 1 pkt 5 i 6 ówcześnie obowiązującej ustawy ochronie przyrody od uiszczenia opłaty za wycięcie topoli. W tej kwestii należy bowiem zaakceptować w stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B., że wskazane przepisy mogły znaleźć zastosowanie tylko w przypadku drzew na których usunięcie nie było wymagane zezwolenie, a wymienionych w art. 47e ust. 4 tej ustawy oraz przypadku usunięcia drzew za zezwoleniem właściwego organu w sytuacjach określonych w art. 47g ust. 1 pkt 2-9 analizowanej ustawy. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd z urzędu stwierdził, że SKO swoje rozstrzygnięcie w kwestii ustalenia wysokości, zasad i trybu nałożenia kary pieniężnej za usunięcie przedmiotowego drzewa oparło na przepisach zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. nr 162, poz. 1138 ze zm.). Powyższe dotyczy także utrzymanej w mocy zaskarżonym aktem decyzji Wójta Gminy W. G. Wskazane rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 110 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. nr 49, poz. 196 ze zm.) i utraciło swoją moc z dniem 30 czerwca 2003 r. na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 ze zm.). Nawiasem mówiąc na mocy art. 47 pkt 14 tej ostatnio wymienionej ustawy wprowadzony został z dniem 1 października 2001 r. do ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody rozdział 5a zawierający m.in. analizowane wyżej art. 47e, 47g i 47k. W miejsce zaś zastosowanego przez organy obu instancji aktu wykonawczego obowiązywały już (od dnia 1 lipca 2003 r.) dwa inne rozporządzenia wydane w oparciu o przepisy art. 47i ust. 2 i 4 ustawy o ochronie przyrody. Było to rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 113, poz. 1074) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. nr 99, poz. 907). Przepisy zawarte w tych aktach prawnych w odmienny sposób regulowały zwłaszcza kwestie ustalania wysokości nakładanych kar. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zarówno decyzja Wójta Gminy W. G. z dnia [...]r. jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. wydane zostały bez podstawy prawnej, co wypełnia hipotezę art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższe zaś obliguje Sąd w oparciu o art. 145 § 2 Poppsa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz stosownie do brzmienia art. 135 Poppsa także poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy W. G. Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy W. G. zastosuje przepisy zawarte w rozdziale 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880 ze zm.), biorąc pod uwagę, iż w sprawie została już wydana decyzja ostateczna, a tym samym nie mogą znaleźć zastosowania w oparciu o art. 158 tej ustawy przepisy dotychczasowe. Wójt zastosuje w sprawie także przepisy zawarte w rozporządzeniach wykonawczych do wymienionej wyżej ustawy, a to rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz rozporządzenie z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych a usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 229). Wobec powyższego na mocy art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 i art. 152 Poppsa w związku z art. 97 § 1 przywołanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające(...) Sąd orzekł jak w sentencji.