II SA/Ka 2701/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant ref. staż. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane nakazał: - E.C. rozbiórkę budynku wybudowanego samowolnie w latach [...]-[...] na części działki nr [...], w miejsce starych drewnianych zabudowań gospodarczych, - K.C. rozbiórkę garażu wraz z pomieszczeniem mieszkalnym nad garażem, dobudowanego samowolnie do budynku E.C. w latach [...]-[...] przez jego ojca J.C., - E.G. i K.C. rozbiórkę części budynku dobudowanego samowolnie w latach [...]-[...] do garażu i pomieszczenia mieszkalnego nad tym garażem. Po rozpatrzeniu odwołań E.C., E.G. i K.C. decyzją z dnia [...] nr [...] Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jednakże wskutek skargi K.C., E.C. i J.C. wyrokiem z dnia [...] sygn. akt II SA/Ka 954/00 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obydwu instancji jako wydanych bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu organy nadzoru budowlanego nie poczyniły ustaleń co do daty wykonania obiektów, co jest niezbędne dla oceny zgodności budowy z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego z uwagi na fakt, iż na tym terenie obowiązywał początkowo plan z [...] r., a następnie plan uchwalony w [...] r. Jednocześnie Sąd wyraził pogląd, iż przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczy planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie wykonania obiektów, w stosunku do których prowadzone jest postępowanie w związku z samowolą budowlaną. Tymczasem wcześniejszy plan z [...] r. dopuszczał dla terenu inwestycji zabudowę w lukach (pomiędzy istniejącymi budynkami), wymianę istniejącej kubatury, a nadto w uzasadnionych społecznie i ekonomicznie przypadkach zabudowę mieszkalną na wydzielonych działkach w podziałach rodzinnych, zalegalizowanych przez WBUA Prezydium PRN przed [...] r. Wreszcie, zdaniem Sądu, zasadne byłoby oddzielne prowadzenie postępowania w stosunku do obiektów, co do których istnieje możliwość innego sposobu likwidacji samowoli, popełnionej pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazał K.C. rozbiórkę części budynku na parceli nr [...] w W., składającego się z garażu w przyziemiu i części mieszkalnej w poziomie kondygnacji piętra. W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż brak podstaw do przyjęcia, aby dokonano podziału rodzinnego powyższej parceli, zalegalizowanego przez WBUA – Prezydium PRN przed [...]. Działka nr [...] wg mapek z [...] i [...] zabudowana była tylko w północnej części, a zabudowania te powstały w latach [...]-[...]. Natomiast zabudowa południowej części parceli miała początkowo charakter pomieszczeń gospodarczych, następnie zastąpionych i przebudowanych samowolnie w latach [...]-[...]. Przytaczając treść oświadczeń stron, organ nadzoru budowlanego stwierdził, iż nie jest możliwe skonkretyzowanie daty powstania samowoli budowlanej. Jednakże zważywszy na brak zgodności samowolnie wybudowanych obiektów z planem zagospodarowania przestrzennego zarówno obowiązującego od [...] r. jak i od [...] r., organ I instancji uznał, iż należało orzec rozbiórkę. W odwołaniu od decyzji K.C. wskazał na bezpodstawność wydania nakazu rozbiórki tej części budynku, którą wybudował jego ojciec J.C. Odwołujący się wskazał, iż budowa została zakończona w roku [...], a prawo budowlane weszło w życie w roku [...]. Zatem rozbiórka powinna dotyczyć tylko budowli E.C., realizowanej po [...]r. Natomiast M.P. i M.P. jako nabywcy nieruchomości na podstawie umowy pisemnej wnieśli o uchylenie decyzji z powodu naruszenia art. 7, 8 i 10 kpa. Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, odwołań nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy stwierdził, iż prawidłowo zastosowano do likwidacji samowoli budowlanej tryb z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.C. zarzucił, iż wykonanie skierowanego do niego nakazu rozbiórki jest niemożliwe, jako że chodzi o środkową część budowli. Stąd też dopiero zakończenie postępowania co do wszystkich budowli i wykonanie rozbiórki któregoś z bocznych elementów umożliwi wykonanie nakazu. Nadto, skarżący wskazał na bezpodstawność skierowania do niego nakazu, skoro budowę prowadził jego nieżyjący ojciec, a w spadku nie zaznaczono, iż brak było pozwolenia na budowę. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego nie może ponosić odpowiedzialności za zaistniałą samowolę budowlaną. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Uczestnicy postępowania M.P. i M.P. przychylili się do skargi, wyjaśniając iż na podstawie nieformalnej umowy nabyli od K.C. część budynku, objętego nakazem rozbiórki w niniejszej sprawie, do której dobudowali część, w stosunku do której orzeczono nakaz rozbiórki odrębną decyzją. Uczestniczka postępowania E.C. oświadczyła, iż nie zależy jej na rozbiórce środkowego segmentu, który został dobudowany do jej budynku, nie mając samodzielnej ściany z tej strony z uwagi na toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności i z tej racji, że musiałaby uzyskać również tę część nieruchomości, na której stoi dobudowana K.C., gdyż przysługuje jej udział 5/8. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w rozumieniu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie samowolnej zabudowy działki nr [...] w W., organ nadzoru budowlanego I instancji zgodnie ze wskazaniami, zawartymi w wiążącym wyroku NSA z dnia 20 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 954/00, uczynił przedmiotem odrębnych rozstrzygnięć poszczególne części obiektu budowlanego (segmenty), które były realizowane oddzielnie i w różnym okresie przez uczestników postępowania oraz J.C., ojca skarżącego, którego jest on spadkobiercą. Wydane zostały trzy decyzje o nakazach rozbiórki, zaś przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja, adresowana do skarżącego. Skarga M.P. i M.P. na decyzję o nakazie rozbiórki została zaś oddalona na podstawie nieprawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 1325/03, a skarga E.C. zawisła pod sygn. akt II SA/Ka 2648/03 i nie została jeszcze rozpoznana, przy czym całość akt postępowania administracyjnego dołączono do tych akt. Stan zabudowy obrazuje też zdjęcie na k. [...] i [...] akt adm. niniejszej sprawy. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń faktycznych, część zabudowy w postaci garażu w przyziemiu i zabudowy mieszkalnej, została zrealizowana samowolnie w latach [...]-[...] przez J.C. jako dobudowa do pomieszczeń E.C. W toku rozprawy sądowej uczestniczka postępowania E.C. wskazała jedynie, że współinwestorem był skarżący, co jednak nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jako że skarżący jest spadkobiercą J.C. Wobec zakończenia budowy tej części obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 r. z daty wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), rozpatrzenie sprawy samowoli budowlanej winno nastąpić na gruncie przepisów dotychczasowych, przez które należy rozumieć ustawę z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Taki stan prawny wynika bowiem z normy intertemporalnej, zawartej w art. 103 ust. 2 ustawy z 1994 r. Przepisy dotychczasowe, tj. Prawo budowlane z 1974 r. przewidują zaś sankcję w postaci nakazu rozbiórki w przypadkach, gdy samowolnie wykonana budowa: - znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub przeznaczony jest pod zabudowę innego rodzaju albo - powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W takiej sytuacji zastosowanie środka likwidacji samowoli w postaci nakazu rozbiórki jest obligatoryjne z mocy art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. Nadto, przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroku z dnia 20 lutego 2002 r., iż dla oceny samowoli budowlanej miarodajny jest zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie samowolnej budowy. Stąd też dla rozstrzygnięcia bytu prawnego części obiektu, objętego nakazem rozbiórki w niniejszej sprawie jako realizowanego w latach [...]-[...], decydujący jest zapis planu zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonego uchwałą WRN w K. nr [...] z dnia [...], opubl. w Dz. Urzęd. nr 9, poz. 13 z 1970 r. i w konsekwencji, nie jest istotne precyzyjne ustalenie daty budowy. Działka nr [...] zlokalizowana była wówczas w jednostce strukturalnej, oznaczonej symbolem LSp59RP – "tereny upraw rolnych z zabudową rozproszoną – dopuszczalna zabudowa w lukach (pomiędzy dwoma istniejącymi budynkami) oraz wymiana istniejącej kubatury zagrodowej pod rygorem rozbiórki budynku starego, a w uzasadnionych społecznie i ekonomiczne przypadkach (tylko dla stałych mieszkańców miasta) zabudowa mieszkalna na wydzielonych działkach w podziałach rodzinnych, zalegalizowanych przez WBUA Prezydium PRN przed [...]r." Zdaniem Sądu, prawidłowo organy nadzoru budowlanego stwierdziły, iż sporna część obiektu narusza zapis obowiązującego w okresie jej realizacji planu zagospodarowania przestrzennego. Nie chodzi bowiem ani o zabudowę w lukach (pomiędzy dwoma istniejącymi obiektami), ani też o wymianę kubatury zagrodowej. Nie istniał wszak poprzednio w tym miejscu budynek mieszkalny w miejsce którego zrealizowano nowy obiekt, gdy wykonano dobudowę, bez samodzielnej ściany. Wreszcie, wydzielenie działki nr [...] nie nastąpiło w wyniku podziału rodzinnego "zalegalizowanego przed dniem [...]r.". Działka ta została bowiem wydzielona z gospodarstwa rolnego H.P. i dopiero postanowieniem Sądu Powiatowego w C. z dnia [...] sygn. akt [...] stwierdzono nabycie jej własności przez zasiedzenie. Nie może być zatem mowy o podziałach rodzinnych po H. P. Nową parcelę budowlaną nr [...] uwidoczniono zaś dopiero na mapie, sporządzonej [...] Ks. [...] (k. [...] akt adm.). W konsekwencji, dokonane później podziały rodzinne nie mogły już mieć charakteru zalegalizowanego podziału przed [...] r. W takiej zaś sytuacji naruszenie ówczesnych przepisów o planowaniu przestrzennym musiało skutkować obligatoryjnie nakazem rozbiórki samowolnie zrealizowanej części obiektu budowlanego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać przyjdzie, iż trudności techniczne w wykonaniu nakazu nie oznaczają trwałej niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Z punktu widzenia technicznego rozbiórka jest możliwa, a co więcej, zarówno zaskarżona decyzja, jak i orzeczona odrębnymi decyzjami rozbiórka innych części budynku podlegała wykonaniu jeszcze przed rozpatrzeniem skargi. Wreszcie, prawidłowo nakaz rozbiórki skierowano do skarżącego jako następcy prawnego inwestora J.C. Z akt postępowania administracyjnego wynika niezbicie, iż nastąpił podział nieruchomości do korzystania, zaś skarżący jako współwłaściciel jest dysponentem tej części budynku. Fakt przeniesienia posiadania w drodze nieformalnej umowy na rzecz M. i M. małż. P., nie miał zatem znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. W przypadku współwłasności, nakaz rozbiórki należy bowiem w pierwszym rzędzie kierować do inwestora. Nabycie spadku oznacza zaś przejęcie nie tylko korzyści majątkowych, lecz także obciążeń z tytułu skutków prawnych zrealizowanej samowolnie zabudowy. Z tych względów skarga nie mogła odnieść skutku i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SW