II SA/Ka 2706/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: Asesor WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Ł.B., Z.D. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] Ł.B. i Z.S. zwróciły się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. przy ulicy R., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa. Podały, że decyzja wywłaszczeniowa była krzywdząca i jednostronna, pozbawiając je działki i budynku mieszkalnego – dziesięcioizbowego. W uzupełnieniu skargi w piśmie z dnia [...] podały, że otrzymane odszkodowanie było niskie i wypłacane latami (przez 10 lat). Podkreśliły, że są gotowe zwrócić otrzymane kwoty w przypadku odzyskania wywłaszczonej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. odmówił zwrotu nieruchomości usytuowanej w S. przy ulicy R. oznaczonej jako działki [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 3334 m2 k.m 65. W podstawie prawnej przywołał rozdział 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu powołując się na art. 136 ust. 3 wymienionej powyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Przeprowadzone postępowanie ustaliło jednak, że przedmiotowe działki wykorzystane zostały zgodnie z celem wywłaszczenia, a mianowicie przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa dla potrzeb Uniwersytetu Ś. Po wywłaszczeniu działki wywłaszczone ulegały scalaniu i dzieleniu i obecnie posiadają inne numery. Ustalono jednakże, że działka [...] zajęta została pod drogę – ulica Ż., działka nr [...] – ulicę R. działka nr [...] – zabudowana została budynkiem mieszkalnym i urządzono na niej zieleniec, natomiast działka [...] stanowi nieogrodzony teren zabudowany budynkami Uniwersytetu Ś. – Dziekanat Wydziału [...]. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z.B. Podniosła, że nie zależy jej na zabudowaniach Uniwersytetu Ś. Oczekuje zwrotu nieruchomości, której została pozbawiona na mocy wywłaszczenia. Dodała, że byłaby w pełni usatysfakcjonowana otrzymując zwrot nieruchomości zastępczej, równorzędnej, nawet w innym miejscu miasta (a nawet województwa). Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda Ś., decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W podstawie prawnej przywołał przepisy ary. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2000 r. nr 46, poz. 543) oraz art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podniósł, że zarówno decyzja organu pierwszej instancji jak również przeprowadzone postępowanie narusza obowiązujące w tym zakresie przepisy. Przede wszystkim postępowanie nie wykazało sposób jednoznaczny czy przedmiotowa nieruchomość, wywłaszczona dla potrzeb Uniwersytetu Ś., została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza ustaleń organu pierwszej instancji, zwłaszcza w zakresie podziałów i scalania wywłaszczonej nieruchomości. Niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia będzie zebranie aktualnych wypisów z ewidencji gruntów oraz ksiąg wieczystych. Nowe postępowanie powinno umożliwić stronom postępowanie zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem, wypowiedzenie się co do jego treści zgromadzonych dokumentów oraz zgłaszania wniosków. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na powołanie w zaskarżonej decyzji w sposób bardzo ogólny podstawy prawnej. W dniu [...] z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. przy ulicy R. zgłosiły się Z.D. i M.D. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, rozprawy administracyjnej oraz oględzin wywłaszczonej nieruchomości decyzją z dnia [...] Prezydent S., przywołując w podstawie prawnej art. 142, art. 229 w związku z art. 233, art. 126 i art. 137 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości usytuowanej w S. przy ulicy R., oznaczonych jako działki [...], [...] obecnie oznaczonych jako działki nr [...] oraz odmówił zwrotu nieruchomości usytuowanej w S. przy ulicy R., oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...]. W uzasadnieniu przypomniał, że przedmiotowa nieruchomość położona w S. przy ulicy R. została przejęta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] od S.K., J.S., Z.K. i Ł.J., dla potrzeb Uniwersytetu Ś. Na mocy przeprowadzonych postępowań spadkowych, spadkobiercami wymienionych osób zostały Z.B., M.D. i Z.D., które wystąpiły o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Po wywłaszczeniu w wyniku nowego pomiaru geodezyjnego działki ulegały podziałom, zmianom i scalaniu- zmieniały one także numery – dwie działki [...] – zabudowana budynkiem Dziekanatu [...] Uniwersytetu Ś. i działka [...] – z budynkiem mieszkalnym – oddane zostały w wieczyste użytkowanie, co zostało uwidocznione w księgach wieczystych przez [...] r., natomiast pozostałe działki nr [...] i [...] zajęte zostały pod ulice będące częścią istniejącej infrastruktury i stanowiąc dojście do budynku Uniwersytetu Ś. Wobec zapisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (czyli przez dniem 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość wywłaszczona została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzecie i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczyste, orzeczono jak powyżej. W odwołaniu od powyższej decyzji wniosły Ł.B., M.D. i Z.D., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśliły, że nie są zainteresowane zabudowaniami. Zaznaczyły, że są zainteresowane zwrotem działek niezabudowanych i nie wykorzystywanych przez Uniwersytet Ś. Decyzja Wojewody Ś. z dnia [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej przywołany został art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 105 §1 oraz art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu powołując się na ustalenia organu pierwszej instancji wskazano, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo oddana w wieczyste użytkowanie osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Zgromadzony w sprawie materiał potwierdził, że taka sytuacja ma miejsce w przypadku działek [...] i [...] oddanych w wieczyste użytkowanie odpowiednio Uniwersytetowi Ś. i S. Spółdzielni Mieszkaniowej. Także w odniesieniu do pozostałych działek roszczenie nie może być uwzględnione, gdyż działki te zajęte zostały pod ulice Ż. i R., stanowiąc chodnik i drogę dojazdową m.in. do budynku Uniwersytetu Ś.. Nie można zatem w tym przypadku mówić o zbędności wywłaszczonych działek w rozumieniu art. 137 cyt. ustawy, gdyż stanowią one część infrastruktury służącej celom Uniwersytetu Ś. Skargę na powyższą decyzję wniosły do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ł.B., M.D. i Z.D. Zwróciły się o ponowne rozpatrzenie sprawy uznając decyzje odmowy zwrotu wywłaszczonego mienia na niesprawiedliwe i krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu [...] skarżąca podtrzymała skargę. Podkreśliła, że ustalone odszkodowanie było zaniżone, zaś samo zawarcie aktu notarialnego wymuszone. Pełnomocnik Wojewody Ś. podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U . nr 153, poz. 1270 ze zm.). Postępowanie takie wynika z art. 97 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (z. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" . Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest zadaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 ( 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Dlatego też podnoszone w skardze argumenty nie mogły odnieść skutku. W świetle art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Poza sporem pozostaje fakt, że przedmiotowa nieruchomość położona w S. przy ulicy R. o powierzchni 3833 m2 aktem notarialnym z dnia [...] została przez S.K., J.S., Z.K. i Ł.J. sprzedana Skarbowi Państwa na zasadach określonych w ustawie dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Cel wywłaszczenia określony został w tej umowie – dla potrzeb Uniwersytetu Ś. Bezsporny pozostaje także fakt podziału i scalenia tych działek po wywłaszczeniu. I tak w wyniku nowego pomiaru geodezyjnego w [...] r.- działki nr [...] i [...] oznaczone zostały nowymi numerami [...] i [...], następnie działka nr [...] uległa scaleniu i weszła w skład działki [...], zaś działki [...] i [...] zostały połączone w działkę [...]. W trakcie oględzin ustalono, że działka [...] została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, mianowicie stoi na niej budynek Dziekanatu Wydziału [...] Uniwersytetu Ś., działka nr [...] została zajęta pod drogę – ulicę Ż., działka nr [...] – pod ulicę R., a działka nr [...] – zabudowana została budynkiem mieszkalnym, zieleńcem oraz parkingiem. Wszystkie nieruchomości wpisane zostały do ksiąg wieczystych, i tak działka nr [...] – wpisana została w księdze wieczystej [...] – jako jej właściciel widnieje Skarb Państwa – natomiast jako wieczysty użytkownik od [...] r. Uniwersytet Ś., działka nr [...] - w Księdze wieczystej [...] – gdzie jako właściciel figuruje Gmina S., a jako wieczysty użytkownik od roku [...] – S. Spółdzielnia Mieszkaniowa, natomiast działki nr [...] i [...] zapisane zostały w [...], gdzie jako właściciel wpisana została gmina S. Mając na uwadze powyższe ustalenia należy wskazać, że zgodnie z art. 229 powoływanej już ustawy o gospodarce nieruchomościami – roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo oddana w wieczyste użytkowanie osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten znajdzie zastosowanie w przypadku dwóch działek, a mianowicie działki [...] i [...]. Zgodnie bowiem z przedstawionymi wypisami z ksiąg wieczystych, zostały one oddane w wieczyste użytkowanie – pierwsza w [...] r. – Uniwersytetowi Ś., druga w [...] – S. Spółdzielni Mieszkaniowej. Słusznie zatem w stosunku do tych działek postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Fakt oddania tych działek osobom trzecim przed wskazaną powyżej datą 1 stycznia 1998 r. – uniemożliwia dochodzenie zwrotu tych nieruchomościi. Inna jest natomiast sytuacja w przypadku działek nr [...] i [...] – które, zgodnie z zapisem w księgach wieczystych, pozostają własnością Gminy S. Przeprowadzone w trakcie postępowania administracyjnego oględziny potwierdziły, że działki te zajęte zostały pod drogi – ulicę Ż. i R. Należy podzielić stanowisko organów administracji, że ulice te wraz z chodnikami stanowią nieodłączny element infrastruktury stworzony dla potrzeb Uniwersytetu Ś. – tworząc dojazd i dojście do budynku. W tym przypadku należy stwierdzić, że wywłaszczone działki zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia i nie może być mowy o jego zbędności. Zatem w przypadku tych działek nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 136 ust. 3 wspomnianej ustawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjnym nie dopatrzywszy się naruszenia prawa, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oddalił skargę.