II SA/Ka 2709/02

Dnia 3 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.) Protokolant referent Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004 roku sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej: 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Miasta Z. z dnia [...], nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę [...] zł ( [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarząd Miasta Z. decyzją z dnia [...], nr [...] ustalił jednorazową opłatę adiacencką w wysokości [...] zł dla E.K., współwłaściciela w części ułamkowej, wynoszącej [...] działki nr [...] położonej w Z. przy ul. [...]. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art. 145 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ), § 1 uchwały Rady Miejskiej w Z. z dnia [...], nr [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej na obszarze Gminy Miejskiej Z. oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że E.K. jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], która w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod budownictwo mieszkaniowe. W [...] ze środków Gminy Miejskiej w Z. wybudowano kanalizację ogólnospławną, co zgodnie z opinią rzeczoznawcy spowodowało wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości o kwotę [...] zł. Następnie przedstawiono szczegółowy opis ustalenia kwoty jednorazowej opłaty adiacenckiej, z uwzględnieniem jego udziału we współwłasności. W piśmie z dnia [...], E.K. oraz S.K., współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości w części ułamkowej wynoszącej [...], złożyli wspólne odwołanie od wyżej opisanej decyzji podnosząc, iż wspólna działka graniczy z ulicą [...], skanalizowaną jeszcze w okresie międzywojennym, a od strony wschodniej z ulicą [...] na której wybudowano nową kanalizację. Takie położenie nieruchomości wskazuje, że nowowybudowana kanalizacja dotyczy dalszych działek przyległych do ulicy [...], począwszy od oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. Nadto wnoszący odwołanie wskazali, iż przed rozpoczęciem inwestycji nie powiadomiono ich o ewentualnych kosztach, jakie będzie trzeba ponieść po jej zrealizowaniu oraz o możliwości wykonania części prac we własnym zakresie. Przypomnieli, iż wyrazili zgodę jedynie na to, żeby przez ich działkę przebiegała linia łącząca istniejącą kanalizację przy ulicy [...] z nowowybudowaną przy ulicy [...]. Do odwołania dołączono kopię mapy obrazującej przebieg istniejącej kanalizacji przy ul. [...] oraz nowowybudowanej przy ul. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że bezspornym w sprawie jest zrealizowanie budowy kanalizacji ogólnospławnej dla osiedla domków jednorodzinnych przy ulicy [...] w Z. – M., co potwierdza protokół z odbioru końcowego z [...]. Zatem zostały spełnione przesłanki do ustalenia opłaty adiacenckiej zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zachowany został również 3 letni termin do jej ustalenia, określony w art. 145 ust. 2 powołanej ustawy. Wzrost wartości nieruchomości potwierdza sporządzony w tym zakresie operat szacunkowy, o czym strony postępowania zostały powiadomione jak i o możliwości rozłożenia na raty ustalonej opłaty. Zgoda na przebieg kanalizacji przez działkę, której skarżący jest współwłaścicielem, nie może stanowić podstawy do wyłączenia odpłatności z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, w związku z wybudowaniem kanalizacji, a ewentualne roszczenia w tym zakresie mogą być dochodzone w drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Na koniec skonstatowano, że nie jest możliwym zmuszenie Gminy, jako inwestora, do nakazania lub umożliwienia właścicielom gruntów wykonywania poszczególnych prac budowlanych, celem późniejszego obniżenia o ich wartość opłaty adiacenckiej, jeśli Gmina takiej konieczności nie stwierdziła przystępując do realizacji inwestycji. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył E.K., który wniósł o ponowne rozpatrzenie zasadności określenia opłaty adiacenckiej. Argumentacja skargi została przedstawiona w 5 punktach. 1. Brak poinformowania mieszkańców przez Urząd Miejski w Z. o opłacie adiacenckiej przed rozpoczęciem inwestycji. 2. Brak jakiegokolwiek dialogu ze strony przedstawicieli Urzędu Miejskiego w Z. na temat modernizacji drogi. 3. Odbioru drogi dokonano przed jej ukończeniem. 4. Budowa drogi nie została ukończona. 5. Dostrzeżono błędy natury budowlanej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004 r. stawił się tylko pełnomocnik organu odwoławczego, który podtrzymał żądanie oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie z powodu argumentacji w niej naprowadzonej. Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze . zm.). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Sąd nie będąc związany granicami skargi ( art. 134 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi) postanowił poddać ocenie podniesioną w odwołaniu, lecz pominiętą w skardze, kwestię szczególnego usytuowania działki, której skarżący jest współwłaścicielem. Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 146 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ze zm.) "wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały". Przytoczony przepis jednoznacznie wskazuje, iż jedną z pozytywnych przesłanek do ustalenia opłaty adiacenckiej jest wzrost wartości nieruchomości po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. Organy obu instancji poziom wzrostu wartości działek zlokalizowanych przy ul. [...] ul. i ul. [...] przyjęły z opracowanego w [...] operatu szacunkowego, określającego wartość rynkową, gruntowego składnika nieruchomości w związku z opłatami adiacenckimi. Opracowanie to dotyczy [...] nieruchomości gruntowych, przy czym dla [...] z nich jako lokalizację wskazano ul. [...], a dla pozostałych ul. [...]. W opisie stanu techniczno- użytkowego (pkt VI ust. 2 - str. 9) wskazano, że nieruchomości te przed inwestycją posiadały dostęp do wodociągu i kabla elektrycznego, a dojazd do nich możliwy był jedynie drogą gruntową. Natomiast przedmiotem inwestycji Gminy Z. była budowa sieci kanalizacyjnej ogólnospławnej oraz droga o nawierzchni utwardzonej [...]. Taki zapis nie pozostawia wątpliwości, że szacunkowy wzrost wartości spornej nieruchomości związany był z budową kanalizacji ogólnospławnej oraz budową drogi o nawierzchni utwardzonej [...], a wyrażony kwotowo wynosił [...] zł. Sądu jednak powziął wątpliwości co do prawidłowości ustalonej kwoty opłaty adiacenkiej, które wiążą się ze szczególną lokalizacją przedmiotowej działki, tj. w operacie nie wzięto pod uwagę, iż graniczy ona z trzema ulicami: [...] (w aktach sprawy brak danych o rodzaju nawierzchni oraz czy posiada kanalizację), [...] oraz [...], przy czym ostatnia z nich była uzbrojona w kanalizację ogólnospławną, a do podnoszonej w tym zakresie argumentacji odwołania w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowano się. Zauważyć trzeba, że operat szacunkowy stanowi materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, stąd też podlega on ocenie przez organ orzekający z punktu widzenie rzetelności, logiczności i pełności ( por. w wyroku NSA z dnia 5 marca 2002 r., sygn. akt. II SA/Ka 107/02 – nie publikowany). W rozpatrywanej zaś sprawie takiej oceny operatu organy obu instancji nie dokonały. Powyższe spostrzeżenia uprawniają Sąd do sformułowania oceny, iż w decyzjach obu instancji nie wykazano w sposób przekonywujący, że w związku z budową kanalizacji ogólnospławnej oraz drogi utwardzonej kostką brukową – ul. [...], wartość nieruchomości oznaczonej nr geodezyjnym [...] uległa wzrostowi o taką kwotę, jaka została przyjęta za podstawę ustalenia opłaty adiacenckiej, bowiem nie uwzględniono jej szczególnego położenia. Doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za zbędne rozpatrywanie innych zarzutów podniesionych przez skarżącego, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu z wyżej opisanych przyczyn. W sumie zatem wszystkie poczynione uwagi w pełni potwierdzają sformułowaną już wyżej ocenę, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna naruszają przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270), skargę uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, orzekając zarazem o jej niewykonalności. O kosztach postępowania orzeczono z uwzględnieniem postanowień wynikających z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).