II SA/Ka 2711/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Asesor WSA Rafał Wolnik, Protokolant ref. staż. Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., Nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją nr [...], wydaną w dniu [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Rady Miejskiej w C., przyznał W. P.: - zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności w [...], - zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności w [...] oraz - zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności w [...]. Materialnoprawną podstawę przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy art. 43 oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż przyznanie pomocy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej nastąpiło na podstawie ustaleń dokonanych w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na “wyjątkowo ważny" interes strony. W odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W. P. wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji. Skarżący zakwestionował wysokość przyznanego świadczenia wywodząc, iż jest ona “rażąco niska". Powołał się także na okoliczność pozostawania w ciężkiej sytuacji materialnej, która uległa w ostatnim okresie dalszemu pogorszeniu w efekcie obniżenia kwoty pobieranego dodatku mieszkaniowego. Ponadto strona podniosła zarzut braku ustosunkowania się przez Kolegium do złożonego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego wskazując, że "w otrzymanej odpowiedzi - pismo nr [...] nie było wzmianki na ten temat". Skarżący dodał, że ta forma pomocy jest dla niego dogodniejsza. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż zasiłki celowe nie mają charakteru świadczeń gwarantowanych. Przyznawane są bowiem w ramach uznania administracyjnego, w oparciu o ocenę potrzeb osoby składającej wniosek lecz także bieżących możliwości finansowych właściwego ośrodka pomocy społecznej. Kolegium wskazało, iż Dyrektor OPS w C. przyznając skarżącemu pomoc za poszczególne miesiące, określił jej wysokość uwzględniając ilość środków pieniężnych pozostajacych w dyspozycji strony mając równocześnie na uwadze ograniczone możliwości finansowe gminy. W ocenie organu odwoławczego przyznane skarżącemu świadczenia nie odbiegają znacząco od wartości świadczeń otrzymywanych przez inne osoby zamieszkałe na terenie gminy C., znajdujące się w zbliżonej sytuacji majątkowej i osobistej. W konsekwencji, zdaniem Kolegium decyzja organu I instancji wydana została w granicach uznania administracyjnego i jest zgodna z celami pomocy społecznej a nadto odpowiada możliwościom finansowym gminy C. Brak jest zatem przesłanek przemawiających za potrzebą jej uchylenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. P. wniósł o zmianę rozstrzygnięcia wydanego przez organ II instancji oraz o przyznanie zasiłku “w pełnej wysokości". Skarżący zażądał nadto przyznania zadośćuczynienia pieniężnego za niesłuszne jego zdaniem zaniżenie kwoty przyznanego świadczenia oraz podniósł, iż “kwalifikuje się do otrzymania zasiłku okresowego a nie celowego tylko". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy ponownie oparł się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślając, że zasiłek celowy ma charakter świadczenia fakultatywnego a tym samym wysokość w jakiej zostaje przyznany uzależniona jest od decyzji organu orzekającego, podejmowanej w ramach uznania administracyjnego. W tym miejscu Kolegium powołało się na przepis art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. wskazując, iż stosownie do zawartej w nim regulacji organy pomocy społecznej winny zawsze mieć na względzie możliwości finansowe tej pomocy, tak aby udzielane świadczenia znalazły pokrycie w środkach finansowych będących w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej. W konkluzji organ I instancji, przyznając skarżącemu zasiłki w rozmiarze jaki uznał za możliwy do zrealizowania, nie naruszył obowiązującego prawa. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Kolegium podniosło, iż sformułowane przez stronę żądanie przyznania zasiłku "w pełnej wysokości" należało uznać za bezprzedmiotowe z uwagi na brak ustawowego określenia kwoty rzeczonego świadczenia. Ponadto organ odwoławczy uchylił się od składania oświadczeń w kwestii uprawnienia strony do zasiłku okresowego. Przedmiot wniosku złożonego w niniejszej sprawie został bowiem wyraźnie określony przez skarżącego jako zasiłek celowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r., o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r., utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz.414 ze zm.) przewidują różne formy i rodzaje pomocy udzielanej przez gminy osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. Zasadniczym celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych uprawnionych, przy czym pomoc ta powinna umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych których nie są w stanie same pokonać. Jednym ze świadczeń przewidzianych w cytowanej ustawie z dnia 29 listopada 1990r., jest zasiłek celowy. Jak wynika z art. 32 rzeczonej ustawy, również ta forma pomocy przyznawana jest na realizację niezbędnej potrzeby życiowej. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 2 ust. 4 cytowanej ustawy z dnia 29 listopada 1990r., potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Z brzmienia przywołanych wyżej unormowań wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Tak ukształtowany pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowym (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 marca 1998r., sygn. akt: I SA 984/97 oraz z dnia 26 września 2000r., sygn. akt: I SA 945/00). Należy w tym miejscu zaakcentować, iż norma prawna zawarta w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r., zobowiązuje organy orzekające o udzielaniu świadczeń przewidzianych w tej ustawie do uwzględnienia możliwości finansowych pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. Godzi się zatem podkreślić, iż organy pomocy społecznej są upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego, zgodnie z którym udzielona pomoc nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 września 1996r., sygn. akt: SA/Gd 3281/95 oraz z dnia 17 kwietnia 2002r., sygn. akt: II SA/Gd 4332/01). Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło także naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Ustosunkowując się do zarzutów skargi trzeba wskazać, iż wyrażone w jej treści żądanie przyznania zasiłku okresowego zamiast zasiłku celowego pozostaje bez znaczenia w kontekście oceny legalności zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, iż świadczeniem stanowiącym przedmiot wniosku złożonego przez W. P.ustnie do protokołu w dniu [...] był zasiłek celowy na zakup żywności. Niezależnie od tego należy wyjaśnić, iż zgłaszane przez skarżącego żądanie przyznania zasiłku okresowego, na które strona powołuje się w treści odwołania od decyzji Dyrektora OPS w C. z dnia [...] winno ulec rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu administracyjnym, jako osobny wniosek o udzielenie pomocy w tej formie. Na rozstrzygnięcie podjęte w wyniku tego postępowania skarżącemu przysługiwać będzie stosowny środek odwoławczy. Z kolei w przypadku braku rozpatrzenia rzeczonego wniosku w terminie wynikającym z przepisów procedury administracyjnej, strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu w przedmiotowej kwestii. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, działając na podstawie art. 151 oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1271), skargę oddalono.