II SA/Ka 272/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Janecka po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł. ([...] ) tytułem zwrotu kosztów sądowych Prezydent Miasta Ż. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 37j ust. 1 pkt. 1 i 2, ust. 1a w związku z art. 6 pkt. 6 lit. b i art. 24 ust 2 i 4 oraz art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56), jak również § 1 ust. 1 – 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) odmówił J. K. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że skarżący nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego zasiłku, ponieważ legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku [...] lata, [...] miesięcy, [...]dni w tym w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze [...] lata, [...] miesięcy, [...] dni. Zatrudnienia w Zakładzie Usługowo-Produkcyjnym "[...]" organ nie uwzględnił, ponieważ zakład ten nie powstał z przekształcenia zakładu państwowego. Od decyzji tej odwołanie wniósł skarżący, który zwrócił się o uwzględnienie jego zatrudnienia w warunkach szczególnych w ZUP "[...]" oraz okresu od [...] do [...] w KWK [...] w Ż. jako [...]. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37j ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda Ś. przytoczył treść postanowień: art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie udokumentował okresu zatrudnienia w KWK [...] od [...]do [...] jako wykonywania pracy w warunkach szczególnych, jak również zaznaczył, że zatrudnienia w ZUP "[...]" nie można zaliczyć do okresu prac w szczególnych warunkach. Z uwagi na nie udokumentowanie co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych za zatrudnienie w szczególnych warunkach wydana została decyzja odmowna. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, analogiczne zarzuty jak w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, że w KWK [...] w okresie od [...] do [...] pracował w warunkach szkodliwych jako [...], a w Zakładzie "[...]" pracował od [...] Sygn. akt 4 II SA/Ka 272/02 do [...] i wykonywał pracę określoną jako praca w szczególnych warunkach. Wojewoda Ś. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Przy czym wskazał, że gdyby skarżącemu zaliczyć zatrudnienie w ZUP "[...]" jako praca w szczególnych warunkach to i tak skarżący nie spełnia wymogu 15 lat wykonywania takiej pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. Poz. 1270). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Problematyka przyznawania zasiłków przedemerytalnych regulowana jest unormowaniami zamieszczonymi w ustawie z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), które podlegały licznym zmianom, aż do uchylenia unormowań dotyczących tegoż zasiłku. W dniu złożenia wniosku przez stronę to jest [...] obowiązywały unormowania zamieszczone w tekście jednolitym ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) Stosownie do tych unormowań zasiłek przedemerytalny w podstawowej wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do Sygn. akt 4 II SA/Ka 272/02 emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący dla mężczyzn 35 lat, albo posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast podwyższona wysokość zasiłku przedemerytalnego do 160% kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługiwała osobie zamieszkującej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w powiatach (gminach) uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze były uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Ponadto stosownie do postanowień art. 37l wyżej wymienionej ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało na wniosek osoby, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniała warunki do ich nabycia, a zasiłki przedemerytalne przysługiwały od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Przedstawienie stanu prawnego obowiązującego w dniu złożenia wniosku przez skarżącego ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. W dniu tym skarżący w sposób nie budzący wątpliwości legitymował się okresem zatrudnienia wynoszącym [...] lata, [...] miesięcy i [...] dni, w tym [...] lata, [...] miesięcy i [...] dni wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Spornym zagadnieniem było uznanie zatrudnienia skarżącego w KWK [...] od [...] do [...] jako [...] oraz okresu zatrudnienia w ZUP "[...]" od [...] do [...] jako wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W odniesieniu do pierwszego okresu to należy zauważyć, że skarżący przedłożył świadectwo pracy z dnia [...] w którym okres zatrudnienia od [...] do [...] oznaczony został [...]. Jednocześnie skarżący dołączył do wniesionej skargi książeczkę [...] wystawioną [...] oraz dokumentację poboru sprzętu do wykonywania prac [...] . W rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) w wykazie A, Dziale XIV pkt. 12 do prac w szczególnych warunkach zaliczono – prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowowodorowym. Sygn. akt 4 II SA/Ka 272/02 Zdaniem Sądu organ administracji stosownie do postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, a po myśli art. 9 tego Kodeksu jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień. Z kolei zgodnie z treścią art. 7 wyżej wymienionego Kodeksu w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Skoro organ administracji w ramach prowadzonego postępowania dowodowego uznał, że świadectwo pracy przedłożone przez skarżącego ze wskazaną powyżej adnotacją nie spełnia, jego zdaniem, wymogów wynikających z treści art. 37j ust. 1a ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), to w świetle przywołanych powyżej przepisów i mając na uwadze treść art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zobowiązany był do pouczenia skarżącego o sposobie w jaki może uzyskać stosowne dokumenty i skoro w przypadku skarżącego droga sądowa była jedyną drogą uzyskania wymaganego dokumentu organ odwoławczy stosownie do postanowień art. 97 § 1 pkt. 4 kpa winien zawiesić wszczęte postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Ponadto strona odpowiednio pouczona mogła także skorzystać z unormowań zamieszczonych w art. 98 kpa tj. sama mogła wystąpić o zawieszenie wszczętego postępowania. Przedstawiona sytuacja pozwala uznać, że organ odwoławczy naruszył te postanowienia art. 7 kpa, które nakazują organowi administracji przy rozpatrywaniu sprawy uwzględniać interes społeczny i słuszny interes strony. Odmiennie przedstawia się sytuacja dotycząca zaliczenia pracy w ZUP "[...]" jako wykonywanej w warunkach szczególnych, ponieważ w tym przypadku skarżący dysponuje już stosownym świadectwem potwierdzającym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Odmowa zaliczenia tego okresu do wymaganego okresu przy ubieganiu się o zasiłek przedemerytalny, spowodowana została tym, że zdaniem organu administracji postanowienia wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów stosuje się do podległych i nadzorowanych zakładach pracy przez właściwych ministrów i urzędów centralnych, a także w jednostkach organizacyjnych, które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, w spółkę lub spółki, które zostały przekazane organom Sygn. akt 4 II SA/Ka 272/02 samorządu terytorialnego i dla których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe. Jednakże Sąd Najwyższy w wyroku z 15 listopada 2000 r. sygn. akt II URN 39/00 (OSNP z 2002 r. Nr 11, poz. 272) stwierdził, że do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być wliczane także okresy zatrudnienia u prywatnych pracodawców na podstawie umowy o pracę na czas określony. W świetle przywołanego wyroku skarżący spełnia wymogi do zaliczenia okresu zatrudnienia w ZUP "[...]" jako praca w szczególnych warunkach. Nie uwzględnienie tego okresu wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 77 § 1 w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy administracji wydając decyzję z naruszeniem postanowień art. 37j ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz naruszając postanowienia art. 7, 8, 9 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego pozbawiły skarżącego przysługującego jej prawa, czym dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Z uwagi na uchylenie niniejszym wyrokiem zaskarżonej decyzji sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ odwoławczy, który kierując się motywami podjętego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne a następnie wydać stosowną decyzję administracyjną. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ administracji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku przedemerytalnego uwzględnienie skargi nie wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie określał w jakim zakresie uchylona decyzja nie może być wykonana przed uprawomocnieniem się wyroku. Stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 210 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylono zaskarżoną decyzję.