II SA/Ka 2720/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant ref. staż. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpadów uchyla zaskarżoną decyzję oraz orzeka, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą z up. Marszałka Województwa Ś. na podstawie art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz.U. Nr 96, poz. 592 ze zm.) oraz § 2 rozp. RM z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie opłat za składowanie odpadów w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), określono dla B.W. – firmy A w Z., opłatę za umieszczenie odpadów na składowisku oraz za czas ich składowania w [...] w kwocie [...] zł. W odwołaniu od decyzji B.W. zarzuciła, iż całość odpadów w ilości 5.335,26 t, stanowiących wymieszany gruz i materiały z rozbiórki, została wykorzystana gospodarczo do rekultywacji i utwardzania "[...]" oraz utwardzania dróg dojazdowych na terenie Miejskiego Składowiska Odpadów w R., bez konieczności ich składowania na wysypisku. Nadto, firma uiściła już opłatę w kwocie [...] zł z tytułu składowania odpadów o kodzie [...], która wynikała z poprzedniej decyzji uchylonej po rozpatrzeniu odwołania. Stąd też, zdaniem odwołującej się, kwota ta nie powinna zostać naliczona ponowną decyzją. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium powołując się na pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska z dnia [...] wskazało, iż strona nie posiada dokumentów stwierdzających uzgodnienie sposobu postępowania z wytworzonymi odpadami innymi niż niebezpieczne, a umowa z administratorem składowiska odpadów w R., dotyczyła składowania odpadów, a nie ich wykorzystywania. Wreszcie, organ odwoławczy podzielił pogląd, co do prawidłowości naliczania opłaty, zaś uiszczenie części kwoty należnej, oznacza obowiązek uiszczenia jedynie pozostałej należności. W skardze do sądu administracyjnego B.W. ponownie wskazała, iż odpady w postaci wymieszanego gruzu i materiałów z rozbiórki o kodzie [...], zostały przekazane na składowisko, lecz faktycznie odpady te nie zostały składowane, lecz w całości wykorzystane gospodarczo w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach. Skarżąca zarzuciła, iż jej twierdzenia nie zostały uwzględnione i ocenione przez organy administracji, ani też podważone lub zakwestionowane. Stąd też jej zdaniem, decyzja zapadła z naruszeniem art. 27 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy o odpadach. Organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej wskazała nadto na wątpliwości, czy skarżąca jako wykonawca rozbiórki może być uznana za podmiot wytwarzający odpady w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Obowiązek naliczania i wniesienia opłat dotyczy bowiem jedynie podmiotu wytwarzającego odpady w razie ich umieszczenia na składowisku odpadów. Wniosek taki wynika jednoznacznie z treści art. 26 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz.U. Nr 96, poz. 592 ze zm.), mającej w niniejszej sprawie zastosowanie na podstawie normy intertemporalnej, zawartej w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Jeżeli zatem odpady zostaną przez ich odbiorcę wykorzystane gospodarczo w sposób wymieniony w art. 5 ust. 1 ustawy o odpadach, w tym m. in. do kształtowania powierzchni gruntów lub ich dostosowania do określonych potrzeb, co może wszak dotyczyć także przypadku wykorzystania odpadów na terenie samego składowiska, brak podstaw prawnych do wniesienia opłaty za składowanie odpadów. Chybiona jest argumentacja organu odwoławczego, iż o zakwalifikowaniu odpadów decydować winien brak dokumentów, stwierdzających uzgodnienie sposobu postępowania z wytworzonymi odpadami czy też treść umowy z administratorem składowiska odpadów, której zresztą brak w aktach postępowania administracyjnego. Naruszenie wymogów ustawowych co do sposobu postępowania z odpadami rodzić może inne sankcje, a nie – skutek prawny w postaci naliczenia opłaty w trybie art. 33 cyt. ustawy. Podstawę naliczenia opłaty winien stanowić jedynie stan faktyczny, polegający na umieszczeniu odpadów na składowisku przez podmiot wytwarzający bez ich gospodarczego wykorzystania w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy. Zasadnie zarzuciła skarżąca, iż organy administracji w ogóle nie odniosły się do treści złożonego przez nią pisma Kierownika Miejskiego Składowiska Odpadów w R. z dnia [...] informującego o wykorzystaniu przekazanego gruzu budowlanego do rekultywacji i utwardzania "[...]" i utwardzania dróg dojazdowych na terenie składowiska (k. [...]). Dopóki nie zostanie w sposób dowodowy, uregulowany procedurą administracyjną, podważona prawdziwość przytoczonych w nim faktów, brak podstaw do naliczenia opłaty w trybie art. 33 ustawy o odpadach. Gdyby zaś okazało się, że gruz budowlany początkowo składowano, a dopiero później wykorzystano gospodarczo, zachodziłaby podstawa do naliczenia opłaty za czasokres faktycznego umieszczenia na składowisku. Wreszcie, gdyby wykorzystanie gruzu budowlanego przez administratora składowiska, naruszało wymogi ustawy o odpadach, bądź też innych ustaw, w tym Prawa budowlanego, zachodziłaby konieczność uprzedniego wdrożenia postępowania wobec tego podmiotu jako odbiorcy odpadów. Dopiero po faktycznym umieszczeniu odpadów na składowisku podmiot gospodarczy wytwarzający odpady obowiązany byłby do naliczenia i wniesienia opłaty, a w razie zaniedbania obowiązku, zachodziłaby podstawa do określenia opłaty decyzją administracyjną. Wskazać też przyjdzie, iż w razie uiszczenia w toku postępowania administracyjnego części należnej opłaty, brak podstaw prawnych do objęcia decyzją całej należności. Wszak opłaty podlegają egzekucji administracyjnej (art. 34 ust. 2 ustawy o odpadach), a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności tytułu wykonawczego, stąd też nie może uwzględnić wpłat, dokonanych przed jego powstaniem, czyli wydaniem decyzji administracyjnej. Zachodzi jedynie w takim przypadku podstawa do pobrania odsetek za zwłokę (art. 33 ust. 3 i art. 34 cyt. ustawy). Wreszcie zasadnie wskazała skarżąca w toku rozprawy sądowej, iż zachodzą wątpliwości, wynikające z braku należytych ustaleń faktycznych, poczynionych w oparciu o wnikliwie zebrany materiał dowodowy, czy prowadzona przez nią firma A jest podmiotem gospodarczym powodującym powstanie odpadów, czy też jedynie wykonawcą robót rozbiórkowych działającym na rzecz i ryzyko innego podmiotu. Wyjaśnienie tej kwestii wymagało zaś ustalenia, na jakiej podstawie i w jakim trybie skarżąca prowadziła roboty rozbiórkowe oraz ewentualnie analizy zawartych umów cywilnoprawnych. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie mogła się ostać jako wydana z naruszeniem art. 33 ust. 1 ustawy o odpadach oraz art. 7 i 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie decyzji organu odwoławczego uzasadniał zatem przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Roszczenie skarżącej o zwrot kosztów postępowania sądowego wygasło po myśli art. 210 § 1 ustawy wobec niezłożenia wniosku o ich zasądzenie przed zamknięciem rozprawy. Przy ponownym rozpoznaniu odwołania skarżącej organ II instancji winien zatem zgodnie z powyższymi wskazaniami zebrać i ocenić całość materiału dowodowego, a zwłaszcza pisma z dnia [...] informującego o sposobie wykorzystania odpadów. Dopiero na tej podstawie możliwe będzie ustalenie, czy odpady pozostałe z robót rozbiórkowych zostały fizycznie umieszczone na składowisku i czy skarżąca stanowi podmiot wytwarzający odpady w rozumieniu ustawy. Wreszcie wskazać przyjdzie, iż upływ 5-letniego okresu od końca [...] r. nie stanowi podstawy przyjęcia przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty (art. 96 ustawy o odpadach), o ile przed tym terminem została wydana decyzja organu I instancji.