II SA/Ka 2726/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant apl. radc. Piotr Sokal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004r. sprawy ze skargi G.J. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Orzeczeniem nr [...] wydanym w dniu [...] Powiatowa Komisja Lekarska dla Miasta B.-B. uznała G.J. za zdolnego do czynnej służby wojskowej i zaliczyła go do kategorii zdrowia "A". Przedmiotowe orzeczenie wydane zostało w oparciu o art. 104 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś jego materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. Nr 4, poz. 16 ze zm.) oraz §2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż w oparciu o przeprowadzony wywiad lekarski i badanie fizykalne oraz po zapoznaniu się z przedstawionymi przez poborowego dokumentami dotyczącymi stanu zdrowia, stwierdzono u skarżącego schorzenia określone w §[...], §[...] oraz w §[...] załącznika nr 1 do cytowanego rozporządzenia z dnia 10 czerwca 1992r., co pozwala na zakwalifikowanie poborowego jako zdolnego do czynnej służby wojskowej według kategorii A. W odwołaniu złożonym do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w K. G. J. domagał się uchylenia aktu wydanego przez organ I instancji wnosząc jednocześnie o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie kategorii "D". Skarżący zakwestionował zasadność oceny stanu jego zdrowia podnosząc zarzut nieuwzględnienia przez organ I instancji opinii ujętej w zaświadczeniu wystawionym przez logopedę. Strona powołała się nadto na okoliczność, iż skierowana została także na badanie [...], jednakże długi okres oczekiwania na wynik tego badania uniemożliwił jej przedstawienie rzeczonego wyniku w dniu stawiennictwa przed Powiatową Komisją Lekarską. Orzeczeniem nr [...] wydanym w dniu [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w K. utrzymała w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej dla Miasta B.-B. z dnia [...], wskazując, iż po przeprowadzeniu wywiadu lekarskiego oraz przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i zapoznaniu się z przedstawioną przez poborowego dokumentacją lekarską, a także w oparciu o badania specjalistyczne przeprowadzone przez lekarza [...] nie znalazła podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia będącego przedmiotem odwołania. Komisja podniosła, iż wszystkie dolegliwości zdrowotne, które ustalono u skarżącego w toku postępowania odwoławczego, odpowiadające jednostkom redakcyjnym oznaczonym jako §[...], §[...], §[...], oraz §[...] załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 10 czerwca 1992r. nie stanowią przeszkody w zakresie zdolności do odbycia służby wojskowej i pozwalają na kwalifikację poborowego do kategorii "A". W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego G. J. zażądał zmiany orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...]. Skarżący raz jeszcze odwołał się do opinii lekarskich zawartych w zaświadczeniach wydanych przez poradnię logopedyczną i poradnię zdrowia [...], kwestionując ocenę jego stanu zdrowia przeprowadzoną przez lekarza [...], do którego został skierowany przez organ odwoławczy. W szczególności strona wyraziła dezaprobatę dla twierdzenia, iż jej dolegliwości jedynie w nieznacznym stopniu upośledzają zdolności adaptacyjne dodając, iż w toku przeprowadzonego badania lekarz [...] "nie zamienił z nią ani słowa". W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w K. wniosła o jej oddalenie. Organ odwoławczy potwierdził, iż Powiatowa Komisja Lekarska dla Miasta B.-B. nie uwzględniła w swym orzeczeniu przywołanych przez skarżącego dolegliwości dotyczących [...]. Z uwagi na powyższe G. J. został skierowany na dodatkowe badanie [...]. Schorzenie stwierdzone na podstawie opinii specjalistycznej [...] wydanej w wyniku tego badania, to jest [...] zostało uwzględnione w toku przeprowadzonego postępowania odwoławczego. Wojewódzka Komisja Lekarska podniosła jednak, iż stopień zaawansowania chorób, na które uskarża się poborowy nie daje w świetle postanowień rozporządzenia MON z dnia 10 czerwca 1992r. podstaw do orzeczenia o niezdolności do czynnej służby wojskowej. W tym kontekście Komisja stwierdziła, iż nie znajduje przesłanek przemawiających za zmianą zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie może ona pozostać w obrocie prawnym. W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r. utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie bowiem z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. Nr 4, poz. 16 ze zm.) określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. Zasady orzekania w przedmiotowym zakresie ustalone zostały w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.). Zgodnie zatem z regulacją §2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 10 czerwca 1992r., orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1 tego rozporządzenia, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. W tym miejscu warto zaakcentować, iż ze względu na charakter spraw związanych z poborem do wojska, w sprawach tych niezbędna jest szczególna dbałość o to, by prowadzone w ich ramach postępowanie administracyjne toczyło się z zachowaniem wyraźnych i przekonywujących gwarancji zmniejszających do minimum możliwość naruszenia praw obywatelskich w tej sferze. Tak ukształtowany pogląd znajduje oparcie w jednoznacznym stanowisku, utrwalonym w orzecznictwie sądowym (patrz: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994r., sygn. akt III AZP 8/94, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2000r., sygn. akt: III SA 2000/00). Wymóg dołożenia szczególnej staranności w zakresie przestrzegania zasad procesowych, spoczywający na organach administracji prowadzących postępowanie w sprawach dotyczących poboru do wojska, znalazł wyraz między innymi w treści §19 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r., w myśl którego niezbędnym elementem orzeczenia wydanego przez wojskową komisję lekarską powinno być szczegółowe uzasadnienie. Wprowadzenie tak określonego wymogu w pełni koresponduje z ogólnymi zasadami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, to jest z zasadą pogłębiania zaufania do organów administracji (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz z zasadą obowiązku informowania stron (art. 9 K.p.a.). Ponadto godzi się przyjąć, że użycie w §19 ust. 1 pkt 3 przywołanego rozporządzenia z dnia 10 czerwca 1992r. sformułowania "szczegółowe uzasadnienie", podyktowane zostało troską ustawodawcy o wzmocnienie gwarancji procesowych wynikających z przytoczonych wyżej zasad procedury administracyjnej, uwzględniającą specyfikę spraw rozstrzyganych przez wojskowe komisje lekarskie. Rzeczone sformułowanie stanowi bowiem kwalifikowaną formę wymogu odnoszącego się do decyzji administracyjnych, określonego w art. 107 K.p.a. W kontekście przedstawionych rozważań prawnych trzeba podkreślić, iż orzeczenie będące przedmiotem zaskarżenia zawiera jedynie lakoniczne uzasadnienie, sprowadzające się do wskazania schorzeń przyporządkowanych odpowiednim jednostkom redakcyjnym załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 10 czerwca 1992r. oraz wywodu, zgodnie z którym stwierdzenie tych dolegliwości przy jednoczesnym uwzględnieniu wyniku dodatkowego badania specjalistycznego przeprowadzonego przez lekarza [...], pozwala na zaszeregowanie poborowego do kategorii A. W tym miejscu należy podnieść, iż z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia wydanego w dniu [...] przez Poradnię Logopedyczną w B.-B. wynika, że stwierdzona u G. J. [...] znacznie upośledza zdolności adaptacyjne badanego. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzka Komisja Lekarska opierając się na badaniu [...] przeprowadzonym w toku postępowania odwoławczego określiła powyższe schorzenie jako jednostkę chorobową sklasyfikowaną w §[...] cytowanego "Wykazu chorób i ułomności..." uznając tym samym rzeczoną dolegliwość za nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne. Ocena stopnia zaawansowania wskazanego schorzenia wyrażona w orzeczeniu organu odwoławczego jest zatem odmienna od opinii ujętej w zaświadczeniu przedłożonym przez poborowego. Nie przesądzając merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia godzi się wskazać, iż Wojewódzka Komisja Lekarska winna była w sposób szczegółowy wyjaśnić przyczyny uzasadniające zajęcie stanowiska, zgodnie z którym zdiagnozowana u poborowego [...] jedynie w nieznacznym stopniu upośledza jego zdolności adaptacyjne. Kwestia ta ma niewątpliwie istotne znaczenie dla rozpoznanej sprawy. Należy bowiem podkreślić, iż cięższy stopień przedmiotowej dolegliwości, stwierdzony w przywołanym wyżej zaświadczeniu z dnia [...], stanowić mógł, w myśl uregulowań rozporządzenia MON z dnia 10 czerwca 1992r., podstawę do przyznania poborowemu kategorii zdolności wojskowej "D" lub "E". Trzeba tu zasygnalizować, iż zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego "Tam gdzie obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem Wojskowej Komisji Lekarskiej jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2000r.; sygn. akt: III SA 2042/00). Tym bardziej orzeczenie kwestionujące ocenę dokonaną przez innego specjalistę winno zawierać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne wskazujące przyczyny zajęcia odmiennego stanowiska (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000r.; sygn. akt: III SA 879/00). Nie ulega wątpliwości, iż zaskarżony akt nie spełnia tak określonego wymogu. W konkluzji, organ II instancji, wydając orzeczenie z dnia [...], naruszył przepis §19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r., w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. W świetle przedstawionego stanu prawnego oraz przywołanych okoliczności faktycznych nie sposób bowiem uznać, aby uzasadnienie zawarte w treści orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w K. było wystarczająco szczegółowe. Dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nieodzowne jest dokładne zbadanie okoliczności związanych z oceną stopnia zaawansowania dolegliwości [...] występującej u skarżącego, zmierzające do wyczerpującego wyjaśnienia czy stan zdrowia poborowego w istocie uzasadnia uznanie go za osobę zdolną do czynnej służby wojskowej. Zdaniem Sądu brak jednoznacznych ustaleń w powyższym zakresie stanowi naruszenie uregulowań zawartych w art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że przedstawione uchybienia procesowe, polegające na naruszeniu przepisów art. 7 oraz art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z §19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. mogły mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, gdyż wszystko to rzutuje w sposób bezpośredni na sytuację prawną strony skarżącej, którą niewątpliwie powinny brać pod uwagę organy orzekające o zdolności do czynnej służby wojskowej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w związku z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz §19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), działając na podstawie art. 132, art. 152 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1270) oraz art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1271), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego, gdyż do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku nie wystąpiła ona z wnioskiem o przyznanie należnych kosztów a tym samym utraciła prawo do zgłoszenia żądania w tej kwestii.