II SA/Ka 2739/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie : WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Protokolant: st. sekret. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi H.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Z. nałożył na H.Z., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Firma A, karę pieniężną w kwocie [...] zł. za wykonywanie [...] przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne zespołem pojazdów bez wymaganego zaświadczenia, przewidzianego w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 1371 z późn. zm.), co naruszyło obowiązek określony w art. 87 ust. 2 tej samej ustawy. Organ administracyjny ustalił w szczególności, że kontrola przeprowadzona w dniu [...] wykazała, iż strona wykonywała przedmiotowy przewóz zespołem pojazdów - samochodem ciężarowym marki [...] o nr rejestr. [...] dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg i przyczepą o nr rejestr. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg. W odwołaniu H.Z., powołując się na art. 2 pkt 54 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 515) oraz art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym zarzuciła, że nałożenie kary było bezpodstawne. Powołała się na postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] wydane w jej sprawie, na podstawie którego odmówiono jej wydania zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. W tym postanowieniu stwierdzono bowiem, że nie ma podstaw prawnych do tego, aby uznać zespół pojazdów za pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej co najmniej 3,5 tony. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w C. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Organ odwoławczy stwierdził, że należy brać pod uwagę sumę dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu silnikowego oraz przyczepy. Powołał się na treść art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, w którym za pojazd samochodowy uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. W tej sytuacji nie ma w sprawie zastosowania art. 3 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, wyłączający jej zastosowanie do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Słusznie zatem zdaniem organu odwoławczego nałożono na stronę karę pieniężną, bowiem dokonywała ona przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a według art. 33 ust. 1 tej ustawy przewozy takie mogą być wykonywane po uzyskaniu stosownego zaświadczenia, wydawanego przez starostę. W myśl art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym kierowca winien posiadać takie zaświadczenie podczas przewozu drogowego. Wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez zaświadczenia jest usankcjonowane karą pieniężną, której wysokość została określona w punkcie 1.3 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. nr 115, poz. 999 z późn. zm.) na kwotę [...] zł. W skardze H.Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżąca powołał się na swoje zarzuty z odwołania podnosząc w szczególności, że Prezydenta Miasta T. powołanym wcześniej postanowieniem z dnia [...] odmówił jej wydania zaświadczenia w oparciu o przepisy art. 2 pkt 54 ustawy Prawo o ruchu drogowym i art. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wnioskował o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik organu odwoławczego wnosił i wywodził, jak w odpowiedzi na skargę z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne naruszają przepisy prawa materialnego. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: " ustawą p.p.s.a."). Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż wydane w niej decyzje zostały oparte na przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) i na akcie wykonawczym do tej ustawy, czyli rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. nr 115, poz. 999 z późn. zm.). Jednak okoliczności mające w niej miejsce wskazują jednoznacznie na potrzebę rozważania, czy powołane w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisy prawa materialnego mają zastosowanie w tej sprawie. Artykuł 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania decyzji, stanowił, iż przepisów tej ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. W ustawie nie określono ogólnie pojęcia pojazdu samochodowego. Należy zatem sięgnąć do aktu prawnego, w którym pojęcie to zostało zdefiniowane. Jest nim ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 515), która w art. 2 pkt 33 stanowi, że pojazdem samochodowym jest pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego. Stosownie do powołanego przepisu, wbrew poglądowi organów obu instancji, za jeden pojazd samochodowy nie można uważać zespołu pojazdów, w tym takiego zespołu, który składa się z pojazdu samochodowego i przyczepy, która nie jest pojazdem samochodowym, lecz pojazdem bez silnika (art. 2 pkt 50 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Bezspornym w sprawie jest, iż pojazd samochodowy, użyty przez skarżącą przy dokonywaniu przedmiotowego przewozu drogowego nie przekraczał mocy całkowitej 3,5 tony. Jednocześnie dodać należy, iż stosownie do treści art. 33 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym wynika, że wymóg posiadania zaświadczenia odnosi się do wykonywania przewozów drogowych pojazdami samochodowymi. Tak więc błędne było powoływanie się przez organy celne na przepisy art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym. Zawierają one wyjaśnienie znaczenia konkretnych określeń użytych w tej ustawie, a mianowicie - krajowego transportu drogowego (pkt 1) i międzynarodowego transportu drogowego (pkt 2). Definicja tych pojęć istotnie przewiduje, że za pojazd samochodowy należy uważać również zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, jednakże taka definicja odnosi się wyłącznie do tych dwóch rodzajów transportu drogowego. W definicji niezarobkowego przewozu drogowego (art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym), jaki dotyczy skarżącej, nie ma zarówno takiego rozszerzenia pojęcia pojazdu samochodowego, jak w punktach 1 i 2 art. 4 ustawy o transporcie drogowym, ale nie ma też jakiegokolwiek odesłania do definicji sformułowanych w tych dwóch punktach. W treści art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym wskazano jedynie łączne warunki jakie musi spełnić "przewóz na potrzeby własne", a w jego punkcie oznaczonym literą "c" określono, iż ten pojazd mechaniczny używany do przewozu musi być prowadzony przez pracownika przedsiębiorcy. Nie wystąpiły więc w nim żadne przesłanki do tego, by w przypadku przewozu na potrzeby własne za pojazd samochodowy można było uważać także zespół pojazdów. Chociażby dlatego, iż definicja zespół pojazdów została określona przez ustawodawcę w art. 2 pkt 49 ustawy Prawo o ruchu drogowym i nie była powołana w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Taka możliwość jest tym bardziej wykluczona w sytuacji, gdy ze spełnieniem lub niespełnieniem konkretnych wymogów wiążą się określone konsekwencja prawne, w tym zwłaszcza o charakterze karnoadministracyjnym w postaci kary pieniężnej. Obowiązek administracyjny obywateli obłożony sankcjami pieniężnymi w demokratycznym państwie prawnym musi być wyraźnie ukształtowany w przepisach ustawowych, a nie może być nałożony przez rozszerzenie hipotezy normy prawnej w drodze analogii. Zakładając więc nawet racjonalność postulatu pełnomocnika organu odwoławczego, by także w zakresie przewozów na własne potrzeby kryterium 3,5 tony dopuszczalnej masy całkowitej odnosiło się również do zespołu pojazdów, to na gruncie stanu prawnego obowiązującego w czasie wydawania zaskarżonej decyzji postulat ten nie przybrał normatywnej postaci. Dlatego nie można tego postulatu uznać za zgodnego z wówczas obowiązującymi przepisami prawa i zastosować w rozpatrywanej sprawie. Pogląd identyczny z zaprezentowanym w niniejszej sprawie został wyrażony już wcześniej w niepublikowanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 maja 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2288/03. Wspomnieć trzeba na marginesie sprawy, iż dopiero na mocy nowelizacji ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2003 r. nr 149, poz. 1452 ) od dnia 28 września 2003 r., w jej art. 3 ust. 1 wyraźnie określono, że jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Ta nowelizacja, która oczywiście wprost nie ma odniesienia do kontroli legalności wcześniej zapadłych decyzji administracyjnych, pośrednio jednak potwierdza przedstawione wyżej rozważania i ich argumentację. W tym stanie rzeczy, skarżąca słusznie zarzuciła, iż w jej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające nałożenie na nią kary pieniężnej. Dlatego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a, art. 135, art. 152, art. 200 i art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.