II SA/Ka 274/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Włodzimierz Kubik( spr.) Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant referent stażysta Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2005 r. sprawy ze skargi S.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. W dniu [...] r. S.D. współużytkownik wieczysty w [...] części działki nr [...] położonej w G. przy ul. [...], a także współwłaściciel w [...] części posadowionego na tej działce budynku mieszkalnego o kubaturze [...] m³ wystąpił do Prezydenta Miasta G. z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez niego z mocy prawa własności opisanej wyżej części działki. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta G. odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przedmiotowej nieruchomości. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ ten podał, że wnioskodawca nie posiada uprawnień do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209)- dalej ustawa. Organ ten uznał bowiem, że nieruchomość, której współużytkownikiem wieczystym jest wnioskodawca nie stanowiła gospodarstwa rolnego w rozumieniu dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 46, poz. 340 ze zm.) do którego to dekretu odsyła art. 1 ust. 1 ustawy. W odwołaniu od tej decyzji S.D. wskazał na zastosowanie przez organ I instancji nieuprawnionej i jednocześnie zawężającej interpretacji wymienionego art. 1 ust. 1 ustawy, zawarte bowiem w tym przepisie odwołanie do dekretu z 1951 r. nie miało na celu ograniczenia zakresu podmiotowego osób uprawnionych do nabycia prawa własności, lecz tylko ograniczenie geograficzne stosowania tej ustawy do terenów zaliczanych do Ziem Odzyskanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta G. Organ ten stwierdził, że aby doszło do nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności muszą być spełnione kumulatywnie następujące warunki: wniosek winien być złożony przez osobę fizyczną będącą użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości; status ten osoby te winny posiadać 26 maja 1990 r. oraz dniu wejścia w życie ustawy t. j. 24 października 2001 r. ; użytkowanie wieczyste winno obejmować nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe, stanowiące gospodarstwa rolne nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. Ponadto Kolegium stwierdziło, że w świetle znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości ustanowione zostało na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. nr 22, poz. 59 ze zm.) na rzecz poprzedników prawnych wnioskodawcy na mocy umowy z dnia 9 czerwca 1976 r. zawartej w formie aktu notarialnego Następnie na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] r. prawo użytkowania wieczystego części działki oraz własność części budynku mieszkalnego na tej działce zostały zbyte przez poprzedniego użytkownika wieczystego na rzecz wnioskodawcy. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do sądu administracyjnego S.D. kwestionuje, wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy dokonaną przez organy obu instancji. Skarżący na poparcie swojego stanowiska przywołuje fragment stenogramu z posiedzenia Sejmu, w którym jest mowa "o osobach fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach państwa polskiego wymienionych w dekrecie o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Wobec powyższego przywołany przez skarżącego zapis stenogramu sejmowego nie może być potraktowany jako źródło prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do jej rozpoznania zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym jak i nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa stosownie do przepisów zawartych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. . Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej Poppsa, Sąd winien dokonać oceny wpływu stwierdzonego naruszenia na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że oceny powyższej Sąd dokonuje wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania przez organy obu instancji kontrolowanych decyzji - osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości. Wykładnia językowa zacytowanego przepisu nie pozostawia w opinii Sądu najmniejszych wątpliwości, że użyty przez ustawodawcę zwrot "położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668)" należy rozumieć jako wskazanie przez ustawodawcę obszarów Państwa Polskiego, na których położone są - wymienione w tym przepisie - nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe, bądź stanowiące nieruchomości rolne będące w użytkowaniu lub współużytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Zgodnie zaś z art. 13 ust 2 wskazanego dekretu Prezydium Krajowej Rady Narodowej przez obszar Ziem Odzyskanych, rozumie się również obszar b. Wolnego Miasta Gdańska. Tym samym należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że nieuprawniona była wykładnia tego przepisu przytoczona zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta G., ograniczająca przypadki nieodpłatnego nabycia prawa własności tylko do "nieruchomości nabytych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych". Na marginesie wskazać przyjdzie, że stosownie do brzmienia ustalonego art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz.592) aktualnie omawianą ustawę stosuje się na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Po nowelizacji art. 1 ust. 1 ustawy stanowi bowiem, że osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. Mimo podzielenia przez Sąd argumentów podniesionych przez skarżącego, skargę jego należało jednak oddalić. Powyższe wynika z faktu, że skarżący w opinii Sądu nie spełnia innej przesłanki wymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy, a pozostającej w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z tą przesłanką roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz dniu wejścia w życie ustawy ( czyli 24 października 2001 r.) użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na wyżej już opisanych obszarach Państwa Polskiego. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 2 ustawy ( w jej pierwotnym brzmieniu) wniosek o wydanie decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości mogła składać osoba, o której mowa w ust. 1, a także osoba fizyczna będąca jej następcą prawnym, nie później niż w ciągu roku od dnia wejścia w życie ustawy. Na marginesie wspomnieć przyjdzie, że data 26 maja 1990 r. niewątpliwie ma związek z datą wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.). Na mocy przepisów zawartych w rozdziale 2 tej ustawy znaczna część mienia ogólnonarodowego z mocy prawa stała się mieniem gmin. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a także dokonanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaleń faktycznych wynika, że prawo użytkowania wieczystego części przedmiotowej nieruchomości ustanowione zostało na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. nr 22, poz. 59 ze zm.) na rzecz R. i R. małżonków M. Wymienieni prawo to nabyli na mocy umowy spisanej w formie aktu notarialnego w dniu [...] r. Następnie w wyniku dziedziczenia ustawowego użytkownikiem wieczystym tej części nieruchomości został Z.M. Ten ostatni w dniu [...] r. zbył drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego na rzecz skarżącego. Zgodnie z tym należy stwierdzić, że skarżący co prawda był współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, jednak poza sporem pozostaje, że nie był on nim w dniu 26 maja 1990 r. Tymczasem stosownie do art. 1 ust 2 wymienionej ustawy wniosek o stwierdzenie nabycia prawa własności mogła złożyć osoba, która w obu datach, a więc zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001r. była użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osoba fizyczna będąca następcą prawnym takiej osoby. Skarżący S. D. jest bez wątpienia następcą prawnym Z. M., który zbył mu prawo użytkowania wieczystego części przedmiotowej nieruchomości. Jednak Z.M., od którego skarżący nabył opisane prawo nie był współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w obu datach wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy. Zdaniem Sądu wykładnia gramatyczna art. 1 ust. 1 i 2 analizowanej ustawy nie pozostawia wątpliwości, iż ustawa ta dotyczy jedynie takich osób, które były użytkownikami wieczystymi nieruchomości nie tylko w dniu 26 maja 1990 r., ale także w dniu 24 października 2001 r. a także następców prawnych osób, które spełniły oba te warunki łącznie. Zasadność przyjętej wykładni potwierdza także aktualne brzmienie art. 1 ust. 2 ustalone opisaną wyżej nowelizacją z dnia 11 kwietnia 2003r. zgodnie z nim "prawo własności nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust 1". W tym stanie rzeczy skargę na mocy art. 151 Poppsa w związku z art. 97§1 cytowanej ustawy przepisy wprowadzające(...),należało oddalić.