II SA/Ka 2755/03

Dnia 9 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia NSA Henryk Wach Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.) Protokolant Beta Jacek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej: oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art.1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.), § 1, § 7, § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) stwierdził, że u M.M. brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, przewlekłego, zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa, gardła, krtani i tchawicy - wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że M. M. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w okresie zatrudnienia w: 1) "A" S.A. na stanowisku laboranta w latach 1963r. -1966 r. 2) "B" w S.na stanowisku laboranta w latach 1967r.-1975r. 3) "C" w M. na stanowisku starszego laboranta -specjalisty w latach 1978r.-1990r. 4). "D" S.A. w K. na stanowisku specjalisty-laboranta w roku 1992. 5). "E" sp. jawna na stanowisku starszego laboranta w latach 1993r.-1996. Warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwą jednostkę służby zdrowia. W celu ustalenia takiego rozpoznania M. M. badana była w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., który w dniu [...] r. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Następnie przeprowadzono badania w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S., który w dniu [...] r. również orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W tych okolicznościach brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od tej decyzji złożyła M.M. podnosząc, iż pracowała w laboratoriach drogowych, w warunkach związanych ze szkodliwych oddziaływaniem substancji chemicznych. Od 1970 r. występują u niej ciągłe bóle gardła i krtani, stała chrypka, suchość jamy ustnej i gardła. Lekarze specjaliści stwierdzili u niej uszkodzenie błony śluzowej nosa, gardła i krtani, co stanowi przyczynę powtarzających się stanów zapalnych dróg oddechowych. Badania przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w S. nie mogą być uznane za miarodajne, bowiem miały miejsce dopiero po 10 latach od ustania zatrudnienia. Nadto wskazała, że choroba zawodowa powstała u niej w związku z zatrudnieniem w "A" i "C" w M., zatem pisma należy kierować do tego Przedsiębiorstwa, a nie do "E" w K.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej-zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że M. M. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej górnych dróg oddechowych. Natomiast lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych - pierwszego i drugiego szczebla - nie rozpoznali u M. M. choroby zawodowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. W wyniku przeprowadzonych szczegółowych, specjalistycznych badań diagnostycznych u odwołującej się rozpoznano przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani bez zmian przerostowych lub zanikowych błony śluzowej oraz nieżyt błony śluzowej nosa. Testy alergiczne z czynnikami, z którymi M. M. miała bezpośredni kontakt w czasie pracy zawodowej wypadły ujemnie. Stwierdzono, że zmiany chorobowe w zakresie górnych dróg oddechowych, o charakterze przewlekłego prostego nieżytu - bez cech zaniku lub przerostu błony śluzowej, są spowodowane nawracającymi się zakażeniami bakteryjnymi i wirusowymi, a więc czynnikami poza zawodowymi. W ocenie organu odwoławczego całokształt obserwacji i badań diagnostycznych nie daje podstaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego rozpoznanego schorzenia z warunkami pracy zawodowej i zakwalifikowanie tego schorzenia do poz. 6 wykazu chorób zawodowych, a zatem odwołanie złożone przez M. M. nie mogło być uwzględnione. Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez M. M.. Podobnie jak w odwołaniu podniosła, że wyniki przeprowadzonych badań lekarskich, po upływie znacznego czasu od ustania zatrudnienia nie mogą być uznane za wiarygodne. Zaakcentowała, że pracowała w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Z opinii niezależnych lekarzy wynika, iż przyczyną jej choroby górnych dróg oddechowych jest uszkodzona śluzówka. Wskazała również na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm. ) to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Wyjaśnić również trzeba, że choć decyzja organu pierwszej instancji oznaczona jest datą [...] r., to zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 3 września 2003 r., a z przekazanych do Sądu akt administracyjnych bezsprzecznie wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u M. M. zostało rozpoczęte przed tą datą, zatem w sprawie należało zastosować, tak jak to uczyniły organy nadzoru sanitarnego, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 i z 1989 r. nr 61, poz. 364). Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumiało się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający był obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem "choroba zawodowa" była i jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj i warunki jej wykonywania. Oceniając zaś działanie czynnika szkodliwego mogącego wywołać chorobę, uwzględnić należało rodzaj i stopień narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt. W celu ustalenia istnienia w środowisku pracy czynnika szkodliwego, mogącego wywołać chorobę zawodową organ inspekcji sanitarnej obowiązany był zgromadzić dokumenty, o których mowa w § 4 rozporządzenia, a więc dokumenty dotyczące zagrożeń zawodowych, jakie występowały w środowisku pracy oraz dotyczące przebiegu pracy zawodowej pracownika. Tak zgromadzona przez inspektora sanitarnego dokumentacja wraz z materiałami dochodzenia epidemiologicznego, przeprowadzonego zgodnie z § 5 pkt 2 rozporządzenia umożliwiała wydanie przez placówkę diagnostyczną orzeczenia lekarskiego o chorobie zawodowej. W rozpoznawanej sprawie organy inspekcji sanitarnej w toku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustaliły, iż skarżąca w trakcie pracy w laboratoriach pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej górnych dróg oddechowych, jednak nie jest to wystarczające do stwierdzenia występowania choroby zawodowej. Nie można jednak zapominać, że jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych były jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również: Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Placówki te w wyniku przeprowadzonych szczegółowych, specjalistycznych badań diagnostycznych rozpoznały u skarżącej przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani bez zmian przerostowych lub zanikowych błony śluzowej oraz nieżyt błony śluzowej nosa. Testy alergiczne z czynnikami, z którymi M. M. miała bezpośredni kontakt w czasie pracy zawodowej wypadły ujemnie. Placówka orzecznicza drugiej instancji, w uzasadnieniu orzeczenia wskazała, że przewlekły stan zapalenia gardła i krtani należy łączyć z nawracającymi się zakażeniami bakteryjnymi i wirusowymi. To zaś skutkować musiało brakiem podstaw do zakwalifikowania rozpoznanego u skarżącej schorzenia jako choroby zawodowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do cyt. rozporządzenia - przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergicznie nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Nie mógł również odnieść skutku argument skarżącej wskazujący, że lekarze specjaliści rozpoznali u niej ubytek błony śluzowej, czego skutkiem są częste choroby górnych dróg oddechowych, bowiem niezależnie od tego, że do skargi nie dołączono zaświadczenia lekarskiego wskazującego na taki stan, to jak już wyżej wskazano jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych były jednostki wymienione w § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Takimi jednostkami były Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Przychodnia Chorób zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Wobec powyższego, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niezasadną, oddalił.