II SA/Ka 2775/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie WSA Małgorzata Jużków as. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant sekr. sąd. Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę; Pismem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie choroby zawodowej u K. R.. O postępowaniu zawiadomiono zainteresowaną oraz Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w K.. Orzeczeniem z dnia [...]r. wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u K. R. zespołu wibracyjnego, choroby wskazanej w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że o braku rozpoznania zadecydowały wyniki badań i konsultacji neurologicznej oraz ortopedycznej, wyniki badań progów czucia wibracji oraz pięciokrotnych prób oziębieniowych, jak również brak charakterystycznych zmian w obrazie radiologicznym układu kostno-stawowego. W związku z treścią przeczenia lekarskiego, K. R. zwróciła się o przeprowadzenie ponownych badań. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...]r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zespołu wibracyjnego u K. R.. Orzeczenie zostało wydane na podstawie obserwacji klinicznej prowadzonej od [...] do [...] r., od [...] do [...] r. oraz od [...] do [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że wykonane w trakcie obserwacji badania neurologiczne, ortopedyczne, palestezjometryczne, kapilaroskopowe oraz próby oziębieniowe, nie dają podstaw do rozpoznania postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego. Natomiast badania radiologiczne nie potwierdzają istnienia objawów kostnej postaci zespołu wibracyjnego. Badania nie stwierdziły zmian chorobowych, które przyczynowo można łączyć z drganiami mechanicznymi o działaniu ogólnym. Dolegliwości badanej związane są ze zmianami zwyrodnieniowymi i dyskopatycznymi kręgosłupa szyjnego oraz skrzywieniem kręgosłupa na odcinku piersiowym i lędźwiowym. Decyzją z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K. R. choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego, wskazanej w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych Jako podstawa prawna podany został art. 1 pkt. 2 i art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) oraz § 1, 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że koniecznymi warunkami stwierdzenia choroby zawodowej są jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie w dochodzeniu epidemiologicznym narażenia zawodowego na czynnik patogenny, wywołujący rozpoznane schorzenie. Organ podał, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż w czasie zatrudnienia od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do daty orzekania w Przedsiębiorstwie Komunikacji Tramwajowej w K. Zakład Komunikacji Tramwajowej w K., K. R. pracowała okresowo w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednostki właściwe do rozpoznania choroby zawodowej nie potwierdziły jednak jej występowania w rozpatrywanym przypadku, a zatem organ nie ma podstaw do wydania pozytywnego orzeczenia o stwierdzeniu takiej choroby. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła K. R., która podała, że od 8 lat cierpi na bóle w nadgarstkach. W roku 1994 lekarz specjalista chorób naczyń krwionośnych stwierdził podejrzenie choroby wibracyjnej. Od tego czasu stan jej zdrowia znacznie się pogorszył, zmniejszyła się chwytność i wytrzymałość jej dłoni, utrzymuje się uczucie zimna w dłoniach. Przerwa w leczeniu i przyjmowaniu lekarstw powoduje nasilenie bólu dłoni. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania i wskazano, że warunkiem uznania istnienia choroby zawodowej jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między faktem zatrudnienia a rozpoznana chorobą. W kwestii narażenia na oddziaływanie czynnika szkodliwego w czasie trwania zatrudnienia, organ odwoławczy, odmiennie niż organ I instancji, przyjął, że skarżąca pracując w Przedsiębiorstwie Komunikacji Tramwajowej w K. jako motornicza i regulator ruchu, nie była narażona na ponadnormatywne drgania mechaniczne o działaniu miejscowym na kończyny górne, nie pracowała więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania zespołu wibracyjnego. Nadto, zgodnie z treścią wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, nie został u K. R. stwierdzony zespół wibracyjny, przeprowadzone badania nie wykazały ani następstw kostno-stawowych oddziaływań drgań mechanicznych, ani postaci naczyniowej zespołu wibracyjnego, którą wykluczył ujemny wynik próby oziębieniowej. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez kwalifikowanych orzeczników, organ stwierdził brak podstaw do uwzględnienia odwołania strony. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego K. R. zanegowała prawidłowość ustaleń przyjętych w orzeczeniach lekarskich. Skarżąca podała, że badania kapilaroskopowe przeprowadzone [...] r. wskazują na istnienie pół beznaczyniowych, co w jej ocenie jest skutkiem oddziaływania ponadnormatywnych drgań mechanicznych na organizm. Skarżąca wskazała, że w orzeczeniach lekarskich rozważano wpływ drgań mechanicznych o działaniu miejscowym, podczas gdy w pracy jako motorniczy była ona narażona na drgania o działaniu ogólnym. Pod wpływem takich drgań nie zostanie uszkodzony układ kostny, mogą one mieć natomiast wpływ na układ nerwowy i naczyniowy. Takie właśnie ponadnormatywne drgania mechaniczne tramwaju wpłynęły na powstawanie pól beznaczyniowych, wynikiem czego jest słabe ukrwienie organizmu, szczególnie dłoni, i wywoływany tym ból nadgarstków, drętwienia, zaburzenia czucia i chwytności. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji, stwierdzając iż nie zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników rozpoznanego schorzenia do kategorii chorób wymienionych wykazie chorób zawodowych, uniemożliwia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W aktach sprawy znajdują się wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] r. z których wynika, że skarżąca w czasie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Komunikacji Tramwajowej w K. na stanowisku motorniczego była narażona na drgania mechaniczne o działaniu ogólnym i miejscowym, w rozmiarze 7 godzin na zmianę roboczą. Wykonując natomiast pracę regulatora ruchu skarżąca nie była narażona na drgania. Pomiarów środowiskowych dotyczących wibracji miejscowych zakład nie przeprowadzał, wykonano natomiast pomiary wibracji ogólnej na stanowisku motorniczego. Pomiary z dnia [...] r. dla stanowiska motorniczej tramwaju 102N wykazały narażenie ciągłe, krotność wartości dopuszczalnej 2,7 a motorniczej tramwaju 105N krotność wartości dopuszczalnej 2,3. Pomiary z dnia [...] r. wykazały odpowiednio krotności wartości dopuszczalnych 1,7 i 3,2. Wywiad środowiskowy dotyczący przebiegu i warunków pracy zawodowej z dnia [...] r. zawiera informację, że przeprowadzone w maju pomiary drgań ogólnych wykazały przekroczenia - wyłącznie w stosunku do kobiet - wynoszące od 1,7 do 4,6 krotności wartości dopuszczalnych. Analogiczny wywiad z [...] r. wskazuje na brak przekroczeń norm w zakresie wibracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Przedmiotem badania organu są okoliczności, stanowiące kumulatywnie przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz kwestia zawiązku przyczynowego miedzy schorzeniem a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, przy czym w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Zgodnie z § 7 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych. Jednostki te wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego, dokumentacji przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Orzeczenie lekarskie, po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego, jest przesyłane właściwemu inspektorowi sanitarnemu, który na podstawie tego przeczenia oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, lub decyzje o braku podstaw do jej stwierdzenia. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, określonej jako zespół wibracyjny. Orzeczenie lekarskie wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., na skutek żądania skarżącej, zostało zweryfikowane przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Drugie z wydanych orzeczeń zostało wydane po przeprowadzeniu obserwacji klinicznych. Jak wynika z treści obu orzeczeń, przedmiotem badania były dwie postaci zespołu wibracyjnego, zarówno kostno-stawowa, jak i nerwowo-naczyniowa. Postać kostno-stawowa choroby została wykluczona ze względu na wyniki badań radiologicznych, natomiast postać neurologiczno-naczyniowa ze względu na wyniki pozostałych przeprowadzonych badań. Jako przyczyna dolegliwości zgłaszanych przez skarżącą wskazane natomiast zostały zmiany i skrzywienia kręgosłupa. Jakkolwiek skarżąca nie zgada się z wynikami i wnioskami przyjętymi w orzeczeniach, należy wskazać, że w sprawie wyczerpany został wskazany w przepisach prawa tryb rozpoznawania rodzaju istniejącego schorzenia. Skoro w przewidzianym toku postępowania nie została przez właściwe jednostki rozpoznana żadna z postaci zespołu wibracyjnego, zakwalifikowanego do wykazu chorób zawodowych, przeto organ właściwy do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej prawidłowo stwierdził, że brak jest jednej z koniecznych przesłanek do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w tym zakresie. W tym miejscu należy zaznaczyć, że kontrola sprawowana przez Sąd administracyjny dotyczy badania legalności zaskarżonego aktu, zgodnie z zakresem wyznaczonym przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Badając sprawę, Sąd nie rozstrzyga zatem o żądaniach stron, lecz kontroluje zgodność wydanego przez organy administracji aktu z prawem materialnym i procesowym. W szczególności zatem Sąd nie jest uprawniony do weryfikowania od strony merytorycznej wydanego orzeczenia lekarskiego. Wobec wydania w sprawie zgodnych orzeczeń lekarskich, którymi nie stwierdzono istnienia u skarżącej objawów choroby wymienionej w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, organy inspekcji sanitarnej nie były uprawnione do orzeczenia w kwestii stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Wobec wskazanej treści orzeczeń lekarskich, wtórnego znaczenia dla sprawy nabiera kwestia oddziaływania czynników szkodliwych w środowisku pracy. Sąd zwrócił uwagę, że w tym zakresie ustalenia organów obu instancji były odmienne, jakkolwiek zostały dokonane w oparciu o ten sam materiał dowodowy i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Rozstrzyganie tych wątpliwości nie ma jednak znaczenia dla wyniku sprawy, albowiem już wyeliminowanie jednej z dwóch koniecznych do wystąpienia w sposób łączny przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, jaką jest istnienie schorzenia wymienionego w wykazie chorób, wyklucza wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.