II SA/Ka 2779/03

Dnia 16 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Krzysztof Tragoński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego: oddala skargę Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) oraz art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) odmówił dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały w budynku przy ul. "a" w P. J. K.B.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że po złożeniu przez J. K. B. zgłoszenia pobytu stałego zostało wszczęte postępowanie celem wyjaśnienia wątpliwości, czy faktycznie przebywa on w budynku przy ul. "a" w P.. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ( przesłuchania świadków, oględziny budynku) ustalono, że J. K. B. w chwili składania wniosku o zameldowanie, tj. w [...] 2002 r. nie zamieszkiwał pod adresem wskazanym w zgłoszeniu. Skoro nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to należało orzec o odmowie zameldowania. Na koniec przypomniano, że wcześniejszy wniosek J. K. B. o zameldowanie w tym budynku został zakończony decyzją odmowną, wydaną w dniu [...] 1998 r.. W odwołaniu od tej decyzji J. K. B. domagając się jej uchylenia podniósł, iż od [...] 1976 r. do 2000 r. był współwłaścicielem budynku przy ul. "a" w P., a od 1998 r. do 2002 r. budynek ten stanowił jego jedyne centrum życiowe, którego został pozbawiony. Pod w/w adresem otrzymał dwukrotnie zameldowanie na pobyt czasowy, lecz na przełomie 1999 r. i 2000 r. został niesłusznie wyrugowany ze współwłasności. Obecnie zablokowano mu całkowicie dostęp do tego budynku, co uniemożliwia mu normalną egzystencję. Nadmienił, że przez 20 lat stanowił z żoną i synem zgodną rodzinę, a przez ten długi czas nikt nie miał pretensji co do jego postawy i postępowania wobec żony i syna. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) oraz art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy nawiązał do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego. W tych zaś ramach stwierdzono, że budynek przy ul. "a" w P. stanowi własność byłej żony J. K. B. A.B., co potwierdza wypis z księgi wieczystej wydany przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w T. opatrzony datą [...] 2003 r.. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ pierwszej instancji potwierdziło, że J. K.B. nie zamieszkuje w lokalu, w którym chce uzyskać zameldowanie na pobyt stały. Potwierdzają to oględziny przeprowadzone w dniu [...] 2003 r., podczas których ustalono, że w budynku tym zamieszkuje jego syn J. R. B. wraz z żoną, a w lokalu tym nie ma żadnych rzeczy osobistych lub przedmiotów majątkowych należących do odwołującego się. W oględzinach pomimo prawidłowego zawiadomienie o ich terminie J.K. B. nie uczestniczył. Nadto nie nocuje on w tym lokalu, nie stołuje się i nie stanowi on jego centrum spraw życiowych. A. B. wyjaśniła, że jej były mąż nigdy nie zamieszkiwał w tym budynku, jednakże czynił usilne starania o uzyskanie w nim zameldowania. Małżonkowie A. i J. K. B. są po rozwodzie i po podziale majątku dorobkowego, w wyniku którego budynek stał się wyłączną własnością A. B.. W toku postępowania pierwszo-instancyjnego korespondencję do J. K. B. przesyłano na adres [...] ul. "a", lecz jak wynika z wyjaśnień Naczelnika Urzędu Pocztowego w P. przy ul. "b", na jego prośbę korespondencja była mu doręczana w siedzibie tego Urzędu. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż meldunek jest tylko rejestracją pobytu osoby w danym lokalu. Ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, a nie pozorowany, odnoszący się do przebywania określonej osoby pod wskazanym adresem. Nie rozstrzyga ona o statusie prawnym lokali mieszkalnych, ani o ewentualnych roszczeniach cywilnoprawnych powstałych na tle zajmowania bądź opuszczenia lokalu, co należy do kompetencji sądów powszechnych. Decyzja o zameldowaniu na pobyt stały uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania, a zatem fakt zamieszkiwania w przeszłości przez J. K. B. w spornym budynku, na który powoływał się w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego i w odwołaniu, nie może mieć znaczenia dla rozstrzyganej sprawy. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzależniają w art. 10 ust. 1 zameldowanie osoby w określonym lokalu na pobyt stały lub czasowy ponad dwa miesiące od spełnienia przesłanki faktycznego zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, a zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że J. K. B. tej przesłanki nie spełnia. Powyższa decyzja zaskarżona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez J. K. B.. W uzasadnieniu skargi w 15 punktach nawiązał do historii swojego małżeństwa oraz miejsc zamieszkiwania w tym okresie. W latach 1976 – 1996 na terenie posesji przy ul. "a" a w [...], której był współwłaścicielem przebywał często, lecz nie zamieszkiwał tam na stałe, ponieważ opiekował się chorymi rodzicami. Po śmierci matki w [...] 1996 r. nosił się z zamiarem zamieszkania we wspólnym domu przy ul. "a", gdzie dwukrotnie otrzymał zameldowanie na pobyt czasowy, lecz w późniejszym okresie odmówiono mu takiego zameldowania. W 1999 r. wymeldował się z pobytu stałego, w mieszkaniu po zmarłych rodzicach w P. przy ul. "c" i przeprowadził się do domu przy ul. "a", którego wtedy był jeszcze współwłaścicielem. Przeprowadzając się zabrał ze sobą wszystkie rzeczy z domu rodzinnego, które zostały wywiezione w dniu [...] 1999r. przez byłą żonę, jednak licząc na polubowne załatwienie sprawy zameldowania w budynku przy ul. "a" nie złożył doniesienia do organów ścigania o popełnieniu przez nią przestępstwa. Podkreślił, że do wiosny 2002 r. dom przy ul. "a" stanowił jego jedyne centrum życiowe, którego obecnie został pozbawiony. W chwilach, kiedy utrudniano mu korzystanie z lokalu, przebywał tylko w jego przedsionku i zmuszony był do wynajmowania pokoju hotelowego, na co posiada częściowo rachunki z okresu od [...] 1999 r. do [...] 2001 r.. Na koniec stwierdził, że jako adres do korespondencji podaje ul. "a" w P., bowiem innego adresu nie posiada. Do skargi dołączył m.in. kopię decyzji Prezydenta Miasta P.z dnia [...] r., mocą której również odmówiono mu zameldowania na pobyt stały w spornym budynku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Zaakcentował, że twierdzenia skarżącego, iż w okresie od 1998 r. do wiosny 2002 r. rzeczony budynek stanowił jego jedyne centrum spraw życiowych nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zwrócono również uwagę, że skarżący złożył w dniu [...] 2002 r. zgłoszenie pobytu stałego, czyli w chwili, gdy nie przebywał w budynku przy ul. "a" w P.. Na rozprawie w dniu [...] 2005 r. skarżący podtrzymał argumentację skargi. Pełnomocnik uczestniczki postępowania A. B. wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że skarżący w spornym domu faktycznie nigdy nie mieszkał z żoną, co było powodem ich rozwodu. Przebywał u matki także po jej śmierci, a z lokalu tego został eksmitowany, bowiem był tam zameldowany na pobyt tymczasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm. ), to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że kontroli podlega materialna i proceduralna prawidłowość zaskarżonego aktu, przy czym Sąd dokonując tej kontroli uwzględnia stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego aktu . Sąd zatem w dalszych rozważaniach, odwołując się do przepisów prawa materialnego i proceduralnego uwzględni ich brzmienie w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ). W art. 1 ust. 1 tej ustawy wskazano, że "ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach". Na kanwie tego przepisu w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym ( art. 47 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że dane podane w zgłoszeniu podlegają bezkrytycznemu wprowadzeniu do ewidencji, bowiem zgodnie z art. 47 ust. 2 mającej w sprawie zastosowanie ustawy "jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy". Powołując się na ten przepis organ pierwszej instancji wszczął postępowanie celem ustalenia, czy skarżący spełnia przesłanki do zameldowania na pobyt stały w budynku przy ul. "a" w P.. W tym miejscu stwierdzić przyjdzie, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż w świetle art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wobec niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 - Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 719) wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt przebywania w nim, bez konieczności legitymowania się dokumentem uprawniającym do tego. Konsekwencja taka wynika z charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby, co zostało zasygnalizowane na wstępie rozważań. Po tych ogólnych uwagach wskazać należy, że skarżący kwestionuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż nie przebywał on w lokalu przy ul. "a", a zatem nie mógł być tam zameldowany na pobyt stały. W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że J. K. B. nie przebywał pod spornym adresem i nie stanowi on jego centrum życiowego. Ocenie tej nie można zarzucić, iż została ona podjęta z naruszeniem przepisów art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zgodnie, z którym "organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona" . Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W literaturze przedmiotu wskazano, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki [por.: B. Adamiak – "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wyd. C. H. Beck Warszawa 2000 r., str. 357 – 358, Wydanie 3]. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Przeprowadzone dowody z zeznań świadków (w tym wskazanych przez skarżącego) oraz dowód z oględzin dają podstawę do przyjęcia, iż skarżący w spornym budynku nie przebywa. Dodać trzeba, że o czynnościach tych powiadomiono skarżącego, a przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji powiadomił go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Wbrew zamierzeniom skarżącego argumentacja skargi potwierdza te ustalenia. Otóż w głównym wątku nawiązuje ona do uniemożliwienia korzystania ze spornego budynku, zaś w kwestii pobytu w spornym lokalu zawiera sprzeczne stwierdzenia. W pkt 7 skargi J. K. B. wskazał, że [...] 1999 r., po wymeldowaniu się z pobytu stałego z lokalu po zmarłych rodzicach, przeprowadził się do budynku przy ul. "a", a w pkt 9 stwierdził, że sporny budynek stanowił jego jedyne centrum życiowe od 1998 r. do wiosny 2002 r.. W tym miejscu stwierdzić należy, iż okoliczności opisane w pkt 9 skargi wskazują, że na kilka miesięcy przed [...] 2002 r., tj. dniem złożenia w organie pierwszej instancji formularza zgłoszenia pobytu stałego, skarżący nie przebywał w spornym budynku przy ul. "a" w P.. Dotychczasowe rozważania w pełni potwierdzają już wyżej sformułowaną ocenę, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a powoływanie się przez skarżącego na uniemożliwienie mu przebywania w spornym budynku nie mogło mieć wpływu na tę ocenę. Podkreślić bowiem trzeba, że zameldowanie jest tylko potwierdzeniem pobytu osoby w danym lokalu, przy czym nie rodzi ono żadnych uprawnień do niego, zaś rozstrzyganie sporów na tym tle należy do właściwości sądów powszechnych. W sumie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę oddalił.