II SA/Ka 2788/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...]. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. umorzył postępowanie z wniosku skarżącej, M.S., o przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego na mocy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz.395 z późn. zm.). W następstwie odwołania M.S. od wskazanej wyżej decyzji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.127 § 3 i 105 § 1 k.p.a. wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku skarżącej. Zarówno decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r. opiera się na treści art.4 ust.5 powołanej ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozach pracy, w myśl którego deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR wnioski o przyznanie uprawnienia do przewidzianego tą ustawą świadczenia, zainteresowane osoby mogły składać do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r. Jest to zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych termin prawa materialnego i ze względu na swój materialnoprawny charakter jest on terminem nieprzywracalnym. Skarżąca złożyła swój wniosek o przyznanie jej prawa do świadczeń na podstawie cyt. ustawy w dniu 26 marca 2002 r., a więc po terminie wskazanym w art.4 ust.5 powołanej ustawy. W konsekwencji postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Skarżąca, M.S., w skardze z dnia [...] r. skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach zakwestionowała słuszność decyzji Nr [...] z dnia [...]r. wydanej przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W uzasadnieniu skargi podniesione zostało, iż skarżąca ma nadzieję na pozytywne załatwienie sprawy, a Naczelny Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze złożoną przez nią korespondencją nie odmówi jej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, co dotychczas uczyniono w powołaniu na liczne, niezrozumiałe i niesprawiedliwe dla niej przepisy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U. nr 72, poz.653) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art.3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji. Istotnie, w myśl art.4 ust.5 powołanej na wstępie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. obowiązującej w chwili wydawania decyzji, wnioski o przyznanie uprawnienia do przewidzianego ta ustawą świadczenia zainteresowane osoby mogły składać do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r. Bezsprzecznie jest to termin prawa materialnego, przewidziany jako element prawnomaterialnej normy prawnej stanowiącej podstawę prawną roszczenia zainteresowanej osoby o przyznanie przez właściwy organ administracji uprawnienia do przewidzianego powyższą ustawą świadczenia. W konsekwencji, niezachowanie terminu wyłącza zastosowanie normy prawnej stanowiącej do czasu upływu terminu źródło określonego wyżej roszczenia i dominuje możliwości ubiegania się o przyznanie uprawnienia do świadczenia. Ze względu bowiem na wskazany wyżej materialnoprawny charakter terminu jest on nieprzywracalny. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia przewidzianego cyt. ustawą z dnia 31 maja 1996 r. w dniu [...] r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego w art.4 ust.5 tej ustawy. Jednakże, po wydaniu decyzji przez Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na skutek pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego zgodności art.4 ust.5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz.395 ze zm.) z art.2 i art.32 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zadanego na gruncie tożsamego stanu faktycznego, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. P 24/02 OTK – A 2003/6/55 art.4 ust.5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz.395, z 1998 r. Nr 162, poz.1118, z 1999 r. Nr 28, poz.257 oraz z 2001 r. Nr 154, poz.1788) został uznany za niezgodny z art.2 i art.32 ust.1 Konstytucji. Powstaje zatem zagadnienie – jakie skutki prawne dla rozpoznawanej sprawy wywołał powyżej wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienie powyższe było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 29 września 1999 r. sygn.akt I SA/Łd 1327/97, czy wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 lipca 1999 r. sygn.akt II SA 1240/99, wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lipca 1999 r. sygn.akt II SA 1222/99 czy wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn.akt II SA 1027/99), a Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany we wskazanych orzeczeniach i przyjmuje, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny już po wydaniu zaskarżonej decyzji utrata w określonym zakresie mocy obowiązującej przepisów prawa musi być kwalifikowana przez sąd jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z przepisem art.145a § 1 kpa. Skoro zatem okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania decyzji przez organ administracji publicznej stosownie do art.145a § 1 k.p.a., to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji, a nadto poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] r. Nr [...] na mocy art.145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a. W związku z powyższym, działając na podstawie wskazanego wyżej art.145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku. Mając na uwadze, iż na mocy uchylonych decyzji stronie nie przyznano praw, w związku z treścią art.152 ustawy p.p.s.a nie orzeczono o wykonalności uchylonych decyzji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art.210 § 1 ustawy p.p.s.a, bowiem strona nie żądała zwrotu kosztów postępowania. SW