II SA/Ka 2806/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant ref. staż. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca M. B. zwróciła się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś. o przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...] zł na zapłacenie należności za dostawę energii elektrycznej i wody. Po przeprowadzeniu postępowania, które w istocie sprowadzało się do aktualizacji wywiadu, gdyż skarżąca jest osobą często korzystającą z pomocy społecznej /poprzednia decyzja przyznająca zasiłek celowy wydana została w dniu [...] r./, decyzją z dnia [...] r. Nr [...], organ pierwszej odmówił skarżącej przyznania świadczenia w postaci wnioskowanego zasiłku celowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca spełnia warunki do otrzymania świadczenia, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm./, a ponadto że w przypadku skarżącej występują okoliczności wymienione w art. 3 pkt 2 – 11 powołanej ustawy. Podniesiono także, że wobec spełnienia tych przesłanek decyzją z dnia [...] r. przyznano skarżącej zasiłek celowy w łącznej wysokości [...] zł z terminami realizacji od [...] do [...] r. z przeznaczeniem na zakup żywności, odzieży, środków czystości, opału, obuwia, bielizny osobistej i pościeli. Uzasadniając natomiast odmowę przyznania wnioskowanego zasiłku celowego wskazano, że pomoc na opłaty energetyczne i za wodę nie może być przyznana z uwagi na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka. Dodatkowo organ stwierdził, że w [...] r. takiej pomocy nie udzielono żadnej osobie ani rodzinie. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła obrazę Konstytucji RP, wskazując w szczególności na art. 67, 69 i 71, a ponadto niezgodność zaskarżonej decyzji z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wskazując na te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu skarżąca powołała się na jej szczególnie trudną sytuację materialną, brak dochodów, długotrwałe bezrobocie, chorobę oraz niepełnosprawność. Wskazała również na inne decyzje odmawiające jej rodzinie przyznania pomocy z uwagi na brak środków. Oświadczyła, że wcześniejsza pomoc w postaci zasiłku celowego, przyznana decyzją z dnia [...] r. jest niewystarczająca do utrzymania rodziny. Skarżąca podniosła, że nadużywanie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. Ś. art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez twierdzenie o ograniczonych środkach finansowych na zadania własne oraz o braku środków na zadania zlecone jest sprzeczne z założeniami Konstytucji RP. Rozpoznając odwołanie skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielając stanowisko organu pierwszej instancji podniósł w uzasadnieniu, że nawet w przypadku ubiegania się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z celami pomocy społecznej i spełnienia wymogów określonych przepisami prawa, potrzeba ta nie musi być zaspokojona w części lub w całości, a pomoc społeczna nie jest zobowiązana do zaspokajania wszystkich potrzeb. Wskazano ponadto, że regulowanie zaległych opłat, w tym za energię elektryczną nie jest celem pomocy społecznej. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że decyzja w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego podjęta została w ramach uznania administracyjnego i nie stwierdzono naruszenia granic tego uznania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa poprzez złą interpretację i zastosowanie przepisów prawa, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, wydanie decyzji bez podstawy prawnej, a także nieuwzględnienie wniosków i faktów zgłoszonych przez stronę. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumenty podnoszone wcześniej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a ponadto wskazała na przewlekłość postępowania i brak wskazania podstawy prawnej w zaskarżonej decyzji. Podniosła, że działanie urzędników i organów administracji nie jest zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej zawartą w art. 2 Konstytucji RP i narusza zasadę zaufania obywateli do organów władzy. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał także, że w toku postępowania skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu, a także wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Rozpoznając negatywnie wniosek o stwierdzenie nieważności, organ odwoławczy, jak twierdzi, ponownie i dogłębnie przeanalizował sytuację skarżącej nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę Sąd badał, czy zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na treść art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie zasiłku celowego organy administracji nie tylko badają przesłanki legitymujące stronę do udzielenia takiej pomocy, ale również obowiązane są ocenić, czy pomoc taka zgodna jest z celami i możliwościami /w tym finansowymi/ pomocy społecznej. Sąd, nie ograniczając rozpoznania sprawy do zarzutów skargi, zbadał prawidłowość zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z przepisami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Art. 4 ust. 1 tej ustawy uzależnia przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od stwierdzenia, że dochód ubiegającej się o pomoc osoby nie przekracza określonej w tym przepisie wysokości. Organy pomocy społecznej ustaliły, że dochód rodziny skarżącej nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie. Również ustalone zostało, że w rodzinie skarżącej występują okoliczności, o których mowa w art. 3 ustawy. Organy rozpatrujące niniejszą sprawę w ocenie Sądu w sposób należyty zbadały sytuację życiową skarżącej. Świadczy o tym zarówno treść uzasadnień zaskarżonych rozstrzygnięć, jak i wcześniejsze decyzje o przyznaniu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Zważyć należy, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób. Dokonana przez organy pomocy społecznej w niniejszej sprawie ocena sytuacji rodziny skarżącej nie budzi wątpliwości. Również nie budzi wątpliwości ocena, że wydatki na spłatę zadłużenia związanego z dostawą energii elektrycznej nie stanowią celu pomocy społecznej, co wynika z art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić należy także i to, że nic nie stoi na przeszkodzie, by skarżąca zwracała się do organu pomocy społecznej o przyznanie jej kolejnych świadczeń pieniężnych lub rzeczowych. Każdorazowo bowiem organ ten będzie wówczas zobowiązany do zbadania aktualnego położenia rodziny skarżącej i rozstrzygnięcia, czy zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie jej pomocy społecznej. Określony w art. 32 ust. 1, zasiłek celowy nie przysługuje obligatoryjnie, lecz tylko może być przyznany, jeżeli są spełnione ustawowe wymagania, ma zatem uznaniowy charakter. Granice uznania wyznacza relacja pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony ubiegającej się o pomoc /art. 7 in fine k.p.a./. Słuszny interes skarżącej, nie może wyłącznie stanowić o przyznaniu zasiłku celowego, jeżeli sprzeciwia się temu interes społeczny rozumiany w kategoriach ustawy o pomocy społecznej. Sąd nie podziela również stanowiska skarżącej, jakoby zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej. Podstawę prawną do jej wydania stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej trafnie powołane i omówione w tej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd nie uwzględnił skargi i oddalił ją na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./. SJ/