II SA/Ka 2837/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia NSA Henryk Wach Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi M. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. orzekł, że u M. B. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej centralnego układu bodźcowego i przewodzącego serca oraz gonad wywołane działaniem pól elektromagnetycznych wymienionej w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia podał art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) §§ 1, 7, 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Organ I instancji, na podstawie wyników dochodzenia epidemiologicznego oraz oceny narażenia zawodowego dokonanej przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Eidemiologiczną w K. przyjął, że M. B., będąc zatrudniony w latach w "A" Spółce z o.o. w R. w latach 1998-2003 jako instalator okablowania był eksponowany na działanie pola elektromagnetycznego podczas prac instalacyjnych w otoczeniu stacji bazowych. M. B. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Obydwie placówki w swoich orzeczeniach z dnia [...]r. oraz [...] r. nie stwierdziły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wywołanej działaniem pól elektromagnetycznych. Konkludując, organ I instancji stwierdził, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez orzeczników kompetentnych placówek służby zdrowia, brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu od tej decyzji M. B. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, że Wojewódzka Stacja Sanitarno-Eidemiologiczna w K. potwierdziła, iż pracował w strefie pośredniej zagrożenia oraz w strefie niebezpiecznej, co oznacza, że rozpoznane u niego schorzenia (podejrzenie padaczki) w znacznym stopniu mogły być wywołane czynnikiem szkodliwym w związku z wykonywanym zawodem. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że warunkiem uznania istnienia choroby zawodowej jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Organ podzielił ustalenia dochodzenia epidemiologicznego przyznając, że M. B. pracując w Przedsiębiorstwie "A" Sp. z o.o. w R. w latach 1998 -2003 jako instalator okablowania był narażony na działanie pola elektromagnetycznego podczas prac instalacyjnych w otoczeniu stacji bazowych telefonii komórkowej. Pracował więc w warunkach potencjalnego ryzyka powstania choroby zawodowej wywołanej oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. Jednakże lekarze specjaliści kompetentnych jednostek diagnostycznych I i II szczebla nie rozpoznali u M. B. chorób wymienionych w poz. 19 wykazu chorób zawodowych. Z uzasadnienia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wynika, iż obraz kliniczny - zobiektywizowany specjalistyczną oceną w zakresie chorób wewnętrznych, medycyny pracy, neurologii, psychologii, psychiatrii, okulistyki i laryngologii oparty na badaniach laboratoryjnych nie pozwala na rozpoznanie następstw zdrowotnych ekspozycji na działanie pola elekromagnetycznego. Również podnoszone przez skarżącego zmiany w laboratoryjnej ocenie nasienia mają charakter izolowany i nie są swoiste dla wymienionego narażenia zawodowego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem prawa. Podniósł, że obecnie "przebywa na świadczeniu rehabilitacyjnym" w związku z zaburzeniami adaptacyjno-depresyjnymi o podłożu depresyjnym, wywołanym organicznym uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, co zostało potwierdzone przez lekarza leczącego oraz lekarzy orzeczników ZUS. Nadto w wyniku specjalistycznych badań wykryto u niego uszkodzenie gonad. Zwrócił przy tym uwagę, iż w obydwu placówkach diagnostycznych nie został poddany badaniom w związku z uszkodzeniem gruczołu gonad, zaś opinię o zmianie w laboratoryjnym obrazie nasienia wydał lekarz, który nie jest kompetentny do formułowania ocen w tym zakresie. Wskazał dodatkowo na opinie prof. S. S. Kierownika Zakładu B w W. oraz prof. M. Ś.-K., z Zakładu C. w Ł., którzy potwierdzili, że uszkodzenia jakich doznał skarżący mogły zostać wywołane działaniem pola elektromagnetycznego, a więc wywołane czynnikami środowiska pracy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w K. przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do regulacji § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa [...] utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w dacie wydawania decyzji przez organy sanitarne weszło już w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Przepis § 10 tego rozporządzenia przewiduje jednak, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem jego wejścia w życie (tj. 3 września 2002 r.), jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Ponieważ z akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie w sprawie choroby zawodowej u M. B. zostało rozpoczęte przed datą wejścia w życie powoływanego rozporządzenia, do rozpoznania sprawy miały zastosowanie poprzednio obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm., zwanego dalej rozporządzeniem). Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 1 ust.1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Słusznie więc przyjęły organy, że o uznaniu za chorobę zawodową decyduje rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, oraz orzeczenia lekarskiego wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych, określonej jako choroby centralnego układu nerwowego, układu bodźco-twórczego i przewodzącego serca oraz gonad wywołane działaniem pól elektromagnetycznych. Organy obu instancji, w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz ocenę narażenia zawodowego dokonaną przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Eidemiologiczną w K. przyjęły, że skarżący będąc zatrudnionyw Przedsiębiorstwie "A" Sp. z o.o. w R. w latach 1998 - 2003 jako instalator okablowania był narażony na działanie pola elektromagnetycznego podczas prac instalacyjnych w otoczeniu stacji bazowych telefonii komórkowej. Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było rozpoznanie co najmniej jednej z chorób wywołanych działaniem pola elektromagnetycznego, określonych w poz. 19 wykazu chorób zawodowych przez placówkę diagnostyczną, o której mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia. W związku z powyższym skarżący był badany w dwóch takich jednostkach medycznych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...] r.) oraz w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. ( orzeczenie z dnia [...] r.). Obie te jednostki nie rozpoznały u skarżącego chorób wywołanych działaniem pól elektromagnetycznych. Pierwsze orzeczenie wydano po przeprowadzeniu badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultacji neurologicznej okulistycznej, laryngologicznej, EKG, EEG. Drugie wydano na postawie całokształtu obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistyczną oceną w zakresie chorób wewnętrznych, medycyny pracy, neurologii, psychologii, psychiatrii, okulistyki i laryngologii, który w ocenie orzeczników nie pozwala na dopatrywanie się obecności zespołu zmian chorobowych mogących odpowiadać ewentualnym efektom zawodowego oddziaływania pól elektromagnetycznych. Orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych dotyczące choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie organu, a podlegają jego ocenie jak każdy inny dowód. W rozpoznanej sprawie uszło uwadze organu, że orzeczenia lekarskie nie zawierają informacji o konsultacji endokrynologicznej jak również o przeprowadzeniu badań hormonalnych oraz badania nasienia w sytuacji, gdy jedną z chorób wymienionych w poz. 19 jest choroba gonad. W związku z czym zawarte w orzeczeniu Instytutu stwierdzenie, że "eksponowane przez skarżącego zmiany w laboratoryjnej ocenie nasienia mają charakter izolowany, nie są swoiste dla narażenia zawodowego (działaniem pól elektromagnetycznych) i mają zapewne charakter samoistny" nie znajduje odzwierciedlenia w zakresie przeprowadzonych badań. Powołanie się zatem na niepełne orzeczenia nie było wystarczające aby wykluczyć rozpoznanie wszystkich chorób, które są wywołane działaniem pola elektromagnetycznego. W tym stanie rzeczy - zdaniem Sądu - wobec istnienia wyżej naprowadzonych braków postępowania, a więc nie podjęcia przez organy orzekające w sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego tj wobec naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. nie mogła się ostać. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu i w szczególności uzupełni materiał sprawy o dowody w postaci pełnej dokumentacji lekarskiej skarżącego zarówno w zakresie badań wstępnych oraz okresowych przeprowadzanych w czasie zatrudnienia oraz dokumentacji lekarskiej związanej z występującymi u skarżącego schorzeniami po ustaniu zatrudnienia, które skarżący wymienia w skardze (tj. zaburzenia adaptacyjno-depresyjne o podłożu depresyjnym wywołanym organicznym uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, choroba gonad) oraz o orzeczenie uzupełniające Instytutu obejmujące wszechstronne ustalenia, z uwzględnieniem wskazanej dokumentacji lekarskiej, w zakresie chorób wymienionych w pozycji 19 wykazu chorób zawodowych, w tym choroby gonad wywołanej działaniem pól elektromagnetycznych. Ponadto organ będzie miał na względzie § 10 cytowanego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., co oznacza, że postępowanie organ zobwiazany jest nadal prowadzić na podstawie przepisów obowiązujących w chwili jego rozpoczęcia tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.