II SA/Ka 2871/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Wiesław Morys, Protokolant staż. Agnieszka Zygmunt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie zasiłku stałego uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. odmówił przyznania A. N. zasiłku stałego. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy art. 27 ust. 3a oraz art. 43 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wyżej wymieniona [...]. Tym samym w sprawie zachodzi okoliczność, która zgodnie z treścią art. 27 przywołanej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., stanowi przesłankę wyłączającą możliwość przyznania świadczenia, o które ubiegała się strona. W złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. piśmie z dnia [...] r., zatytułowanym jako “prośba o odwołanie" skarżąca powołała się na wyjątkowo trudną sytuację materialną oraz na poważne problemy zdrowotne. Dała nadto wyraz niezadowoleniu z pracy organów pomocy społecznej wywodząc, iż nie realizują one w sposób należyty swoich zadań polegających na zapewnieniu niezbędnej pomocy rodzinom [...]. Z uwagi na fakt, iż w przywołanym wyżej piśmie z dnia [...] r. strona nie określiła w sposób jednoznaczny aktu administracyjnego, którego miały dotyczyć podniesione zarzuty, organ II instancji wezwał wyżej wymienioną do sprecyzowania odwołania poprzez podanie konkretnej decyzji, będącej przedmiotem zaskarżenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie A. N. nadesłała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. pismo opatrzone datą [...] r., w treści którego wskazała, iż złożone odwołanie odnosi się do decyzji, “którą przesyła" w załączeniu. Nadto ponownie powołała się na zły stan zdrowia swej córki oraz na ciężką sytuację finansową. Postanowieniem nr [...] wydanym w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołań. Kolegium podniosło, iż doręczenie rozstrzygnięcia organu I instancji stronie nastąpiło w dniu [...]r. natomiast odwołania złożone zostały dopiero w dniu [...] r., a zatem po upływie 14-dniowego ustawowego terminu przewidzianego do dokonania rzeczonej czynności procesowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. N. oświadczyła, iż nie zgadza się z postanowieniem wydanym przez organ odwoławczy uzasadniając brak zachowania ustawowego terminu do złożenia odwołania chorobą oraz koniecznością [...]. Ponadto skarżąca raz jeszcze wskazała na problemy finansowe i wyjątkowo trudną sytuację materialną jej rodziny. Podniosła bowiem, iż jest [...], jedynym źródłem dochodu jest dla niej [...] w wysokości [...] zł a równocześnie utrzymuje dwoje dzieci, z czego jedno ma [...] i w związku z tym wymaga ponoszenia znacznych wydatków na leczenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślając, iż wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem 14-dniowego terminu określonego w art. 129 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ odwoławczy wywiódł, że nie zasługują one na uwzględnienie. Poddał bowiem w wątpliwość jakoby choroba mogła uniemożliwić stronie wniesienie środka odwoławczego aż przez [...] dni, to jest przez cały okres pomiędzy datą otrzymania decyzji zapadłej w I instancji a złożeniem odwołania. Dodał także, iż zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa sądowego samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanej osoby w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania danej czynności procesowej przez stronę poprzez sporządzenie stosownego pisma a następnie jego nadanie w urzędzie pocztowym osobiście bądź przez domownika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie lecz głównie z przyczyn, które nie zostały w niej podniesione, a które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związanym zarzutami skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a zatem nie może ono pozostać w obrocie prawnym. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004 r. utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie przy tym z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego Sąd nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji wydanych wcześniej w postępowaniu administracyjnym. Stąd kwestie merytoryczne związane z odmową przyznania skarżącej zasiłku stałego nie mogły wywrzeć wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Sąd uprawniony był bowiem jedynie do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. Problematyka związana z wnoszeniem środków odwoławczych od rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej uregulowana została w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej K.p.a. Stosownie zatem do treści art. 129 §2 K.p.a., odwołanie od decyzji wydanej w I instancji wnosi się w terminie 14 dni od daty, pod którą nastąpiło jej doręczenie. W sprawie jest poza sporem, że doręczenie stronie decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o odmowie przyznania zasiłku stałego nastąpiło w dniu [...] r. Podstawą rozstrzygnięcia, na mocy którego organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu określonego w przywołanym art. 129 §2 K.p.a., było założenie, iż odwołanie od aktu zapadłego w I instancji wniesione zostało przez zainteresowaną dopiero w dniu [...] r. Trzeba tu zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium przywołując powyższą datę, odniosło się do "odwołań" złożonych przez skarżącą. Użyta przez organ odwoławczy liczba mnoga wskazuje zatem jednoznacznie, że uznał on za odwołania oba pisma procesowe złożone w sprawie przez A. N. W tym miejscu należy podkreślić, iż za datę wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji należało uznać dzień nadania pierwszego spośród przedmiotowych pism, datowanego na [...] r. Skarżąca nie oznaczyła wprawdzie w jego treści daty ani numeru decyzji, której dotyczyć miały zgłoszone zastrzeżenia. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że w myśl art. 128 K.p.a., odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Zgodnie przy tym ze stanowiskiem orzecznictwa sądowego do uznania danego pisma za odwołanie wystarczy aby wynikało z niego, że strona nie jest zadowolona z wydanego rozstrzygnięcia (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA 1511/98). Zdaniem Sądu pismo A. N. z dnia [...] r. warunek taki spełnia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wyżej wymieniona podniosła w nim zarzuty pod adresem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. i dała wyraz niezadowoleniu z odmowy przyznania pomocy adekwatnej do potrzeb swej rodziny, wynikających z trudnej sytuacji życiowej związanej z [...]. O charakterze przedmiotowego pisma świadczy także tytuł "prośba o odwołanie", jaki został mu nadany przez stronę. Mając na uwadze powyższe, godzi się zaakcentować, iż zgodnie z twierdzeniami podnoszonymi przez organ II instancji zarówno przywołane wyżej pismo z dnia [...] r., jak i stanowiące jego uzupełnienie późniejsze pismo skarżącej, datowane na [...] r., nadane zostały dopiero w dniu [...] r., a więc już po upływie terminu przewidzianego dla dokonania rzeczonej czynności. Tymczasem z akt sprawy wynika jednoznacznie, że w dniu [...] r. strona mogła nadać wyłącznie pismo opatrzone datą [...] r. Wcześniejsze z wyżej cytowanych pism procesowych, datowane na [...] r. wpłynęło bowiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. już w dniu [...]r. Przywołana data zamieszczona została przez pracownika Kolegium na pieczęci dokumentującej datę wpływu pisma do organu II instancji. Warto dodać, że w aktach sprawy znajduje się także koperta, w której znajdowała się przesyłka nadana do tego organu przez A. N. w dniu [...] r. (potwierdza to pieczęć urzędu pocztowego widniejąca na omawianej kopercie nadawczej), co mogłoby wskazywać, że wniesienie środka odwoławczego nastąpiło właśnie pod tą datą. W tym stanie rzeczy nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, jakoby przedmiotowe pismo procesowe z dnia [...] r. wniesione zostało dopiero[...] r. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości dokonanych przez Kolegium ustaleń dotyczących daty wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku stałego. Zdaniem Sądu przedstawiona nieprawidłowość stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 oraz art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazane uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy gdyż jego następstwem był brak przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym merytorycznej kontroli aktu wydanego przez organ I instancji. Dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy niezbędne będzie dokładne wyjaśnienie daty nadania przez skarżącą pisma procesowego z dnia [...] r., zatytułowanego jako "prośba o odwołanie" i dopiero w tym kontekście rozważenie terminowości wniesienia przez wyżej wymienioną środka odwoławczego od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Na marginesie należy zasygnalizować, że o ile w toku ponownego rozpoznania sprawy Kolegium uzna, iż wniesienie odwołania od aktu podjętego w I instancji nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 129 §2 K.p.a., to wówczas organ ten powinien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie mając na uwadze zmianę stanu prawnego jaka nastąpiła pomiędzy datą wydania zaskarżonego postanowienia a dniem ewentualnego wydania nowej decyzji. W szczególności należy uwzględnić fakt, iż z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie nowa ustawa - z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) oraz art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na charakter zaskarżonego aktu jakim jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego Sąd odstąpił od orzeczenia w przedmiocie jego wykonania na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, gdyż do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku nie wystąpiła ona z wnioskiem o przyznanie należnych kosztów a tym samym utraciła prawo do zgłoszenia żądania w tej kwestii (art. 210 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).