II SA/Ka 289/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Tadeusz Michalik, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant st. referent Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2004 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1,7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. stwierdził u M. M. chorobę zawodową – uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu, wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu lekarskim wydanym przez lekarzy specjalistów z Poradni Chorób Zawodowych Szpitala Klinicznego Nr [...] w Z. z dnia [...] r. Stwierdzono u pracownika obustronne uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, na poziomie, po odliczeniu ubytku fizjologicznego, w prawym uchu – [...] dB, a w uchu lewym [...] dB. Nadto na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego, które wykazały, że M. M. w latach 1987 – 1998 pracował w "B" w K. oraz "A" w R. jako [...] na stanowiskach pod ziemią gdzie był narażony na działanie czynnika szkodliwego – hałasu. Od tej decyzji odwołał się pracodawca, tj. "A", reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się ponownego badania słuchu pracownika przez Instytut Medycyny Pracy w S., jako placówkę Poradni Chorób Zawodowych w Z. prowadzone są metodą subiektywną przy założeniu, że pacjent współpracuje z badającym, tzn. prawidłowo reaguje na polecenia. Dla ustalenia choroby zawodowej niezbędne jest ustalenie stanu niedosłuchu przez przeprowadzenie badań obiektywnych ( niezależnych od pacjenta ). [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżone orzeczenie Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. i stwierdził brak podstaw do uznania choroby zawodowej słuchu. W motywach uzasadnienia podkreślono, że przed rozpatrzeniem odwołania M. M. był dwukrotnie badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S., gdzie nie rozpoznano u niego choroby zawodowej słuchu. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. stwierdzono niedosłuch mieszany obustronny. Średnie ubytki słuchu dla ucha prawego wynosiły [...] dB, a ucha lewego [...] dB. Ubytki słuchu określono w oparciu o audiometrię tonalną i audiometrię impedancyjną. Stwierdzono, że charakter niedosłuchu nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Stwierdzono słuch społecznie niewydolny i wskazano inwalidyzację. Orzeczeniem z dnia [...] r. stwierdzono również brak podstaw do rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego. Rozpoznano u badanego niedosłuch mieszany obustronny. Średni ubytek słuchu dla ucha prawego [...] dB, a ucha lewego – [...] dB. Stan narządu słuchu ustalono w oparciu o badania audiometrią tonalną i audiometrią impedancyjną i ABR. Wskazano, iż przedmiotowe orzeczenie jest merytorycznie zgodne z orzeczeniem z dnia [...] r. opisanym wcześniej. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie uznał, że brak jest podstawy medyczno – orzeczniczej umożliwiającej wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową słuchu u M. M.. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej – w rozumieniu § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych organ odwoławczy miał podstawy by uwzględnić odwołanie zakładu pracy – "A", dlatego uchylił decyzję organu I instancji i orzekł zarazem o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej słuchu. M. M. zaskarżył rozstrzygnięcie organu odwoławczego wnosząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, a ze względu na niespójność orzeczeń lekarskich poddanie go ponownemu badaniu w innym ośrodku diagnostycznym. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany wcześniej zajętego stanowiska. Podkreślono ponownie, że brak rozpoznania u M. M. choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej II stopnia uniemożliwiło wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej w rozumieniu § 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Dodatkowo podniesiono, że w niniejszej sprawie wyczerpano dwuszczeblowy tryb diagnostyczno – orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w sposób istotny mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 3 i 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego , a w ich miejsce powołano wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Trafnie zauważył organ Inspekcji Sanitarnej w motywach zaskarżonej decyzji, że niezbędnym dla stwierdzenia choroby zawodowej jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej – zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) obowiązującego w dacie orzekania oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. W niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej, obydwu instancji, przyjęły w oparciu o ustalenia dochodzenia epidemiologicznego, że skarżący, w czasie swojej wieloletniej pracy jako [...] pod ziemią, w latach 1987 – 1998, był narażony na ponadnormatywny hałas, gdyż przekraczał 82 dB przez 2-3 godziny zmiany roboczej. Uznały, że M. M. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Ustalenie schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych, organ I instancji orzekający w niniejszej sprawie, oparł na orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r., w którym stwierdzono u M. M. obustronne uszkodzenia słuchu typu odbiorczego. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że stopień ubytku słuchu, czas narażenia upoważniały do rozpoznania uszkodzenia słuchu pochodzenia zawodowego. W przedmiotowej sprawie spornym było odmienne ustalenie organu odwoławczego o braku podstaw medyczno – orzeczniczych stwierdzających chorobę zawodową. W orzeczeniach z dnia [...] r. oraz [...] r. lekarze orzecznicy z Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. stwierdzili brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłego urazu akustycznego. Stwierdzili u badanego pracownika niedosłuch obustronny mieszany. Niedosłuch ten nie ma etiologii zawodowej. Należy podkreślić, iż już orzeczenie z dnia [...] r. budziło wątpliwości organu odwoławczego. Pismem z dnia [...] 2001 r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wyjaśnienie różnicy w diagnozie lekarskiej co do charakteru uszkodzenia słuchu występującej w orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych w Z. a Instytutu. W odpowiedzi na powyższe zapytanie Instytut Medycyny Pracy, w dniu [...]r., wydał kolejne orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Nie odniósł się jednak w jego uzasadnieniu do odmiennego w treści orzeczenia placówki I stopnia. Potwierdził natomiast merytoryczną zgodność powyższego orzeczenia ze swoim orzeczeniem z dnia [...] r. Mimo braku wyjaśnienia wskazanych wątpliwości organ odwoławczy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji w sprawie. Nie uwzględnił też wniosku skarżącego o ponowne przebadanie go w innym ośrodku diagnostycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił tego poglądu. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego – art. 77 k.p.a. W judykaturze i orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego przyjął za podstawę zmiany decyzji organu I instancji orzeczenie lekarskie wydane dwa lata później i stwierdzające, prócz uszkodzenia słuchu typu mieszanego mniejszy ubytek słuchu w uchu prawym ( z [...] do [...] dB ). W uchu lewym stwierdzono progresję ubytku słuchu z [...] do [...] dB. W zestawieniu stwierdzonego u pracownika ubytku słuchu nie sposób pominąć wyników pierwszego badania Instytutu Medycyny Pracy, który stwierdził u badanego niedosłuch typu odbiorczego - średni ubytek słuchu w uchu prawym wynosił [...] dB a uchu lewym – [...] dB. Wynik ten wskazuje odmiennie na progresję słuchu ucha prawego i poprawę słuchu ucha lewego. Nie wyjaśnił też organ Inspekcji Sanitarnej dlaczego nie uwzględnił wniosku skarżącego. Nie stanowi takowego wyjaśnienia, zdaniem Sądu orzekającego, stwierdzenie "orzecznicy placówki II szczebla powołani do rozstrzygania spraw spornych nie rozpoznali takiego schorzenia narządu słuchu u M. M., które mogłoby zostać zakwalifikowane jako choroba zawodowa". Wobec niewykonania przez organ odwoławczy wyżej opisanych obowiązków, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) należało zaskarżoną decyzję uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. musi uzyskać orzeczenie trzeciej placówki diagnostycznej ( II stopnia ) co do schorzenia słuchu rozpoznanego u skarżącego. Placówka ta winna także ustosunkować się do wszystkich wcześniejszych orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszym postępowaniu. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na wydanie prawidłowej decyzji kończącej postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u M. M.. Z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ) dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie dotychczasowych przepisów.