II SA/Ka 2899/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./ Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie skierowania na badania w zakresie sprawności kierowania pojazdami 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Prezydent Miasta G. działając na podstawie art. 122 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. Nr 58, poz. 515 z 2003 roku/ skierował K. M. na badania lekarskie i [...]. Decyzję powyższą poprzedzało wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek Prokuratury Rejonowej w J. Z treści wskazanego wniosku wynikało, iż K. M. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w J., a okoliczności wypadku wskazują, iż do zaistnienia zdarzenia dojść mogło z powodu zmniejszenia sprawności psychofizycznej sprawcy wypadku. Jak wynika z dowodu doręczenia przesyłki pocztowej, decyzja Prezydenta Miasta G. doręczona została K. M. w dniu [...] roku wraz z pouczeniem o sposobie i terminach wniesienia odwołania. K. M. odwołał się od rozstrzygnięcia organu administracji I instancji kwestionując w odwołaniu ustalenia dokonane w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w J. i domagając się wnikliwego rozpatrzenia wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego złożonego przez Prokuraturę Rejonową w J. Ponad zarzuty odnoszące się do postępowania karnego, odwołujący stwierdził, iż "wyraża zgodę na badania [...] celem odzyskania uprawnień". Jak wynika z pieczątki wpływu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., odwołanie K. M. wpłynęło do tego organu w [...] roku. Organ I instancji przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu akta sprawy K. M. z adnotacją, iż odwołanie strony wniesione zostało z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 1 k.p.a. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach /Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856/ utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż odwołujący skierował odwołanie bezpośrednio do organu II instancji, a odwołanie pochodzi z dnia [...] roku. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy, organ uznał, iż przywołane w uzasadnieniu wniosku Prokuratury Rejonowej w J. okoliczności wypadku komunikacyjnego mogą uzasadniać konieczność sprawdzenia stanu zdrowia K. M., co z kolei wyczerpuje przesłanki materialnoprawne skierowania na badanie lekarskie określone w treści art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym. /Dz. U. Nr 98 poz. 602/. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołującego skierowanych przeciwko postępowaniu karnemu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż kwestionowanie tego postępowania może odbywać się wyłącznie na zasadach określonych procedurą karną. Na powyższe orzeczenie K. M. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której domagając się obiektywnego rozpatrzenia jego sprawy, ponownie kwestionował rzetelność przeprowadzonego postępowania karnego, które to postępowanie doprowadziło do pozbawienia go pracy, a w konsekwencji środków do życia. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ II instancji podniósł, iż postawione przez skarżącego zarzuty nie wnoszą do sprawy żadnych nowych elementów i były już przedmiotem rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i organ podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz..U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ – zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz. U. Nr 72, poz. 652/ sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzana jest pod względem zgodności z prawem /art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269/. Powyższe oznacza konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego ale również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego Zgodnie z powyższym, rozpoznając skargę K. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie treść art. 134 p.p.s.a., a zatem nie będąc związany granicami skargi, co oznacza między innymi uprawnienia do jej uwzględnienia również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż podniesione w skardze przyczyn. Należy bowiem uznać, iż zaskarżona decyzja analizowana pod kątem jej legalności, podlegać musi uchyleniu, wydana została bowiem z rażącym naruszeniem prawa procesowego. Jak stanowi art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza również prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich i mieści się w treści istoty państwa prawnego. Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Warunkiem zatem pozwalającym na przeprowadzenie merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a. jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania /art. 129§ 2 k.p.a./. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest przeto zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Oceniając postępowanie organu administracji II instancji w świetle powyższych wywodów prawnych, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszona została zasada trwałości decyzji ostatecznych poprzez rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie przewidzianym w przepisie art. 129 § 2 k.p.a. Przywołując treść art. 129 § 2 w związku z art. 57 § 1 k.p.a., staje się oczywiste, iż termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji, a jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego decyzji organu I instancji , strona odebrała tę decyzję w dniu [...] roku Z treści uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, iż odwołujący, mimo pouczenia otrzymanego wraz z decyzją organu I instancji, skierował swoje odwołanie bezpośrednio do organu odwoławczego. Po myśli art. 65 § 2 k.p.a. w związku z art. 63 § 1 k.p.a. odwołanie wniesione przez stronę do niewłaściwego organu przed upływem przepisanego terminu, uważa się za wniesione z zachowaniem tego terminu. Zwrócić przeto należy w tym miejscu uwagę na datę wniesienia przez skarżącego jego odwołania. Z informacji pochodzącej od Prezydenta Miasta G. dołączonej do przekazanych akt sprawy wynikało, iż odwołanie zostało złożone po terminie. Jak wynika z pieczątki potwierdzającej wpływ odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., był to dzień [...] roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowując się do powyższych, istotnych z punktu widzenia formalnoprawnego okoliczności, wskazując wyłącznie fakt dotyczący daty odwołania /... "w odwołaniu z dnia [...]..."/ i nie dokonując w tym zakresie żadnej oceny tego zdarzenia, przystąpiło do jego merytorycznego rozpoznania. Konkludując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż wskutek rozpoznania odwołania K. M. od decyzji organu I instancji wniesionego z uchybieniem terminu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się rażącego naruszenia prawa /art. 156 § 1 pkt 2 kpa/. Nastąpiła bowiem w ten sposób niedopuszczalna weryfikacja decyzji ostatecznej , korzystającej z przymiotu trwałości, a tym samym rażące naruszenie zasady proceduralnej opisanej w art. 16 k.p.a.. Wobec powyższego po myśli art. 145 § 1 pkt 2 orzeczono jak w sentencji. Zaskarżona decyzja rozstrzygała o obowiązku skarżącego, a zatem Sąd orzekł po myśli art. 152 p.p.s.a. w kwestii jej wykonalności.