II SA/Ka 291/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie NSA Henryk Wach, WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant staż. ref. Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. K. /K./ na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w R.l w oparciu o art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) §§ 1, 7, 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł, o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego wymienionej w pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że warunkiem konicznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez kompetentną placówkę ochrony zdrowia oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. W tym celu J. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., które to placówki stwierdziły brak podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Pierwsza z nich z uwagi na brak narażenia na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, zaś druga nie rozpoznała u w/wym. postaci naczyniowej zespołu wibracyjnego ani zmian kostno stawowych kończyn górnych odpowiadających ewentualnym następstwom oddziaływania drgań mechanicznych. Ponadto organ wskazał iż J. K. pracując w latach 1974 – 1999 w KWK "A" C. na stanowisku pomoc dołowa, młodszy ślusarz, kierowca lokomotyw dołowych nie był narażony na działanie wibracji miejscowej, natomiast ekspozycja na działanie wibracji ogólnej występowała na stanowisku kierowcy lokomotyw w latach 1978 – 1999 z tym, że w latach 1978-1996 pracował w warunkach uciążliwych, zaś w ostatnich trzech latach wartości przyśpieszeń drgań ogólnych nie przekraczały dopuszczalnej normy. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. zwrócił się o przeprowadzenie szczegółowych badań ponieważ nie zgadza się z opinią Poradni Chorób Zawodowych w S.. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie miał na uwadze, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. W dalszych motywach rozstrzygnięcia podzielił w całości ustalenia faktyczne co do przebiegu pracy odwołującego się oraz zajmowanych przez niego stanowisk oraz przyznał, że J. K. w latach 1978-1999 był eksponowany na drgania mechaniczne o działaniu ogólnym. Organ uznał, że odwołujący się pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania choroby zawodowej zespołu wibracyjnego. Dalej wskazał, że J. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...]r.), oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...]r.), które to placówki w konkluzjach swoich orzeczeń wykluczyły u niego istnienie zespołu wibracyjnego. Ponadto organ podkreślił, że według ostatniego orzeczenia Instytutu w uzasadnieniu stwierdzono, że obraz radiologiczny układu kostno – stawowego kończyn górnych nie wykazuje zmian odpowiadających następstwom kostno – stawowym oddziaływania drgań mechanicznych, a ujemny wynik próby oziębieniowej nie pozwala na rozpoznanie postaci naczyniowej zespołu wibracyjnego. Z tych też względów organ nie uwzględnił odwołania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. zarzucił powyższej decyzji naruszenie prawa poprzez niekierowanie go na badania do innej placówki medycznej niż Instytut Medycyny Pracy w S.. W ocenie skarżącego między tą placówką a Wojewódzkim Ośrodkiem Medycyny Pracy w S., który również nie rozpoznał u niego choroby zawodowej, tj. zespołu wibracyjnego, istnieje zależność – podległość, nadto w placówkach tych orzekają lekarze "będący pod wpływem takiego samego szkolenia i praktyki". Tylko orzeczenie innej niezależnej placówki zdaniem skarżącego byłoby obiektywne i rzetelne. Wskazując na powyższe oraz fakt zatrudnienia w warunkach stwarzających potencjale ryzyko powstania choroby zawodowej wniósł o zmianę bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem jej rozpoznania. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo podniósł, że nie można ponowić badań lekarskich, gdyż został wyczerpany dwuszczeblowy tryb orzeczniczy przewidziany w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z tego powodu, że zaskarżona decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, co w ocenie Sądu mogło mieć wpływ na treść podjętej decyzji. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprowadza się do badania czy decyzje, postanowienia, czynności i inne akty administracyjne nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, gdyż wówczas władny jest uchylić zaskarżoną decyzję (art.145 § 1 pkt 1 cyt. ustawy). Bada również czy akty te nie są dotknięte wadami skutkującymi ich nieważnością (art.145 § 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przy tym zgodnie z art.134 § 1 tej ustawy sąd wykonując kontrolę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, co oznacza, że kontrola ta jest prowadzona z urzędu niezależnie od podniesionych w skardze okoliczności. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji – za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Słusznie więc przyjęły organy, że o uznaniu za chorobę zawodową decyduje rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych, oraz ustalenie, że to schorzenia zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przy czym przy ocenie działania czynników szkodliwych dla zdrowia należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (vide wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r. sygn. akt III RN 128/98 OSNAP 1999/24/771). Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych ( § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne prawidłowo przyjęły, że J. K. w okresie zatrudnienia na stanowisku kierowcy lokomotyw dołowych był narażony na działanie wibracji ogólnej. Nie jest zatem okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających ryzyko powstania schorzenia zespołu wibracyjnego. Schorzenie to uznane jest za chorobę zawodową zamieszczoną pod pozycją 16 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik wymienionego na wstępie rozporządzenia. Zatem kolejnym z warunków do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej było jej rozpoznanie przez jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia. Z tym, że kompetencja tych jednostek obejmuje jedynie stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. Do wydania orzeczenia lekarskiego na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych powołane są jednostki organizacyjne wymienione w § 7 ust 1 – 3 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo badawczy ( § 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia). Celem powyższej regulacji jest więc zapewnienie – na wniosek pracownika – możliwości quasi instancyjnej kontroli prawidłowości orzeczenia lekarskiego przez jednostkę inną niż ta, która wydała niekorzystne dla niego orzeczenie. W rozpatrywanej sprawie zdaniem Sądu powyższy tryb nie został zachowany. Orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. nie zawiera bowiem żadnego rozpoznania. Orzeczenie to stwierdza wyłącznie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ze względu na brak narażenia na stanowisku pracy J.K. drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, co wynikało z informacji Powiatowego Inspektora Sanitarnego przekazanej temu ośrodkowi. Należy zauważyć, że informacji tej ( z dnia 1 czerwca 2001 r.) wynikało również, iż J. K. był eksponowany na działania wibracji ogólnej, co również mogło stanowić przyczynę powstania zespołu wibracyjnego. Organy inspekcji sanitarnej uznały za wystarczające do wydania decyzji orzeczenie tej jednostki oraz orzeczenie Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. o nieporozumieniu zespołu wibracyjnego, wydane na skutek odwołania od orzeczenia, które jak wskazano nie zawierało rozpoznania w tym zakresie. Zdaniem Sądu orzeczenie placówki diagnostycznej I stopnia nie zawierające żadnego rozpoznania w kwestii zespołu wibracyjnego nie podlegało w istocie kontroli przewidzianej w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W rozpoznawanej sprawie zostały naruszone zasady określone w powołanym wyżej § 9 ust. 1 rozporządzenia bowiem skarżący został pozbawiony możliwości skorzystania z prawa do ponownego badania oraz kontroli prawidłowości wydanego orzeczenia. Zgodnie z treścią art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, organ administracji obowiązany jest do przestrzegania w postępowaniu zasady prawdy obiektywnej i dążenia do rozstrzygnięcia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę trafnego zastosowania przepisów prawa (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 5 wydanie, Warszawa 2003 r.) Z uwagi na konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego należało zaskarżoną decyzję uchylić w celu uzyskania orzeczenia innego, właściwego instytutu naukowo-badawczego. Z powyższych względów Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Należy zwrócić uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, a to w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz. 1115).