II SA/Ka 2930/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Wiesław Morys (spr.) Sędziowie WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. uchyla decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...]r., nr [...]. Decyzją z dnia [...]r., na mocy m.in. art.45, art.43 ust.1, art.34 ust.4a, art.4 ust.1 i art.27 ust.4 i ust.6 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1993 r. Nr 13, poz.60 ze zm.), Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działający z upoważnienia Rady Miejskiej w P., przyznał J.B. m.in. stały zasiłek wyrównawczy w kwocie po [...] zł miesięcznie za okres od [...]r. do [...]r.. Doszedł bowiem do wniosku, że spełnia on wymogi uregulowane w art.27 ust.4 pkt 1 i ust.6 pkt 1 cytowanej ustawy, gdyż wykazał [...], a jego dochód nie przekracza ustawowej wysokości. Ustalając kryterium dochodowe na osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe na kwotę [...] zł i osiągany dochód wnioskodawcy w wysokości [...] zł, przedmiotowy zasiłek wyliczył organ jako różnicę pomiędzy obiema kwotami. Okres jego wypłaty wynika z decyzji zaliczającej go do kategorii [...]. Nadto organ wskazał, iż wysokość zasiłku wyrównawczego zostanie przeliczona po uzyskaniu przez uprawnionego zasiłku pielęgnacyjnego. W odwołaniu J.B. wniósł o zmianę tego orzeczenia i przyznanie mu zasiłku stałego od dnia [...]r., gdyż wedle treści orzeczenia [...] datuje się ona od tego dnia. Nadto wyraził pogląd, iż zaliczenie do dochodu zasiłku pielęgnacyjnego jest wadliwe, stąd nie powinien on mieć wpływu na wysokość przedmiotowego świadczenia. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie m.in. art.138(1 pkt 1 k.p.a., art.2a ust.2, art.4, art.27 ust.4 i 6 ustawy o pomocy społecznej, utrzymano w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ drugiej instancji nabrał przekonania, iż przyznany odwołującemu się zasiłek odpowiadał prawidłowo ustalonemu stanowi faktycznemu i prawnemu. Stosownie do brzmienia art.4 ustawy o pomocy społecznej odwołujący się ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej, gdyż jego dochód nie przekracza ustawowego kryterium wynoszącego [...] zł, nadto wykazał jedną z okoliczności wymienionych w art.3, a to [...]. Zgodnie zaś z art.27 ust.4 pkt 2 tej ustawy zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art.4 ust.1. Zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie uprawnionej w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a osiąganym dochodem w tej rodzinie. Słusznie do dochodu, od którego zależą powyższe okoliczności, przyjęto dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł, stąd różnica pomiędzy obiema wielkościami wyniosła [...] zł. Za prawidłowy uznał organ odwoławczy okres, za jaki zasiłek stały przyznano, bowiem stosownie do brzmienia art.43 ust.6 ustawy o pomocy społecznej należy się on od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganymi dokumentami. Poza sporem jest, iż odwołujący się wniosek złożył w dniu [...]r., przeto od tej daty można było przyznać mu sporne świadczenie. Dlatego też odwołanie nie mogło odnieść skutku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.B. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, przytaczając argumentację zawartą w odwołaniu, nadto kwestionując trafność zaliczenia do jego dochodu zasiłku pielęgnacyjnego. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w motywach zaskarżonej decyzji i dodając, iż zasiłek pielęgnacyjny nie był częścią dochodu skarżącego, jako że na dzień orzekania nie legitymował się on prawem do tego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: na początek należy wyjaśnić, iż wobec brzmienia art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) uchylającego ustawę z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz w świetle treści jej art.97§2, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Jak głosi art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny powołany jest do kontroli zgodności z prawem poddanych jego właściwości decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem bada czy podczas ich wydania nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, gdyż tylko wówczas władny jest uchylić wadliwą decyzję. Bada też czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą stanowiącą o ich nieważności. Przy czym po myśli art.134§1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, zobowiązane są więc badać legalność zaskarżonych aktów także z urzędu, w zakresie zarzutów nie podniesionych w skardze. Nadto, z mocy art.135 władne są stosować przewidziane tą ustawą środki także w stosunku do innych aktów wydanych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej w sprawie decyzji w tak zakreślonych ramach, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wadliwości podniesionych w skardze. Trafnie bowiem organy przyjęły za datę początkową przyznania prawa datę złożenia wniosku o przyznanie zasiłku. Ma ona bowiem decydujące znaczenie dla tej kwestii. Okoliczność, iż [...] skarżącego powstało wcześniej nie ma wpływu na datę przyznania prawa do zasiłku. Niemniej jednak organ odwoławczy nie ustrzegł się od błędu w ustaleniach faktycznych, co podlegało ocenie z urzędu. Oto bowiem przyjął do dochodu skarżącego jedynie kwotę dodatku mieszkaniowego, nie bacząc na fakt, iż w dacie orzekania skarżący nabył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, który podlega wliczeniu do jego dochodu. Co prawda nastąpiło to w toku postępowania odwoławczego, wszak okoliczność tę organ winien uwzględnić z urzędu, jako że orzeka wedle stanu prawnego i faktycznego istniejącego w tej dacie, nie zaś w dacie rozstrzygania przez organ pierwszej instancji. Organ drugiej instancji jest bowiem organem rozpatrującym sprawę merytorycznie, a nie organem kontrolującym zasadność decyzji zapadłych przed organem pierwszej instancji. Przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wynika z treści decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r., mocą której zmieniono wysokość należnego skarżącemu zasiłku stałego do kwoty [...] zł od dnia [...]r.. Powyższa decyzja wydana została w toku postępowania odwoławczego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zatem była niedopuszczalna, bo zmieniała decyzję nie tylko nieostateczną, ale decyzję będącą przedmiotem kontroli instancyjnej. Rzeczą organu pierwszej instancji było więc powiadomienie organu odwoławczego o podjętych ustaleniach faktycznych w celu zmiany decyzji, albo odczekanie na rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. Z tych przyczyn obie decyzje nie mogły się ostać i dlatego podlegały uchyleniu. W toku ponownego postępowania organ odwoławczy rozpoznając odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...]r. wyda rozstrzygnięcie uwzględniające aktualny stan faktyczny i prawny w istotnym dla wyniku sprawy zakresie odnośnie całego okresu objętego prawem do zasiłku i kierując się naprowadzonymi powyżej uwagami, wyda właściwej treści rozstrzygnięcie. Na koniec należy nadmienić, iż uchylenie obu decyzji nie nastąpiło na niekorzyść skarżącego, a więc z naruszeniem zasady wyrażonej w art.134§2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż sam wyrok nie wywołuje takiego skutku i jest zgodny z kierunkiem wniosku skargi. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania nie są objęte zakazem uregulowanym w przywołanym przepisie. Trzeba wreszcie podnieść, iż Sąd nie orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie art.152 cytowanej ustawy, stając na stanowisku o dopuszczalności jej wykonywania do tego czasu, zwłaszcza gdy zważyć, iż dotyczy ona okresu minionego i wykonanego świadczenia. Podobnie zresztą jak ma to miejsce w odniesieniu do decyzji z dnia [...]r., która nota bene nie była przedmiotem zaskarżenia. Wstrzymanie ich wykonalności do czasu prawomocności byłoby więc dla skarżącego niekorzystne. Konieczne jest też wyjaśnienie, iż Sąd nie orzekł o zwrocie skarżącemu kosztów postępowania z braku wniosku przewidzianego przepisem art.210§1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co mając na względzie, na zasadzie art.145§1 pkt 1 lit. c i art.135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.