II SA/Ka 2950/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Komitetu A w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ochrony zwierząt 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną przez nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów sądowych [...] zł ([...]). Postępowanie z wniosku Komitetu A w T. o odebraniu około 30 sztuk [...] T.S. toczy się od roku [...]. W postępowaniu tym organy wydały szereg decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło do ponownego rozpoznania decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie. Na decyzję SKO z dnia [...] roku skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – OZ Katowice złożył hodowca [...] T.S. W okresie od wydania decyzji kasacyjnej z [...] do rozpoznania skargi na tę decyzję przez NSA, w postępowaniu administracyjnym zapadły kolejne decyzje : Prezydenta T. z [...], którym ponownie umorzono postępowanie w sprawie; SKO z [...] uchylającą decyzję o umorzeniu z [...], a następnie decyzją Prezydenta T. z [...] nr [...], którą dokonano merytorycznego rozstrzygnięcia i odmówiono odebrania [...] ich właścicielowi T.S. Od tej ostatniej decyzji żadna ze stron nie wniosła odwołania, w związku z czym decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi T.S. na decyzję SKO z dnia [...] nr [...] wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Ka 2214/98 z dnia 29.08.2000 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podzielił stanowisko SKO co do naruszeń w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji art. 78 § 1 i 79 kpa, a także pogląd organu odwoławczego, iż brak przesłanek materialnoprawnych nie uzasadnia umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 kpa. Nadto Sąd dokonał analizy treści art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt i wskazał, że przepis ten dotyczy dwóch pojęć zdefiniowanych w art. 4 ustawy: okrutnego traktowania i rażącego zaniedbania. Po doręczeniu tego wyroku stronom postępowania, Komitet A wystąpił pismem z dnia [...] do Prezydenta Miasta T. i powołując się na ustalenia zawarte w wyroku II SA/Ka 2214/98 wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ I instancji odmówił wznowienia postępowania (decyzja z [...]). To rozstrzygnięcie zostało uchylone przez SKO w K. decyzją z dnia [...], a sprawa przekazana Prezydentowi T. do ponownego rozpatrzenia. W postępowaniu ponownym Komitet A pismem z dnia [...] sprecyzował swoje stanowisko w sprawie podając, iż wnosi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...]. Uzasadniając wniosek strona podała że "NSA w swoim wyroku II SA/Ka 2214/98 zagadnienie znęcania się nad [...] będącymi przedmiotem postępowania ocenił odmiennie niż to rozstrzygnął organ I instancji". Podano, że obowiązek wznowienia postępowania wynika z art. 145 kpa. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta T. - na wniosek Komitetu A – na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta T. z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia podał, że ustalenie czy istotnie występują podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 kpa nastąpi w postępowaniu rozpoznawczym. Następnie Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 146 § 2 oraz art. 151 § 2 kpa stwierdził wydanie decyzji nr [...] z [...] z naruszeniem przepisów art. 77 § 1, 78 § 1, art. 79 i 80 kpa oraz art. 7 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt i odmówił uchylenia tej decyzji uznając, że w wyniku przeprowadzonego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Motywując to rozstrzygnięcie organ podał, że w postępowaniu wznowionym ustalono istnienie podstawy wznowienia, a mianowicie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 7 kpa, którą wyczerpuje wyrok NSA z 29.08.2000 r. II SA/Ka 2214/98. W wyroku tym zarzucono organowi I instancji naruszenie, w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...], art. 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 kpa oraz art. 4 pkt 7 i 8, a w konsekwencji art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ orzekający przedstawił przeprowadzone we wznowionym postępowaniu dowody oraz ich ocenę, która doprowadziła go do wniosku o zasadności wydania decyzji przewidzianej w art. 151 § 2 kpa w związku z art. 146 § 2 kpa. Na postępowanie dowodowe złożyło się przesłuchanie 26 świadków, oględziny z udziałem lekarzy weterynarz, badanie weterynaryjne, dowód z ustaleń dokonanych przez Wojewódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Mikołowie. Od decyzji tej odwołanie złożył Komitet Pomocy dla Zwierząt zarzucając organowi I instancji błędy w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym oraz wadliwą ocenę tego postępowania, co doprowadziło do pozostania w obiegu prawnym decyzji kwestionowanej przez odwołującego się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa – zaskarżoną decyzję z dnia 9.04.2002 r. – utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu ustosunkowało się do zarzutów odwołania i uznało je za niezasadne. Oględziny zostały przeprowadzone w sposób odpowiadający wymogom art. 79 § 1 kpa; ustalenia Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Mikołowie zostały szczegółowo omówione w decyzji organu I instancji; dokonano także oceny zeznań wszystkich świadków wyjaśniając jakimi powodami organ się kierował odmawiając części z nich wiarygodności. Decyzja organu I instancji spełnia wszystkie wymagania art. 107 § 3 kpa i w jej świetle wniosek o braku podstaw do zastosowania przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt ( Dz. U. nr 111, poz. 724 z 1997r. ) jest uprawniony. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Komitet Pomocy dla Zwierząt wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powtórzono w skardze zarzuty odwołania sprowadzające się do odmiennej oceny dowodów niż to uczyniły organy administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę postulowano jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę w niniejszej sprawie wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. nr 74, poz. 368 z zm.). Ustawa ta utraciła moc na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271 z zm.). Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy, sprawy, w których skargi wniesiono do NSA przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.), dalej ustawy p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych, ale z uwagi na to, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Rozdziału 12 Kpa, co sąd administracyjny badając zgodność decyzji z prawem i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ( art. 134 § 1 p.p.s.a.) zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zaskarżonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego – art. 145 § 1 i 145 a. Postępowanie to rozpoczyna się od ustalenia czy wniosek pochodzi od osoby będącej stroną postępowania , dotyczy decyzji ostatecznej, został złożony w terminie i oparty na ustawowych przesłankach wznowienia. Przy czym należy podkreślić, że w sytuacji gdy brak ustawowej przesłanki wznowienia nie wynika w sposób oczywisty z treści podania, badanie jej istnienia może nastąpić wyłącznie po wszczęciu postępowania w trybie art. 149. Ustalenie bowiem czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 149 § 2 kpa ) mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 Kpa i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 Kpa. Jeżeli organ ustali, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia postępowania, nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej bowiem nie może uchylić decyzji ostatecznej w tym trybie, nawet gdy stwierdza jej wadliwości, ale są one różne od wymienionych w art. 145 § 1 i 145 a kpa. Artykuł 151 § 1 pkt 1 stanowi bowiem expressis verbis, iż w przypadku ustalenia braku podstaw określonych w art. 145 § 1 lub 145 a organ podejmuje decyzje odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej. Natomiast w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek wznowieniowych ( art. 145 § 1 i 145 a ) organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej i wydaje decyzję przewidzianą art. 151 § 1 pkt 2 lub 151 § 2 Kpa. Obie te decyzje mogą zostać wydane tylko wtedy gdy organ stwierdzi istnienie przesłanki wznowieniowej. Decyzje organów obu instancji zostały oparte na art. 151 § 2 kpa w związku z art. 146 § 2 kpa przy przyjęciu istnienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Okolicznością wyczerpującą wskazaną przesłankę wg organów orzekających był wyrok NSA z dnia 29.08.2000 r. sygn. akt II SA/Ka 2214/98, którym Sąd oddalając skargę na decyzję kasacyjną SKO z 9.10.1998 r., podzielił stanowisko SKO w zakresie wadliwości postępowania dowodowego organu I instancji ( 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 79 – kpa ) oraz przedstawił wykładnie art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Artykuł 145 § 1 pkt 7 kpa stanowi iż wznawia się postępowanie jeżeli zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydawaniu decyzji ( art. 100 § 2). O spełnieniu się tej przesłanki można mówić tylko wtedy, gdy w postępowaniu administracyjnym powstało zagadnienie wstępne, a postępowanie w sprawie nie zostało zawieszone z uwagi na okoliczności wymienione w art. 100 § 2 kpa i organ sam rozstrzygnął to zagadnienie. Jeżeli pomiędzy rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez kompetentny organ, a rozstrzygnięciem, przyjętym przez organ wydający decyzje ( w wypadku skorzystania z art. 100 § 2 kpa ) zachodzi istotna różnica, stanowi to podstawę wznowienia postępowania. Powołany wyrok NSA z 29.08.2000 r. nie był zagadnieniem wstępnym dla decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...], w stosunku do której wznowiono postępowanie. Również zawarta w tym wyroku ocena prawna nie jest rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 7 kpa ( por. J. Zimerman, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, str. 101 ). Oznacza to, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 7 kpa, a tym samym zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 7 kpa oraz art. 151 kpa. Wskazane przepisy są przepisami postępowania, ale ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c w związku z art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. W postępowaniu ponownym organy ustalą czy w stosunku do decyzji objętej postanowieniem o wznowieniu postępowania zrealizowała się którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 i w zależności od tego ustalenia podejmą jedną z decyzji przewidzianych w art. 151 kpa. Nadto Sąd orzekł w wyroku zgodnie z art. 152 p.p.s.a. oraz zasądził na rzecz skarżącego [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 55 ust.1 ustawy o NSA w związku z art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające (...). su.