II SA/Ka 2957/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia NSA Henryk Wach Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi H. S.-B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł, że u H. S.-B. brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu wymienionej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Organ ustalił, że wnioskodawczyni przez cały okres zatrudnienia na stanowisku nauczyciela, tj. od 1969 r. do czasu rozstrzygania, gdzie nadal pracowała jako nauczyciel, była narażona na długotrwałe mówienie, obciążające aparat mowy. Była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie nie stwierdzono zmian patologicznych krtani, upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. Ś. Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił odwołania H. S.-B. od tej decyzji i rozstrzygnięciem z dnia [...] r. utrzymał ją w mocy. Powołał się na orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. w którym rozpoznano u odwołującej się porażenie prawego fałdu głosowego. Jednakże, zdaniem organu, nie można było zakwalifikować togo schorzenia do poz. 7 wykazu chorób zawodowych, bowiem charakter stwierdzonych zmian nie odpowiada skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego jakim jest wieloletni wysiłek głosowy, Na skutek skargi H. S.-B. Naczelny Sąd Administracyjny powyższą decyzję uchylił wyrokiem z dnia 9 października 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 2828/00 dochodząc do przekonania, że nie odpowiada ona wymogom prawa. Sąd uznał jako okoliczność bezsporną, że wieloletnia praca na stanowisku nauczyciela języka polskiego wiąże się z nadmiernym wysiłkiem głosowym. U skarżącej rozpoznano porażenie prawego fałdu głosowego. Niedowłady strun głosowych są określone jako choroba zawodowa pod poz. 7 wykazu chorób zawodowych. Ocena wyrażona zaskarżonej decyzji, a powtórzona za orzeczeniem Instytutu nie spełnia wymogów obalenia domniemania związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie. Sąd nakazał uzupełnienie materiału sprawy o orzeczenie uzupełniające Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., celem ustalenia przyczyny niedowładu prawego fałdu głosowego u skarżącej. Ponadto uznał za zasadny udział foniatry przy wydaniu tej opinii. Końcowo Sąd stwierdził, iż o ile orzeczenie uzupełniające nie wykaże, w sposób niewątpliwy, iż rozpoznany u skarżącej niedowład fałdu głosowego jest efektem innych przyczyn, niż nadmierny wysiłek głosowy, obowiązkiem organu odwoławczego będzie stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy tok postępowania, a nadto wskazał, że wobec wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uzyskał nowe orzeczenie lekarskie z IMP i ZŚ w S. z dnia [...] r., w którym lekarze specjaliści ponownie nie rozpoznali choroby zawodowej narządu głosu u H. S.-B.. Zatem nie zostały spełnione przesłanki medyczno-orzecznicze do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. S.-B. a domagała się uchylenia powyższej decyzji, podnosząc iż jest ona niezgodna z wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu, bowiem lekarze orzecznicy nie ustalili przyczyn rozpoznanego u niej niedowładu fałdu głosowego oraz nie wykazali, że schorzenie to nie pozostaje w związku z jej ponad trzydziestoletnią pracą w szkolnictwie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w K. przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa Ś. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W myśl art. 99 powołanej na wstępie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 1 stycznia 2004 r. wiążą w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać także należy, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.), zgodnie z którym ocena prawna zawarta w wyroku Sądu wiązała organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Powyższe oznacza, że w rozpoznawanej sprawie organ inspekcji sanitarnej i obecnie Sąd są związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wydanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 2828/00. W pierwszej kolejności należy wskazać, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystapinia jest sama praca, jej rodzaj warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną choroba ujętą w wykazie chorób zawodowych. Materialnoprawne przesłanki jej stwierdzenia określa § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), zgodnie z którym za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest zobowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca była poddana badaniu w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie rozpoznano u niej porażenie fałdu głosowego, jednakże w uzasadnieniu biegli uznali, że stwierdzone zmiany chorobowe w obrębie narządu głosu nie są charakterystyczne dla organicznej patologii związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Powyższe orzeczenie było podstawą wydania decyzji, którą Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 pazdzierniaka 2002 r. uchylił uznając, że nie spełnia ono wymogów opinii w rozumieniu art. 84 k.p.a., a decyzja wydana na jej podstawie nie obala domniemania związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą z poz. 7 wykazu chorób zawodowych a warunkami pracy skarżącej. W sprawie bowiem uznano za bezsporne, że wieloletnia praca nauczyciela wiąże się z nadmiernym wysiłkiem głosowym, a skarżąca wykonywała zawód nauczyciela od ponad trzydziestu lat. Zatem, w ocenie Sądu zawartej w uzasadnieniu powyższego wyroku, tylko ustalenie, w sposób niewątpliwy, innej przyczyny niedowładu fałdu głosowego stanowiłoby podstawę do nieuznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową. W orzeczeniu z dnia [...] r., wydanym po wyroku Sądu, lekarze Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznali ponownie u skarżącej porażenie prawego fałdu głosowego. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż "charakter stwierdzonej patologii nie przedstawia klinicznych cech zawodowego uszkodzenia narządu głosu wywołanego nadmiernym wysiłkiem głosowym, nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych". Powyższe orzeczenie, bez dokonania jego oceny, zostało w całości zaakceptowane przez organ odwoławczy i przyjęte jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia o nierozpoznaniu u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu. Uszło uwadze organu, że kwalifikacji prawnej schorzenia jako choroby zawodowej dokonuje organ inspekcji sanitarnej, nie placówka diagnostyczna, której kompetencje ograniczają się jedynie do stwierdzenia stanu chorobowego i jego przyczyn. Stwierdzić należy, że powołane w orzeczeniu okoliczności wskazują na charakter zmian chorobowych, których biegli nie powiązali z nadmiernym wysiłkiem głosowym, nie zaś na przyczynę ich powstania. Opinia ta jest lakoniczna, nie zawiera przekonywującego uzasadnienia stanowiska biegłych lekarzy, a przede wszystkim nie zawiera wyjaśnia w kwestii przyczyny powstania u skarżącej rozpoznanego schorzenia. Podkreślić przyjdzie, że w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, który ten Sąd w całości podziela, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, opublik. w ONSA 1982/1/33) Skoro placówka diagnostyczna w wyniku przeprowadzenia specjalistycznych badań rozpoznała u skarżącej porażenie prawego fałdu głosowego, a skarżąca jako nauczyciel pracowała przez ponad trzydzieści lat w warunkach związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym to należało dojść do wniosku, iż w sprawie zachodzą podstawy do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych. Odmienne rozstrzygnięcie mogło zapaść tylko wówczas, gdyby wykazano, w sposób niewątpliwy, inną przyczynę rozpoznanego schorzenia niż nadmierny wysiłek głosowy. Kolejne orzeczenie placówki diagnostycznej, takiej innej przyczyny nie wykazało, zatem nie mogło stanowić wystarczającego dowodu na obalenie domniemania związku przyczynowego miedzy rozpoznaną jednostką chorobową a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie. Wobec powyższego odmowa stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej stanowi naruszenie § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W dalszym postępowaniu należy w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną ponownie rozpoznać sprawę. Podkreślić przyjdzie, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu. Nadto organ weźmie pod uwagę, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz.1115). obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy.