II SA/Ka 2980/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant stażysta Agnieszka Zygmunt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi S.Z. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...]r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w C. odmówił wydania S.Z. zaświadczenia o następującej treści : ( " w rozumieniu przepisów ustawowych uznającego Pana J.Z. s. T. rocznik [...] za przymusowo zatrudnionego w Wojskowym Batalionie Górniczym"). W dniu [...]r. wpłynęło do organu I instancji zażalenie S.Z., w którym zakwestionowała ona powyższe rozstrzygnięcie i wniosła o wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Zaskarżonym postanowieniem Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. w trybie art. 123 Kpa utrzymał w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że charakter służby wojskowej męża strony nie daje podstaw do ubiegania się o świadczenie pieniężne wymienione w ustawie z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949 – 1956 byli przymusowo zatrudnieni w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych ( j.t. Dz. U. Nr 60 z 2001 r., poz. 622 ). W skardze S.Z. szeroko opisała losy jej męża związane z [...] go podczas pełnienia służby wojskowej i skierowanie go [...] do przymusowej pracy górniczej. Podniosła, że pismem z dnia [...]r. zwróciła się o wydanie zaświadczenia, które pozwoliłoby jej uzyskać [...] % ulgi w opłatach za energię elektryczną. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zaskarżone postanowienie nie może się ostać, gdyż zapadło z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędne jest powołanie w jego podstawie prawnej jedynie art. 123 kpa, który dotyczy wydawania postanowień odnoszących się do poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygających o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Takim szczególnym przepisem jest art. 219 kpa, przewidujący postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Przysługujące od takiego postanowienia zażalenie powinno być natomiast rozpatrzone w trybie przepisów regulujących postępowanie odwoławcze tj. art. 127 i n. kpa, w związku z art. 144 kpa. Tak więc rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu zażaleniowym muszą odpowiadać katalogowi z art. 138 kpa. W przypadku utrzymania w mocy postanowienia I instancji właściwą podstawę formalnoprawną, którą należy powołać w postanowieniu organu odwoławczego jest zatem art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 kpa. Ograniczenie się do art. 123 kpa, wskazującego jedynie formę aktu administracyjnego, może nawet budzić wątpliwość, czy sprawa istotnie została rozpatrzona we właściwym trybie. Dalszą kwestią rzutującą na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia jest terminowość wniesionego przez stronę zażalenia. Postanowienie I instancji zostało wydane [...]r., a zażalenie wpłynęło do organu [...]r. W aktach sprawy brak jest zarówno dowodu doręczenia tego postanowienia, jak i wskazania w jaki sposób zażalenie zostało wniesione ( osobiście, czy przesyłką pocztową ). W takiej sytuacji nie można wykluczyć nawet takiej możliwości, że postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu jego wydania, a zażalenie zostało wniesione w dniu [...]r. Byłoby ono wówczas spóźnione, gdyż w takim przypadku termin do złożenia zażalenia upłynąłby z dniem [...]r. Sąd bezskutecznie wyznaczył organowi odwoławczemu termin do wykazania terminowości zażalenia. Kwestię tę należy zatem uznać za niewyjaśnioną. Tymczasem w razie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie może być ono rozpatrywane, lecz musi być wydane postanowienie w trybie art. 134 kpa, w zw. z art. 144 kpa. Natomiast rozpatrzenie zażalenia w warunkach uchybionego terminu do dokonania tej czynności powodowałoby nieważność rozstrzygnięcia II instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy kwestia ta musi być zatem należycie wyjaśniona. Podobnie Sąd bezskutecznie zwrócił się do organu odwoławczego o uzupełnienie akt administracyjnych w zakresie wniosku skarżącej, na podstawie którego wszczęte zostało postępowanie. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje wydanie zaświadczenia tylko na żądanie osoby o to się ubiegającej ( art. 217 § 1 ). Modyfikacji w tym względzie nie wprowadziła też wcześniej powołana ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym (...). Tak więc postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy, może się toczyć tylko w razie złożenia wniosku. Tymczasem w aktach administracyjnych takiego wniosku nie ma, a w postanowieniach obu instancji także się go nie wskazuje. Wprawdzie skarżąca powołuje się w swoich pismach na swoje prośby o wydanie zaświadczenia, ale w odwołaniu i w skardze wskazuje różne daty złożenia takiej prośby. Nie jest w tych warunkach możliwe stwierdzenie, w oparciu o jaki wniosek wszczęto postępowanie i jaka była jego treść. Tym samym nie można nawet ocenić, czy były podstawy do prowadzenia w tym zakresie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego postanowienia. Również i ta okoliczność musi być zatem wyjaśniona przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dlatego też z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.), w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ... ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1271, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. su.