II SA/Ka 299/02

Dnia 16 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr) Protokolant: St. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu w Ż. z dnia [...] nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wojewody Ś. w K. na rzecz skarżącego kwotę [...],-zł([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b i art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., nr 6 poz. 56 z późn. zmianami ) Starosta Powiatu w Ż. odmowił przyznania J. Ł. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona została zarejestrowana w dniu [...] jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych i udokumentowała [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni okresu uprawniającego do zasiłku oraz złożyła w dniu [...] wniosek o ponowne przeliczenie stażu pracy w szczególnych warunkach. W oparciu o przedłożone dokumenty organ ustalił, że w myśl § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 z późn. zmianami) w związku z art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu .( tj. Dz. U. z 2001r., nr 6, poz. 56 z późn. zmianami) okres zatrudnienia strony w Firmie [...] J. K. z siedzibą w B. ul. K. [...], działającej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, wydanego przez wójta gminy Ł. nie może być zaliczony do okresu wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, ponieważ pracodawca jest osobą fizyczną. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] Uzasadniając to żądanie strona powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r., nr III RN 25/99 , OSNAP 2000/12/453 w sprawie zaliczenia i uznania lat pracy u osoby fizycznej do pracy w szczególnych warunkach. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 6, poz. 56 z późn. zmianami) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że przepis § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 z późn. zmianami) uznaje pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w jednostkach prywatnych, ale tylko tych które zostały przekształcone z jednostek państwowych np. w wyniku procesu prywatyzacji i tylko na warunkach określonych cytowanym aktem prawnym ( § 2 cyt. rozporządzenia) oraz tylko na określonych stanowiskach lub zawodzie ( § 4-15 i wykaz A i B cyt. rozporządzenia). W ocenie organu odwoławczego wyżej wymieniony przepis rozporządzenia nie dotyczy wszystkich prywatnych zakładów pracy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wystąpił o przyznanie zasiłku przedemerytalnego i zaliczenie pracy w prywatnej firmie [...] J. K. w B. do pracy w szczególnych warunkach, gdyż pracował tam jako [...] przy [...]. Podniósł również, że Dyrekcja ZOZ w Ż. nie zaliczyła mu do pracy w szczególnych warunkach wykonywania pracy na stanowisku [...] w okresie od dnia [...] do dnia [...] W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o oddalenie skargi z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonej decyzji, powołując się na stanowisko w tej sprawie Departamentu Warunków Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w W. z dnia [...] stwierdzające, że uwzględnianie pracy w warunkach szczególnych u wszystkich prywatnych pracodawców nie jest obecnie możliwe i stanowiłoby naruszenie obowiązujących w tej materii uregulowań prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.(Dz. U. nr 78, poz.483,z 2001 r. nr 28,poz.319) zostało wprowadzone dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne i od 1 stycznia 2004 r. nie obowiązuje ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym( Dz. U. nr 74,poz.368 z późn. zmianami). Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.s.a. Przepisy te mają zastosowanie do przedmiotowej skargi z uwagi na datę jej wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. 12 lutego 2002 roku. Zgodnie z art. 1 i 3 § 1 p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje zatem orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia, czynności i inne akty organów administracji. W ramach tej kontroli sąd bada czy przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności wyżej wymienionych aktów. Mając na uwadze powyższe skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzje organów obu instancji nie odpowiadają wymogom stawianym przez przepisy prawa materialnego. W dacie wydania zaskarżonej decyzji okresy pobierania zasiłku przedemerytalnego regulował obowiązujący wówczas art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tj. Dz. U. z 2001 r., nr 6, poz. 59 z późn. zmianami), zwanej dalej ustawą. Stosownie do jego postanowień prawo do zasiłku dla bezrobotnych, jak i zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w art. 23 ust. 1 i 2 lit. a ustawy warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także posiadającej okres uprawniający do emerytury wynoszący w przypadku skarżącego 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( art. 37j ust. 1 pkt 2 i ust. 1a ustawy - dodany przez art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. – Dz. U. nr 89, poz. 73 i obowiązujący od dnia 12 września 2001 r.). Z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zmianami), zwanego dalej rozporządzeniem wynika, że to rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4 – 15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Przepis § 1 rozporządzenia wydany na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin ( Dz. U. nr 40, poz. 267 z późn. zmianami) nie różnicuje pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ze względu na rodzaj zakładu pracy, w którym tego rodzaju praca jest świadczona. Istotne jest jedynie to, czy konkretny rodzaj pracy lub stanowisko pracy uznane jest za wykonywane w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz czy praca ta jest wymieniona w § 4 – 15 lub wyszczególniona w wykazach A i B, będących załącznikami do rozporządzenia. Ocena negatywna podjęta w tym zakresie przez organy obu instancji mimo, że stanowisko pracy skarżącego zajmowane u prywatnego pracodawcy jest wyszczególnione w wykazie A Dziale V pkt [...] – "[...]" nie znajduje uzasadnienia w cytowanych wyżej przepisach prawa materialnego. Wykładnia dokonana przez organy administracyjne jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji zawartą w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, określoną w art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. nr 137, poz. 887 z późn. zmianami). Sąd w obecnym składzie podziela w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego, że do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być wliczone także okresy zatrudnienia u prywatnych pracodawców na podstawie umów o pracę na czas określony ( wyrok z dnia 15 listopada 2000 r. sygn. akt II UKN 39/00, OSNP 2002/11/272 i wyrok z dnia 7 lipca 1999 r. sygn. akt III RN 25/99) oraz prezentuje taką samą wykładnię omawianych przepisów rozporządzenia, jak orzecznictwo sądownictwa administracyjnego ( wyrok NSA z dnia 22 listopada 2000 r. sygn. akt II SA 1510/00, Lex 53700). Powyższe okoliczności dają podstawę do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 37j ust. 1 i 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz omówionych wcześniej przepisów rozporządzenia wykonawczego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy orzekające obu instancji bezpodstawnie uznały podmiotowe ograniczenia dopuszczalności stosowania przepisów rozporządzenia jedynie w zakładach pracy, do których odnoszą się nakazy wynikające z § 1 ust. 2 i ust. 3 tego rozporządzenia, z pominięciem pracowników zatrudnionych przez prywatnych pracodawców przy pracach tego samego rodzaju. W świetle stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania obu decyzji skarżący spełniał wymogi do otrzymania zasiłku przedemerytalnego, ponieważ po wliczeniu do stażu pracy [...] miesięcy i [...] dni pracy w firmie [ ...] J. K. posiadałby [...] lat i [...] dni pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i tym samym spełniałby wszystkie wymogi określone w art.37j ust. 1 pkt 2 ustawy . W tej sytuacji zarzut skarżącego dotyczący zaliczenia okresu pracy w ZOZ-ie w Ż. nie jest w sprawie istotny i uwzględniony mógłby być tylko w przypadku zmiany świadectwa pracy wydanego w dniu [...] ponieważ w jego punkcie 8 znajduje się zapis, że skarżący nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach, a okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w art. 37j ust. 1 ustawy są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. . Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny rozważy, czy okresy zatrudnienia nieuwzględnione w zaskarżonej decyzji są okresami uprawniającymi do zasiłku przedemerytalnego i dokona prawidłowej oceny dokumentacji złożonej przez skarżącego do akt administracyjnych z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd oceny prawnej. Organ administracyjny uwzględni okoliczność, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy i ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/ .../- ( Dz. U. nr 154, poz. 1793) osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 1 stycznia 2002 r. ( na mocy której skreślono art. 37 j ustawy), zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego na dotychczasowych zasadach. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji, a mając na uwadze treść art. 152 p.s.a. w punkcie 2 sentencji określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.s.a.