II SA/Ka 2993/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./ Protokolant st. ref. Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi H. W. oraz E. S., K. S., U. G. jako następców prawnych E. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. H. W. i E. S. wnieśli skargę na zagospodarowanie terenu będącego własnością G. T. W piśmie tym podali, że na działce nr [...] oraz [...] położonej w R. przy ul. [...], przez którą powinna przebiegać ich droga, zostały wybudowane garaże bez wymaganego zezwolenia oraz nie zostały rozebrane stodoła i zabudowania gospodarcze, które były przeznaczone w [...] r. do wyburzenia, o czym świadczy pismo dyrektora KWK [...]. Postanowieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. zawiesił postępowanie w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem istniejących zabudowań gospodarczych, położonych na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] przy ul. [...] a w R. stanowiącej własność G. T. do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, sporu pomiędzy sąsiadami tj. H. W. i E. S. a G. T., w zakresie prawa własności części nieruchomości, na której zlokalizowane są te obiekty. Postanowieniem z dnia [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w wyniku zażalenia uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż skarżący złożyli zgodne oświadczenie, że rezygnują z wniesienia rewizji do Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Apelacyjnego w G., oddalającego powództwo o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń prawa służebności przejazdu i przychodu, na terenie gdzie znajdują się sporne zabudowania. Postanowieniem z dnia [...]r. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. ponownie zawiesił postępowanie administracyjne, do czasu uzyskania przez G. T. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowych zabudowań gospodarczych. W wyniku zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia merytorycznego. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem postępowania jest rozpatrzenie żądania stron domagających się podjęcia działań wobec faktu niewykonania nakazanej decyzją rozbiórki budynków gospodarczych. Zdaniem organu rozbiórki wskazanych budynków nie orzeczono. Decyzją z dnia [...]r. [...], na podstawie art. 104 i 105 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. umorzył postępowanie i stwierdził bezprzedmiotowość żądania rozbiórki zabudowań gospodarczych. W uzasadnieniu organ ten podał, iż w wyniku postępowania ustalono, że ostateczną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w R. nakazał rozbiórkę opróżnionego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...]w R. Przedmiotowy budynek został rozebrany. Ponieważ decyzja ta, wbrew twierdzeniom skarżących, obejmowała rozbiórkę tylko budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości a nie zabudowań gospodarczych, zatem żądanie dokonania ich rozbiórki jest bezprzedmiotowe. W odwołaniu od tej decyzji H. W. i E. S. wnieśli o jej uchylenie zarzucając, iż została ona wydana w oparciu o niepełny i nierzetelny materiał dowodowy. Kwestionowali twierdzenia organu w kwestii niewydania decyzji obejmującej zabudowania gospodarcze, które zostały odszkodowane orzeczeniem Komisji ds. Szkód Górniczych [...]r. i przeznaczone do wyburzenia. Wskazali, że pomimo, iż P. T. zobowiązali się do ich wyburzenia w [...] r. obiekty te nadal istnieją. Ponadto podnieśli, że w latach 70-tych, a nie w 50-tych została wybudowana od strony północnej szopa i stodoła murowana bez zezwolenia budowlanego, a następnie obok stodoły powstały dwa murowane garaże z przeznaczeniem na traktor i samochód również bez wymaganego zezwolenia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dna [...]r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stwierdził, ze decyzja organu I instancji jest zasadna i zgodna z prawem, bowiem decyzja z [...]r. potwierdza, iż nakazem rozbiórki na przedmiotowej posesji objęto wyłącznie budynek mieszkalny, co zostało wykonane. Zatem bezprzedmiotowe było żądanie stron wdrożenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do spornych zabudowań gospodarczych nie objętych administracyjnym nakazem rozbiórki tych obiektów. W skardze do NSA skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i ich interesu. Wyjaśnili, iż sprawa dotyczy zabudowań, do których wyburzenia zobowiązała się G. T. oraz zabudowań garaży, które zostały wybudowane bez zezwolenia budowlanego. Podnieśli, że zabudowania gospodarcze znajdują się na terenie, który przeznaczony jest pod drogę w związku z czym toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym o sygn. akt II SAB/Ka 51 i 52/02. Ponadto nadmienili, iż zostanie wznowiona sprawa w Sądzie Okręgowym w G. z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności nieznanych temu Sądowi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową augmentację. Dodatkowo podniósł, że wierzycielem w sprawie spornych obiektów gospodarczych odszkodowanych w wyniku szkód górniczych powinna być Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]" jako sprawca szkody górniczej, a nie organy nadzoru budowlanego. W pismach procesowych H. W. oraz E. S. z dnia [...]r. oraz [...]r. zostały ponownie podniesione okoliczności związane z prawem służebności drogi na działce [...] oraz [...], samowolnego wybudowania obiektów znajdujących się na części działki [...]. Dodatkowo wskazano na okoliczność sfałszowania protokołu granicznego oraz szkicu polowego z dnia [...]r. oraz nieuprawnionego dokonania, zmian w ewidencji gruntów przez zmianę numeru parceli drogi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa [...] utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązkiem Sądu przed merytorycznym rozpoznaniem skargi jest rozpatrzenie kwestii jej dopuszczalności, w tym zwłaszcza zbadanie, czy skarga została wniesiona przez uprawniony podmiot. Przystępując do wyjaśnienia tej kwestii, należy wskazać, iż stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Należy wskazać, iż w momencie złożenia skargi podobnie kwestię legitymacji do wniesienia skargi regulował art. 33 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm). Powołany wyżej przepis art. 50 § 1 wskazuje, poza ustanowionymi tam wyjątkami, na związanie legitymacji do wniesienia skargi z posiadaniem interesu prawnego. Kryterium interesu prawnego ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między indywidualna sferą praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż interes prawny oznacza tyle co ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dana osoba jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego interesu poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę skierowanego żądania określonych czynności organu administracyjnego. W takiej sytuacji osobie takiej nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2003 r., str. 227 wyrok NSA z dnia 6 września 1999 r. sygn. akt IV SA 2473/98 LEX nr 47873, postanowienie NSA z dnia 5 lutego 1998 I S.A./Po 1242/97,LEX nr 32727). Przedmiotem postępowania było żądanie rozbiórki obiektów gospodarczych i garaży. Swój interes prawny skarżący uzasadnili tym, iż obiekty te były wybudowane na działkach nr [...] i [...], które zostały obciążone służebnością drogi koniecznej. Tymczasem wyrokiem z dnia [...]r. sygn. akt [...] w sprawie z powództwa E. S. i H. W. przeciwko G. T. o ochronę służebności Sąd Okręgowy w G. oddalił apelację od wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...]r. sygn. akt [...] oddalejacego powództwo o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń prawa do służebności przejazdu i przychodu. Z ustaleń Sądu wynika, że G. i A. T. ujawnieni zostali jako właściciele nieruchomości położonej w R. składającej się z działek [...],[...] i [...] w księdze wieczystej nr [...]. Nieruchomość ta poprzednio zapisana w księdze wieczystej K. wykaz [...] obciążona została służebnością drogi koniecznej na rzecz każdoczesnego właściciela gruntu K. wykaz [...] oraz każdoczesnego właściciela parceli nr [...]. Parcela nr [...] stanowi własność E. i E. S., zaś parcela [...] wywodząca się z księgi wieczystej K. wykaz [...] stanowi własność H. W. Służebny szlak zapewniał dojazd do tych nieruchomości od ul. [...] do czasu zbudowania ul. [...]. Służebność ta na odcinku prowadzącym po parcelach [...] oraz [...] do ul. [...] nie była wykonywana co najmniej od [...]r., tj. od wzniesienia na szlaku szopy, a następnie garaży i posadzeniu drzew. Sąd ten stwierdził, że upłynął dziesięcioletni termin, w ciągu którego niewykonywanie służebności doprowadziło do jej wygaśnięcia. Należy wskazać, że w toku postępowania administracyjnego oraz przed tut. Sądem skarżący nie wykazali się prawem do terenu, na którym usytuowane są przedmiotowe obiekty. Działki stanowiące własność skarżących nie graniczą bezpośrednio z działką zabudowaną spornymi obiektami, zaś skarżący mają zapewniony dostęp do drogi publicznej (ul. [...]) – korzystając ze służebności drogi ustanowionej na części działki [...], stanowiącej własność G. T. Ponadto w obiektach tych nie jest prowadzona działalność stwarzająca uciążliwości dla otoczenia. W ocenie Sądu decyzja w przedmiocie spornych zabudowań nie może więc wpływać na sposób wykonywania własności nieruchomości skarżących. W sprawie niniejszej skarżący nie wskazali żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać stanowisko, iż zaskarżona decyzja naruszyła ich uzasadniony interes, chroniony przepisami prawa. Interesu prawny lub uprawnienie musi występować obiektywnie i odnosić się do realnie istniejącej potrzeby ochrony prawnej. Zatem w rozpoznawanym przypadku interesu prawnego nie można upatrywać w art. 5 ust 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( obecnie: tekst jednolity Dz. U. z 2003 r Nr 217, poz. 2016 ze zm.). Dodatkowo należy stwierdzić, że podnoszone kwestie dotyczące zmian w ewidencji gruntów związanych ze zmianą numeru parceli, czy też okoliczność sfałszowania protokołu granicznego oraz szkicu polowego z dnia [...] nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż dotyczą działki [...] stanowiącej drogę konieczną, z której skarżący korzystają, nie zaś działki [...], na której usytuowane są sporne obiekty. Ponadto podkreślić trzeba, że okoliczność sfałszowania dokumentu powinna być stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu lub innego organu. Natomiast spory związane z szerokością drogi są poza przedmiotem rozpoznawanej sprawy i nie leżą w gestii organów nadzoru budowlanego ani tut. Sądu. Niezależnie od powyższego przyjdzie stwierdzić, iż pomimo błędnego uzasadnienia decyzji organów nadzoru budowlanego, odpowiadają one prawu. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte z wniosku skarżących (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...]r.) i w istocie dotyczyło żądania rozbiórki obiektów gospodarczych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia oraz odszkodowanych w związku ze szkodami górniczymi. W tym zakresie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe. Natomiast okoliczność, iż decyzja o nakazie rozbiórki budynku mieszkalnego z dnia [...]r. nie obejmowała rozbiórki obiektów gospodarczych uprawniała jedynie organ do prowadzenia postępowania w żądanym we wniosku zakresie. Jednakże organ I instancji zasadnie umorzył to postępowanie na podstawie art. 105 k.p.a., jako bezprzedmiotowe, bowiem skarżący w tym postępowaniu nie posiadali przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., wobec braku interesu prawnego. Natomiast na marginesie wskazać przyjdzie, iż organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany z urzędu do wszczęcia postępowania w przedmiocie obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia, celem doprowadzenia istniejącego stanu do zgodnego z prawem, bowiem zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( obecnie: tekst jednolity Dz. U. z 2003 r Nr 217, poz. 2016 ze zm.), do jego zadań należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.