II SA/Ka 2999/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] nr [...], 2) orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. B. i T.B. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], położonej w W.K. Pismem, które wpłynęło do organu I instancji w [...], B.S. i B.S. wnieśli o wznowienie postępowania w powyższej sprawie, zarzucając iż pozwolenie na budowę zostało wydane bez ich udziału jako strony. Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy M. na podstawie art. 145 § 1 kpa wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] organ ten orzekł o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] ( art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 151 § 1 pkt 1 kpa ). W uzasadnieniu podano, iż w niniejszej sprawie dochowano wymaganej prawem procedury zawiadomień stron. Wnioskodawcy wyjaśnili, iż nie mogli odebrać pisma w sprawie wszczęcia postępowania, jak i decyzji o pozwoleniu na budowę z powodu nieobecności w miejscu zameldowania, lecz nie przedstawili żadnego dowodu na poparcie twierdzeń. W tej sytuacji organ I instancji stwierdził, iż nie nastąpiły żadne okoliczności uniemożliwiające odebranie prawidłowo doręczonych zawiadomień, a tym samym brak jest podstaw do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. W odwołaniu od decyzji B.S. zarzucił, iż organowi znane było jego stanowisko w sprawie nadbudowy budynku, usytuowanego w granicy jego posesji. Nie doręczono mu też decyzji o pozwoleniu na budowę, czekając 30 dni, a po upływie terminu ustawowego rozpoczęto budowę. Dopiero wówczas dowiedział się o sprawie, lecz nie było już możliwości wniesienia odwołania. W związku z tym odwołujący się wniósł o przyznanie odszkodowania za poniesione szkody i obniżenie wartości działki spowodowane jej zacienieniem. Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. Wojewody Ś., odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy podzielił pogląd, iż nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, wskazane przez stronę ( brak udziału w postępowaniu ). Z akt sprawy wynika bowiem, że w związku z niemożnością doręczenia decyzji stronie w miejscu jej zamieszkania, doręczyciel pocztowy dwukrotnie zostawił awizo o złożonej w urzędzie pocztowym przesyłce ([...] oraz [...]), która nie została odebrana przez adresata w terminie 7 dni. Zatem doręczenie zostało dokonane zgodnie z treścią art. 44 kpa. Skoro brak podstaw wznowienia, nie było możliwości merytorycznego rozpoznania – sprawy administracyjnej, stąd też zdaniem organu II instancji nie jest możliwe rozpoznanie zarzutów zawartych w odwołaniu. W skardze do Sądu administracyjnego B.S. ponowił zarzut, iż udzielenie pozwolenia na nadbudowę budynku, usytuowanego w granicy z jego działką, nastąpiło bez ich udziału, a przy tym organowi znany był fakt, iż sprzeciwia się budowie. Dopiero [...] kiedy przystąpiono do rozbiórki dachu, dowiedział się o wydaniu decyzji, lecz jego żądanie wznowienia sprawy nie odniosło skutku, gdyż organy zasłoniły się "ustawami i paragrafami", działając na jego niekorzyść. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej żądania mogły odnieść skutek w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Chybiony jest bowiem pogląd organów obydwu instancji, iż w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją o pozwoleniu na budowę, dokonano prawidłowego powiadomienia skarżącego o jego wszczęciu, jak i o wydanej decyzji, a tym samym brak przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. co uzasadnia odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej ( art. 151 § 1 pkt 1 kpa ). Jest poza sporem, iż skarżący jako właściciel działki sąsiedniej, w granicy której usytuowany jest obiekt, objęty spornym zamierzeniem, podlegającym na jego nadbudowie, legitymował się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 kpa. Pismem z dnia [...] wójt Gminy M. powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Zawiadomienie przesłano na adres skarżącego za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w M., lecz zostało zwrócone z relacją doręczyciela o niepodjęciu w terminie, mimo awizowania przesyłki w dniach [...] i [...]. Podobnie, przesłana na ten adres przesyłka, zawierająca decyzję organu I instancji z dnia [...] została zwrócona przez pocztę w dniu [...] z adnotacją doręczyciela ( podpis nieczytelny ) : "nie zastano" oraz "pisma nie podjęto w terminie" ( awiza z dnia [...] i [...] ). Tymczasem zastępcze doręczenie pisma w trybie art. 44 kpa, polegające na fikcji prawnej doręczenia, wymaga w pierwszym rzędzie stwierdzenia niemożności jego doręczenia w sposób wskazany w art. 42 i 43 i utrwalenia stosowną adnotacją doręczyciela przyczyny braku możliwości doręczenia pod wskazanym adresem zamieszkania do rąk adresata, a w dalszej kolejności dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu. Dopiero udokumentowany brak możliwości doręczenia w tych trybach stanowić mógł podstawę do złożenia pisma na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowo – telekomunikacyjnym lub w urzędzie gminy, o czym doręczyciel obowiązany był umieścić zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata albo biurze lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której dotyczy postępowanie, a w tym wypadku doręczenie uważało się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Takie wymogi fikcji prawnej doręczenia zakładał przepis art. 44 kpa – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, objętej żądaniem wznowienia postępowania. Dopiero stwierdzenie zachowania powodowało zatem skutek prawny doręczenia. Tymczasem w niniejszej sprawie ustawowy tryb doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, jak i kwestionowanej decyzji wydanej w postępowaniu pierwotnym, nie został dochowany. Zwrócone przez pocztę przesyłki nie zostały bowiem opatrzone odpowiednimi adnotacjami o niemożności doręczenia w trybie art. 42 i 43 kpa, czyli o przyczynach awizowania przesyłki, ani też nie sporządzono zapisku o miejscu i okresie złożenia przesyłki oraz sposobie zawiadomienia o tym fakcie adresata. Skoro tryb doręczenia z art. 44 kpa został zastosowany wadliwie, istniały podstawy do stwierdzenia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w postaci pozbawienia strony bez jej winy udziału w postępowaniu. Wreszcie, wskazać przyjdzie, iż w postępowaniu wznowieniowym pominięto D.W., która brała udział w postępowaniu pierwotnym. Z tych względów decyzje organów obydwu instancji nie mogły się ostać jako wydane z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 1 kpa i w tej sytuacji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z treścią art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania nie orzeczono z braku wniosku o ich zasądzenie ( art. 210 § 1 cyt. ustawy ). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wznowieniowej z udziałem wszystkich stron postępowania, zakończonego kwestionowaną decyzją, właściwy obecnie organ I instancji winien zatem przeprowadzić postępowanie w pełnym zakresie, wynikającym z art. 149 § 2 kpa, a mianowicie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. O ile sporna inwestycja została już zrealizowana, zachodzić będzie podstawa do wydania decyzji z art. 151 § 1 pkt 2 kpa w postaci uchylenia decyzji dotychczasowej i umorzenia postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę jako bezprzedmiotowego. Stwierdzenie przesłanki wznowieniowej oznacza bowiem powrót do etapu postępowanie pierwotnego – przy uwzględnieniu zmiany stanu faktycznego i prawnego. Zatem ponowne rozstrzygnięcie istoty sprawy winno nastąpić na gruncie aktualnego stanu faktycznego i prawnego, co nie wyklucza rozstrzygnięcia niemerytorycznego ( umorzenie postępowania). W przypadku ustalenia, iż inwestycja nie została zrealizowana, wniosek o pozwolenie na budowę podlegać będzie merytorycznej ocenie na gruncie obowiązującego obecnie stanu prawnego. Wreszcie, o ile stwierdzone zostaną przesłanki negatywne z art. 146 kpa, organy administracji winny ograniczyć się do wydania decyzji z art. 151 § 2 kpa w postaci stwierdzenia wydania decyzji pierwotnej z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylono tej decyzji. su.