II SA/Ka 3039/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi G.J. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] Nr [...], 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. zawiesił postępowanie w sprawie użytkowania przez państwo R. i L.S. trzykomorowego bezodpływowego zbiornika na ścieki do czasu uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wydanej przez właściwy organ. W podstawie prawnej tego postanowienia przywołał art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wraz z art. 37 i art. 42 ustawy z dnia 21 października 1974 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzonego postępowania dokonano następujący ustaleń: • w trakcie oględzin ustalono, że przedmiotowy zbiornik jest szczelny i spełnia niezbędne wymagania warunków technicznych • z wykonanych w obecności m.in. Pana S. i Pani J. pomiarów wynika, że teoretyczna pojemność zbiornika nie przekracza 4,92 m3 a pojemność rzeczywista jest nieco mniejsza • stwierdzono, że średnica kręgów, z których wykonano zbiornik wynosi 0,81 m i jest jednakowa we wszystkich trzech komorach • ustalono głębokość poszczególnych komór – 3,25 m, 2,70 m i 3,60 m • ustalono odległość od granicy Pani J. do krawędzi najbliżej położonej komory, która wynosi 9,5 m • potwierdzono, że zbiornik ma bezpośrednie połączenie z instalacją kanalizacyjną w budynku mieszkalnym • potwierdzono, że ścieki wywożone są na bieżąco w okresach dwumiesięcznych (potwierdzają to stosowne rachunki) • termin budowy przedmiotowych zbiorników ustalono na [...], co potwierdzają świadkowie biorący udział w budowie, podczas, gdy datę lato [...] r. potwierdzają tylko zainteresowane a nie potwierdza jej żaden bezstronny świadek. Biorąc powyższe pod uwagę organ pierwszej instancji stwierdził, że zarzuty Pani P. są bezzasadne. Biorąc powyższe pod uwagę organ pierwszej instancji stwierdził, że zarzuty Pani P. są bezzasadne. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła G.J., bezpośrednia sąsiadka inwestorów przedmiotowego zbiornika na nieczystości. Zarzuciła, iż postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa i wniosła o jego uchylenie. Podniosła, że w sprawie tej stroną była jej matka E.P., ale obecnie nie została dopuszczana do udziału postępowania. Podniosła, że ustalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego są niezgodne z prawdą. Wyjaśniła, że podczas oględzin szambo nie było całkowicie opróżnione, komory nie zostały odkryte i wobec tego wszelkie pomiary nie mogą być miarodajne. Dodała, że w licznych w tej sprawie protokołach z przeprowadzanych oględzin, podawane są sprzeczne informacje dotyczące i pojemności przedmiotowego szamba i głębokości poszczególnych komór a także odległości komór od granic działki i budynków mieszkalnych. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podkreślając iż postanowienie to w świetle poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń jest w pełni zasadne. W uzasadnieniu powtórzył argumenty organu pierwszej instancji i stwierdził, że zarzuty G.J. nie znalazły potwierdzenia. Jednocześnie organ odwoławczy na podstawie art. 113 kodeksu postępowania administracyjnego postanowił poprawić oczywiste omyłki Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W piśmie z dnia [...] skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego G.J. zwróciła się o sprostowanie wadliwości występujących w tym postanowieniu, w wyniku którego Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia [...] orzekł ponownie o sprostowaniu błędów pisarskich i oczywistych. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego G.J. wniosła o uchylenie postanowień Powiatowego i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podnosząc, że zostały wydane one z rażącym naruszeniem prawa budowlanego i procedury administracyjnej. Podniosła, że jej matka E.P., nie składała w dniu [...] wniosku w sprawie legalności użytkowania zbiornika na nieczystości, na które powołują się organy nadzoru w swoich postanowieniach. W obszernym wywodzie podniosła, że chociaż sprawa zbiornika na nieczystości na posesji sąsiadów – państwa S. toczy się od [...] r., kiedy zostało złożone przez jej matkę – E.P., pismo do Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w Ż. w sprawie szczelności tego zbiornika, to do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone. Podkreśliła, że organy administracyjne ustaliły, że wybudowane ono zostało bez odpowiedniego projektu technicznego i wymaganego pozwolenia na budowę. Sporną w sprawie pozostaje natomiast data wybudowania tego zbiornika, gdyż sąsiedzi – inwestorzy podają datę grudzień [...] podczas gdy faktycznie budowa miała miejsce w lipcu [...]. Dodała, że w trakcie przeprowadzanych oględzin, rozpraw administracyjnych organy dokonywały różnych, sprzecznych ze sobą ustaleń, dążąc do legalizacji wybudowanego zbiornika. Dorzuciła, że w sprawie rozstrzygał już Naczelny Sąd Administracyjny, w którym wskazano, że orzekające w sprawie organy w pierwszej kolejności powinny dążyć do ustalenia faktycznej daty zakończenia budowy owego zbiornika na nieczystości, gdyż w zależności od tego sprawa podlegać będzie rozpatrzeniu według prawa budowlanego z 1974 lub 1994 r. W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że najpierw E.P., a następnie skarżąca G.J. powtarzają te same argumenty, które nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Wyjaśniła, że E.P. jako poprzednia właścicielka sąsiedniej posesji, nie jest stroną postępowania, w które wstąpiła G.J. Wobec zarzutów, że badanie komór zbiornika na nieczystości zostało przeprowadzone bez należytej staranności (nie dość odkryte komory, brak widoczności dna oraz spoin kręgów) twierdzi, że są one nieuzasadnione, a żądania odkrycia poszczególnych komór sprzeczne jest ze sztuką budowlaną. Dodaje, że skarżąca podważa całość postępowania organów nadzoru budowlanego, systematycznie negując wszelkie dowody przedkładane w sprawie. W nawiązaniu do przedstawionego stanowiska Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skarżąca w piśmie z dnia [...] podnosi, że postępowanie przed organami nadzoru budowlanego pełne jest niejasności i sprzeczności. Dodała, że działające organy rozstrzygają sprawę jednostronnie i nie uwzględniają zgłaszanych uwag i żądań. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć wypada, że skargę wniesiono w dniu 10 grudnia 2002 r., a więc w czasie gdy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Zgodnie zaś z przepisem art. 97 § 1 wymienionej powyżej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W sprawie sporna pozostaje data budowy przedmiotowego zbiornika na nieczystości. W trakcie prowadzonego postępowania organy nadzoru budowlanego ustaliły i przyjęły na podstawie oświadczeń świadków, że zbiornik ten wybudowany został bez wymaganego projektu i pozwolenia na budowę w grudniu [...] skoro więc budowa ta zakończona została w stosunku do przedmiotowego obiektu przed datą wejścia nowych przepisów prawa budowlanego, wszczęte postępowanie przeprowadzone być powinno zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r. W orzecznictwie wielokrotnie już wskazywano na konieczność poprzedzenia decyzji zezwalającej na użytkowanie, postępowaniem z art. 37 "starego prawa budowlanego", a po wykluczeniu przesłanek rozbiórki wymienionych w tym przepisie, postępowaniem regulowanym art. 40 tego prawa. Dopiero wykluczenie przesłanek z art. 37 i wykonanie przez inwestora obowiązków zawartych w decyzji wydanej na podstawie art. 40 umożliwia wydanie decyzji o zezwoleniu na użytkowanie przewidzianej w art. 42 omawianego prawa budowlanego. Z analizy wymienionych przepisów prawa budowlanego z 1974 roku regulujących postępowanie w stosunku do samowolnie wykonanych obiektów wynika, że wcześniejsze zakończenie postępowania przed organami nadzoru budowlanego w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej stanowi przesłankę wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Zagadnieniem wstępnym dla spraw o wydanie pozwolenia na użytkowanie (art. 42 prawa budowlanego z 1974 roku) jest więc zakończenie postępowania z art. 37 i ewentualnie art. 40 tego prawa. Natomiast zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zapadły przy odwrotnym założeniu, w odwrotnej kolejności. Należy dodać, że obszerne uzasadnienia nie wyjaśniają właściwie czym kierowały się w tym względzie orzekające organy. Zdaniem składu orzekającego postępowanie przed organami nadzoru budowlanego w sprawie legalności przedmiotowego obiektu poprzedza postępowanie o pozwolenie na jego użytkowanie. A zatem w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, które zobowiązywałoby ten organ do zawieszenia postępowania. Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające uwzględnią powyższe poglądy prawne, ewentualnie uzupełnią prowadzone postępowanie dowodowe i dopiero wtedy podejmą stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, postanowienia organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. SW