II SA/Ka 3042/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), asesor WSA Iwona Bogucka, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. sprawy ze skargi E.Z. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu; 2. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] B.M. zwrócił się do Urzędu Gminy w P. o wyrażenie zgody na umożliwienie ustawienia rusztowań na działce Pana E.Z. celem otynkowania budynku mieszkalnego przy ulicy T. tynkiem wapienno-cementowym. Wyjaśnił, że budynek ten wymaga wykonania remontu i zabezpieczenia ściany wschodniej ze względu na powstające, z powodu wypadania grudek cementu i kawałków węgla, otwory w pustakach, gdyż ściana wykonana jest właśnie z pustaka żużlowo-betonowego. Dodał, że prace zostaną wykonane w jak najkrótszym czasie. Pismem z dnia [...] Wójt Gminy P. powiadomił E.Z. i B.M. o wszczęciu postępowania w sprawie wejścia na działkę Pana E.Z. zamieszkałego w N. przy ulicy T., celem otynkowania ściany budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy granicy działki, jednocześnie informując o przeprowadzeniu dowodu z oględzin miejsca przewidywanych prac tynkarskich. W dniu [...] E.Z. w piśmie adresowanym do Gminy P. oświadczył, iż nie zgadza się na otynkowanie zgłoszonego budynku, gdyż budynek ten częściowo zlokalizowany jest w granicach jego posesji. Nie zostało przeprowadzone postępowanie w sprawie dokonania rozgraniczenia, a dotychczasowe paliki graniczne zostały wyrwane. W wyniku stwierdzenia, podczas oględzin, że wykonana z pustaków ściana budynku, rzeczywiście nosi ślady zniszczenia powierzchniowego niektórych pustaków, postanowiono o konieczności sporządzenia opinii rzeczoznawcy, potwierdzającej niezbędność przeprowadzenia zgłaszanych prac tynkarskich. Opinię taką przygotował biegły prawa budowlanego mgr inż. J.K. W końcowym fragmencie tej opinii stwierdził konieczność wykonania na przedmiotowej ścianie tynków zewnętrznych, które wzmocniłyby całą płaszczyznę ściany poprzez związanie poszczególnych pustaków. Dodał, że nieotynkowane pustaki ulegną degradacji w bardzo szybkim tempie. Na podstawie powyższych ustaleń, decyzją z dnia [...] Wójt Gminy P., powołując w podstawie prawnej art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t. jedn. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o wydaniu zezwolenia Państwu D. i B.M. na wejście w teren na nieruchomość nr ewid. [...] położoną w m. N. przy ulicy T. stanowiącą własność E.Z. w celu wykonania robót budowlanych polegających na otynkowaniu i pomalowaniu ściany budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] przy granicy działki nr [...] z zachowaniem warunków korzystania z sąsiedniej nieruchomości zgodnie z treścią art. 47 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Dodatkowo określił: termin wykonania robót – na 2 tygodnie licząc od daty uprawomocnienia się decyzji, teren sąsiedniej działki, z którego można korzystać – jako pas o szerokości 2 m od ściany przedmiotowego budynku i długości tej ściany oraz zobowiązał wnioskujących do uporządkowania terenu oraz do naprawienia szkód powstałych w wyniku korzystania z tej nieruchomości. W uzasadnieniu podał, że wobec braku porozumienia pomiędzy sąsiadami oraz po stwierdzeniu (na podstawie przedłożonej opinii technicznej) konieczności otynkowania i malowania przedmiotowej ściany, zaistniała potrzeba odwołania się do art. 47 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ rozstrzyga o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. Uznając taką potrzebę w niniejszym przypadku, określono jednocześnie granice korzystania z przyznanego prawa. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł E.Z. Powtórnie oświadczył, że nie zezwala na otynkowanie i pomalowanie budynku Państwu M. a wydane przez wójta zezwolenie określił jako nieprawne, gdyż budynek sąsiadów nie znajduje się w granicy z jego działką, ale ponad 50 cm narusza jego działkę nr [...]. Nadto zarzucił, że przedłożona opinia jest stronnicza, ukierunkowana na uwzględnienie interesów sąsiadów. Podkreślił, że w Rzeczypospolitej każdy posiada prawo do własności prywatnej i jego ochrony. Dlatego wszelkie łamanie tego prawa powinno być karane. Wojewoda Ś., powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia warunków korzystania z powyższej nieruchomości i w tym zakresie orzekł ustalając nowe warunki korzystania z nieruchomości należącej do E.Z., a mianowicie – termin prowadzenia owych robót – rozpoczęcie w 30 dni od otrzymania decyzji i czas ich trwania – nie dłużej niż 7 dni. Nadto określił część działki zajętej dla wykonania wymienionych prac, zobowiązał do: zabezpieczenia robót budowlanych zgodnie z obowiązującymi przepisami, zabezpieczenia zajmowanej nieruchomości przed zniszczeniem oraz naprawienia ewentualnych szkód powstałych w wyniku prowadzonych prac. W uzasadnieniu wyjaśnił, że uchylenie zaskarżonej decyzji spowodowane zostało koniecznością bardziej dokładnego określenia i sprecyzowania warunków korzystania z sąsiedniej nieruchomości. W odpowiedzi na zarzut odwołującego usytuowania budynku sąsiadów na jego działce, wyjaśnił, że sprawa ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż w kwestiach własności zastosowane muszą być przepisy prawa cywilnego. Natomiast orzeczenie o konieczności wejścia na sąsiednią działkę, nie kwalifikuje się jako naruszenie własności. Jest ono konieczne z uwagi na zapewnienie właściwego stanu technicznego ściany i niezbędne ze względów estetycznych. Jak obrazuje bowiem przedłożona w sprawie opinia techniczna, nieotynkowane pustaki żużlowe ulegają degradacji a to mogło zagrażać bezpieczeństwu użytkowników. Mając na uwadze, wynikający z art. 61 Prawa budowlanego, obowiązek utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym, konieczne było odwołanie się do art. 47 ust. 2 tego prawa i umożliwienie właścicielowi tego budynku wejście na nieruchomość sąsiednią w celu wykonania niezbędnych prac. Jednocześnie poinformował, że w myśl przepisu art. 47 ust. 3 Prawa budowlanego, inwestor po zakończeniu robót obowiązany jest naprawić szkody powstałe w wyniku korzystania z nieruchomości na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E.Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i niesprawiedliwej. Podkreślił, że organy administracyjne nawet nie próbowały ustalić stanu faktycznego przez porównanie planu i zezwolenia na budowę. Wskutek czego wydane decyzje oparte są na fałszywym twierdzeniu inwestorów D. i B. M., że ich budynek został zlokalizowany na działce nr [...] przy granicy z działką [...] oraz na fałszywej opinii technicznej mgr inż. J.K. Wyjaśnił, że faktycznie przedmiotowy budynek zlokalizowano ponad 50 cm w jego posesji, na co on nie wyraża zgody i domaga się usunięcia nieprawidłowości, powołując się na swoje prawo własności oraz na fakt wykonania budowy niezgodnie z uzyskanym zezwoleniem na budowę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć wypada, że skargę wniesiono w dniu [...], a więc w czasie gdy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Zgodnie zaś z przepisem art. 97 § 1 wymienionej powyżej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż podnoszone w skardze. Kontrolę zaskarżonych aktów sąd administracyjny sprawuje pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269), a rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani przywołaną w sprawie podstawą prawną (art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kierując się tym zapisem Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Niekiedy okoliczności faktyczne, np. lokalizacja obiektu budowlanego, powodują, iż do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych niezbędne jest ograniczenie praw właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane reguluje taką sytuację – wejścia na nieruchomość sąsiada – w art. 47. W sytuacji gdy właściciel lub najemca wyraża zgodę na wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, ograniczenie to ma charakter dobrowolny. Inwestor uzgadnia wówczas z właścicielem nieruchomości lub obiektu, sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów lub nieruchomości, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu (§ 1). W przypadku natomiast braku zgody, ograniczenie prawa właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu może nastąpić w drodze decyzji administracyjnej wydanej na wniosek inwestora przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 14 dni od złożenia wniosku (§ 2). Wtedy w decyzji określa się granice niezbędnej potrzeby wejścia na nieruchomość oraz warunki z jej korzystania. Należy dodać, że ograniczenie praw właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu może nastąpić tylko w zakresie niezbędnym do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych oraz podkreślenia wymaga fakt, że prace te muszą mieć charakter legalny, a zatem nie jest możliwe orzeczenie niezbędności wejścia na cudzą nieruchomość, gdy wniosek inwestora dotyczy samowoli budowlanej. Udzielenie więc pozwolenia w trybie art. 47 cytowanej ustawy może nastąpić tylko wtedy, gdy prace podlegają regulacji prawa budowlanego – czyli niezbędne jest uprzednie wystąpienie o udzielenie pozwolenia na budowę lub zostały skutecznie zgłoszone właściwemu organowi. W rozpatrywanym przypadku inwestor B.M. wystąpił do Wójta Gminy P. o wyrażenie zgody na umożliwienie ustawienia rusztowań na działce skarżącego – E. Z. – celem otynkowania swojego budynku mieszkalnego. Jak wynika z przedłożonych w sprawie akt administracyjnych, organy administracyjne przeprowadziły postępowanie w kierunku oceny niezbędności wykonanych prac tynkarskich – opinia techniczna mgr inż. J.K., nie zostały natomiast przedłożone dokumenty potwierdzające postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 28-30 cytowanej ustawy. W ocenie Sądu działanie takie jest sprzeczne z powołanymi powyżej przepisami. Zgodnie bowiem z definicją zawartą w art. 3 pkt 7 cytowanej ustawy przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Zgodnie zaś z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 2 pkt 1 pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych, które na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 wymagają zgłoszenia właściwemu organowi. Z dostępnych akt administracyjnych wynika, że inwestor uchybił temu obowiązkowi, a zatem prace wykonał w warunkach samowoli budowlanej. Pomimo, iż według oświadczenia skarżącego, prace te zostały już wykonane, Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według stanu z daty orzekania przez organy administracyjne zmuszony był uchylić zaskarżoną decyzję. W ponownym postępowaniu – w zakresie przeprowadzonych robót budowlanych stanowisko powinny zająć organy nadzoru budowlanego. Natomiast ponoszone przez skarżącego zarzuty dotyczącego naruszenia jego nieruchomości poprzez przesunięcie granicy działek może być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Mając powyższe na uwadze, zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SW