II SA/Ka 3054/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Urszula Smykała po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. , nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego [...] ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów sądowych 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. pozbawił uprawnień kombatanckich B. K. W uzasadnieniu podał, że uprawnienia kombatanckie strona nabyła z tytułu pełnienia służby w Ludowym Wojsku Polskim, jednakże podczas służby tej nie brała udziału w zwalczaniu Ukraińskiej Powstańczej Armii i grup Wehrwolf. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniosła, że podczas odbywania służby w Ludowym Wojsku Polskim w okresie od [...] r. do [...] r. w [...] Strażnicy J. brała udział w akcjach przeciwko Ukraińskiej Powstańczej Armii. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzja z dnia [...] r. utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tej decyzji przytoczył analogiczne umotywowanie jak w przypadku pierwszego rozstrzygnięcia. W odniesieniu do zgłoszonego przez stronę udziału w walkach przeciwko Ukraińskiej Powstańczej Armii, organ odwoławczy zaznaczył, że twierdzenie strony nie jest wiarygodne a faktu tego nie podnosiła w kwestionariuszu i życiorysie przedstawianym ZBoWiD, zatem uprawnienia kombatanckie strona nabyła jedynie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanych decyzji i podniosła, że w trakcie służby w Ludowym Wojsku Polskim walczyła z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz resztkami Wehrwolfu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wystąpił o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało Sygn. akt 4 II SA/Ka 3054/01 zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. Poz. 1270). W konsekwencji oznacza to, że sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzenie naruszenia prawa prowadzi do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji. Sąd administracyjny nie posiada kompetencji w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej czy też zmiany podjętej przez organ decyzji, zatem w ramach niniejszego postępowania nie było możliwe przywrócenie stronie uprawnień kombatanckich. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosił, że w okresie służby w Ludowym Wojsku Polskim walczył z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz z resztkami grup Wehrwolfu, a tym samym zarzucił organowi orzekającemu, że w niniejszej sprawie nie rozważył wszystkich okoliczności faktycznych podniesionych w toku postępowania administracyjnego, a mających istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu skarżący zasadnie zaskarżył decyzję Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., ponieważ organ ten dopuścił się takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne organu orzeczniczego naruszyło reguły postępowania wynikające z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Zgodnie z art. 7 kpa organ administracji załatwiając sprawę podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Po myśli art. 77 § 1 kpa organ ten jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a stosownie do postanowień art. 80 kpa ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2002 r. sygn. akt OPS 3/01 (Prawo Pracy z 2002 r. nr 6 str. 42) wynika, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpatrywany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o Pozbawienie uprawnień kombatanckich. Analogiczne stanowisko w tym Sygn. akt 4 II SA/Ka 3054/01 zakresie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 22 lutego 2001 r. sygn. akt III RN 77/00 (OSNAP z 2001 r. nr 15, poz. 475). Dodatkowo Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 (Dz. U. nr 74, poz. 658) stwierdził, że art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Tym samym przepis ten z dniem 29 kwietnia 2003 r. utracił moc. W świetle powyższych ustaleń, skoro strona w trakcie postępowania weryfikacyjnego zgłosiła, że posiada inne tytułu prawne uprawniające do otrzymania uprawnień kombatanckich, obowiązkiem organu orzeczniczego było w sposób wnikliwy i wszechstronny wyjaśnić, czy po stronie skarżącego istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tych innych tytułów niż utrwalanie władzy ludowej w ramach służby w Ludowym Wojsku Polskim. W ramach postępowania zmierzającego do wydania zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, tego typu działań nie podjął pomimo długiego okresu czasu jaki minął między wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej a zaskarżonej. Należy zaznaczyć, iż w ramach prowadzonego postępowania weryfikacyjnego organ administracji nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia sytuacji faktycznej w sprawie. Organ ten oparł się wyłącznie na dokumentach zgromadzonych w trakcie postępowania o nabycie uprawnień kombatanckich. W szczególności organ orzeczniczy nie wystąpił do właściwego archiwum o ustalenie, czy jednostka, w której strona służyła w okresie jej służby walczyła z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii bądź grupami Wehrwolfu, a z takiej możliwości organ ten w ramach innych prowadzonych przez siebie postępowań wielokrotnie korzystał. Rozpatrzenie wniosku strony o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich bez uprzedniego udokumentowania wniosku i rekomendacji właściwego stowarzyszenia, w ramach postępowania weryfikacyjnego, nie stanowiłoby naruszenia art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm.). Zdaniem Sądu organ wydający zaskarżoną decyzje nie tylko mógł, ale był zobowiązany do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia sytuacji prawnej strony. Pogląd taki ma umocowanie w przepisach prawa, jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 4 lipca 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 2136/01). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający winien zatem przeprowadzić postępowanie zmierzające do ustalenia czy strona spełnia wymogi do uzyskania uprawnień kombatanckich wynikających w szczególności z treści art. 1 ust. 2 pkt. 6 ww. ustawy o kombatantach tj. z tytułu uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach Sygn. akt 4 II SA/Ka 3054/01 państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Dopiero po przeprowadzeniu tego postępowania i wyjaśnieniu występujących wątpliwości faktycznych możliwe będzie stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych na podstawie przepisów dotychczasowych. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylono zaskarżoną decyzję. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organ orzekający pozbawił stronę uprawnień kombatanckich uwzględnienie skargi wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że uchylona decyzja nie może być wykonana przed uprawomocnieniem się wyroku. Stosownie do postanowień art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 2002) Sąd orzekł o kosztach postępowania.