II SA/Ka 3055/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie: NSA Szczepan Prax (spr.) WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2004 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. Nr 142 z 1997 r. poz.950 ze zm.) pozbawił L. K. uprawnień kombatanckich. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że L.K. uzyskał przedmiotowe uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", co w myśl przytoczonego przepisu prowadzi do pozbawienia tych uprawnień. Jednocześnie organ administracyjny stwierdził, iż nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie stronie owych uprawnień. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. K. zarzucił, że nie wzięto pod uwagę jego przynależności do Armii Krajowej, potwierdzonej zeznaniami świadków, a wcześniej przez niego nie ujawnionej z obawy przed negatywnymi konsekwencjami. Natomiast do Milicji Obywatelskiej wstąpił w tym celu, aby zabezpieczać obiekty przemysłowe i inne przed grabieżą ze strony wojsk sowieckich. Zaskarżoną decyzją ten sam organ administracji publicznej w trybie art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 kpa utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję. Podkreślił, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową i jakiekolwiek zadania wykonywane przez stronę podczas zatrudnienia w MO nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Ponieważ zaś L.K. uzyskał te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", to właśnie było zastosowanie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...). Jednocześnie organ orzekający wskazał, że nie rozpatrywał wniosku strony o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich, związanego z udziałem w ruchu oporu (AK), uznając ten wniosek za nieudokumentowany i nie wspartym rekomendacją właściwego stowarzyszenia. Rozpatrzenie tego wniosku naruszałoby – zdaniem organu – przepis art.22 ust.1 ustawy o kombatantach (...) oraz art.22 ust.3 tej ustawy, według którego wnioski o przyznanie uprawnień można było składać do dnia 31 grudnia 1998 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. K. zarzucił, że organ administracyjny pominął przedstawione przez niego zeznania świadków, potwierdzających jego udział w Armii Krajowej. Podniósł też, że do Milicji Obywatelskiej został skierowany przez Armię Krajową, a w czasie służby w MO w ramach plutonu operacyjnego walczył z bandami niedobitków hitlerowskich. Odpowiadając na skargę organ decyzyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwość tutejszego Sądu wynika z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) stanowiącego, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przystępując do meritum sprawy należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa. Co prawda trafnie przyjął Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że przepis art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) normuje materialnoprawną podstawę pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia te uzyskały wyłącznie z tytułu działalności w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 oraz w art.4 cyt. ustawy, jednak błędnie uznał, że może pominąć wniosek skarżącego o uwzględnienie w ocenie jego sytuacji prawnej okoliczności mogących świadczyć o przysługiwaniu mu uprawnień w myśl obecnie obowiązujących przepisów. Sąd podziela odmienny pogląd, który utrwalił się już w orzecznictwie. M.in. znalazł on wyraz w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4.III.2002 r., sygn.akt OPS 13/01 (ONSA 4/2002/132). Odmowa rozpoznania wniosku (zarzutu) skarżącego dotyczącego jego działalności w Armii Krajowej była więc bezpodstawna. Natomiast odnośnie powołanego w zaskarżonej decyzji art.22 ust.3 ustawy kombatanckiej przyjdzie podnieść, że w wyroku z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn.akt SK 4/02, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w konsekwencji czego z dniem 29 kwietnia 2003 r. przepis ten utracił moc. Utrata mocy nastąpiła wprawdzie po wydaniu zaskarżonej decyzji ale rozpoznając skargę sąd administracyjny powinien uwzględnić tak zmieniony stan prawny (por. wyroki SN o sygn. ARN 75/95 i III RN 117/02). Z art.190 ust.4 Konstytucji wynika, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano ostateczną decyzję stanowią podstawę do uchylenia decyzji. Z kolei art.145a kpa stanowi o możliwości żądania wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano decyzję. Stwierdzając w tej sytuacji naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, Sąd zobowiązany jest do uchylenia zaskarżonej decyzji, niezależnie od wcześniej wskazanej przyczyny takiego rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpatrywaniu organ administracyjny winien zatem wyjaśnić kwestię pełnienia przez skarżącego służby w Armii Krajowej, a więc pod kątem dysponowania przez niego tytułem do uprawnień kombatanckich, przewidzianym w art.1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...). Z tych względów na podstawie art.145 § 1 pkt 1 i art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzeczono, jak w sentencji. SW